23.06.2022
3 Dakikalık Okuma Süresi
Finansal Analizler: Basit Analizler
İş planınızı hazırlarken ya da halihazırdaki işletmeniz için kullanabileceğiniz finansal analizlere giriş yapıyoruz. Önce basit analizler ile başlayacağız sonrasında ise oran analizleri ile devam edeceğiz.
Basit analiz çeşitleri neler?
- Karşılaştırmalı analiz
- Eğilim (trend) yüzdeleri analizi
- Dikey analiz (Yüzde metodu ile)
Genel olarak derinlemesine bir analiz yerine işletmenin gidişatı, mali durumu ve gelişimi hakkında bize fikir verebilecek basit analizlere değineceğiz. Bu analizleri kendiniz de çeşitlendirebilirsiniz, biz ana başlıklara değinmek istedik.
Karşılaştırmalı Analiz
Karşılaştırmalı analiz belli zaman dilimlerinin birbirleri ile karşılaştırıldığı ve bu sebeple dinamik olan bir analiz türüdür. Karşılaştırmalı analizde bilanço, gelir tablosu, kar dağıtım tablosu, fon akım tablosu ya da diğer herhangi bir mali tablo konu edilebilir. Buradaki amaç belli bir periyotta (örneğin yıllık) değişmeyi tespit etmektir. Bu yüzden bu analizler, yatay ya da mukayeseli analiz olarak da adlandırılırlar. Aşağıdaki örnekte 3 sene için yapılmış bir analiz görebilirsiniz:
| 2014 | 2015 | 2016 | 15/14 | %* | 16/14 | % | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kasa | 150 | 200 | 250 | 50 | 33.33 | 100 | 66.66 | |
| Alacaklar | 80 | 100 | 80 | 20 | 25 | 0 | 0 | |
| Stoklar | 250 | 200 | 300 | -50 | -20 | 50 | 20 | |
| -- | -- | -- | -- | -- | -- | -- | ||
| Dönen var.** | 480 | 500 | 630 | 20 | 4.16 | 150 | 31.25 | |
| Duran var. | 520 | 550 | 620 | 30 | 5.77 | 100 | 19.23 | |
| -- | -- | -- | -- | -- | -- | -- | ||
| Toplam var. | 1000 | 1050 | 1250 | 50 | 5 | 250 | 25 |
* % temel yıla göre artış/azalışı gösterir. ** var. = varlıklar
| 2014 | 2015 | 2016 | 15/14 | %* | 16/15 | % | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kasa | 150 | 200 | 250 | 50 | 33.33 | 50 | 25 | |
| Alacaklar | 80 | 100 | 80 | 20 | 25 | -20 | -20 | |
| Stoklar | 250 | 200 | 300 | -50 | -20 | 100 | 50 | |
| -- | -- | -- | -- | -- | -- | -- | ||
| Dönen var.** | 480 | 500 | 630 | 20 | 4.16 | 130 | 26 | |
| Duran var. | 520 | 550 | 620 | 30 | 5.77 | 70 | 12.73 | |
| -- | -- | -- | -- | -- | -- | -- | ||
| Toplam var. | 1000 | 1050 | 1250 | 50 | 5 | 200 | 19.05 |
Bu ve benzer tablolar, hazırlama amacınıza göre size yorumlama imkanı sunar. Prof. Dr. Mehmet Bolak benzer bir tabloyu İşletme Finansı kitabında şu şekilde yorumluyor:
Kalemlerin kısaca gözden geçirilmesi; kasanın düzenli miktarda ancak azalan oranda artış gösterdiğini, alacak tahsilatının 2015 yılında bozulma, 2016 yılında ise düzelme gösterdiğini, stokların yönetiminde tam tersi bir gelişme yaşandığını, iki yıllık süre içinde duran varlıklara yapılan yatırımın, dönen varlıklara yapılan yatırımın altında kaldığı vb. ortaya çıkmaktadır. Kalemlerde yıllara göre düzgün bir gelişme gözlenebiliyorsa karşılaştırmalı analizden elde edilen sonuçlara dayanarak çeşitli kalemlerin gelecekteki değerlerini tahmin edebilme imkanı da vardır. Örneğin; dönen varlıkların her yıl bir önceki yıla göre %20 civarında arttığı gözlenebiliyorsa gelecek yıl da aynı oranda bir artış olacağı tahmin edilebilir.
Trend yüzdeleri ile analiz
Trend yüzdeleri ile analiz; trend analizi, eğilim yüzdeleri analizi ya da eğilim analizi olarak da adlandırılır. Finansal tablolardaki verilerin zaman içerisindeki değişme eğilimlerini gösterir.
Karşılaştırmalı analiz gibi dinamik bir analizdir. Fakat trend analizi yapabilmek için tablalarımızda en az 7 yıllık veri yer almalıdır.
Trend yüzdeleri analizinin formulu ise şöyledir:
Eğilim Yüzdesi=(İlgili yıldaki değer / Baz yılı değeri) x 100
Stok örneği üzerinden gidersek:
| 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Stok (KG) | 10.000 | 10.500 | 14.750 | 18.650 | 13.470 | 15.000 | 15.800 |
| Eğilim Yüzdeleri | 100 | 105 | 147.50 | 186.50 | 134.70 | 150 | 158 |
Eğilim yüzdeleri enflasyon hesaplamalarında da kullanılır.
Dikey Analiz (Yüzde yöntemi)
Dikey analiz ile bilanço ya da gelir tablolarımız içerinde yer alan herhangi bir kalemin kendi grubunda ne kadarlık bir yüzdeye sahip olduğunu tespit edebiliriz. Şimdiye kadar incelediğimiz iki analizin aksine dikey analiz tek bir döneme ait mali tabloda da uygulanabilir.
Bu analizi kullanarak firma için değerlendirmeler yapılabileceği gibi iki ayrı firma da karşılaştırılabilir. Prof. Dr. Mehmet Bolak'ın kullandığı iki farklı örnek ile bunu açıklamaya çalışalım:
| 1997 | % | 1998 | % | |
|---|---|---|---|---|
| Kasa | 150 | 20 | 200 | 20 |
| Alacak | 180 | 24 | 250 | 25 |
| Stok | 120 | 16 | 150 | 15 |
| -- | -- | |||
| Dönen var. | 450 | 60 | 600 | 60 |
| Duran var. | 300 | 40 | 400 | 40 |
| -- | -- | |||
| Aktif toplamı | 750 | 100 | 1000 | 100 |
| Kısa süreli borç | 250 | 33.33 | 300 | 30 |
| Uzun süreli borç | 150 | 20 | 200 | 20 |
| Öz sermaye | 350 | 46.67 | 500 | 50 |
| -- | -- | |||
| Pasif toplamı | 750 | 100 | 1000 | 100 |
Söz konusu işletmenin iki yıllık verileri bahsi geçen kalemlerin bilanço paylarının hemen hemen hiç bir değişikliğe uğramadığını, kısa süreli borçların payı nispi bir azalma kaydederken buna karşılık öz sermayelerinin güçlendiğini gösteriyor.
Bir diğer örnek ise iki firmanın karşılaştırması için kullanabileceğiniz:
| A işl. | % | B işl. | % | |
|---|---|---|---|---|
| Satışlar | 1200 | 100 | 2000 | 100 |
| S.M.M. | 800 | 66.67 | 1500 | 75 |
| -- | -- | -- | -- | |
| Brüt kar | 400 | 33.33 | 500 | 25 |
| Satış gid. | 50 | 4.16 | 120 | 6 |
| Yönetim gid. | 120 | 10 | 100 | 5 |
| Amortisman | 30 | 2.50 | 60 | 3 |
| -- | -- | -- | -- | |
| F.V.Ö.K. | 200 | 16.67 | 220 | 11 |
| Faiz | 40 | 3.33 | 20 | 1 |
| -- | -- | -- | -- | |
| V.Ö.K. | 160 | 13.34 | 200 | 10 |
| Vergi | 80 | 6.67 | 100 | 5 |
| -- | -- | -- | -- | |
| Net kar | 80 | 6.67 | 100 | 5 |
Tabloda görüldüğü gibi iki işletme arasında net karın mutlak değerini karşılaştırmak çok açıklayıcı olmuyor. B işletmesinin net karı A işletmesindekinden daha yüksektir. Oysa net karın toplam satışlar içindeki yüzdesini karşılaştırdığımızda A işletmesinin satışlarına oranla net karının B işletmesininkinden daha iyi olduğu görülmektedir.
Bu şekilde iki işletmeyi karşılaştırmak daha sağlıklı oluyor. Bu yazıda mali tabloların analizinde basit yaklaşımları inceledir. Bir sonraki yazımızda ise konumuz finansal analizlerde kullanılabilecek oran analizleri olacak.
İşletme finansı ve daha fazlası ile ilgili içeriklerimizi kaçırmamak için blogumuza abone olabilirsiniz:
Detaylı yasal uyarılar için lütfen buraya tıklayınız.
İlgili İçerikler
Yeni Bloglardan Haberdar Ol
Paraşüt e-bültene abone olun. Bu sayede yeni içerikleri kaçırmayın.
Sizi haberdar edelim.
Blog bülten aboneliği kapsamında işlenecek kişisel verileriniz ile ilgili detaylı bilgiye Aydınlatma Metnini okudum.
Tarafıma blog bültenlerinin gönderilebilmesi için Açık Rıza Metni kapsamında, e-posta adresimin yurt dışına aktarılmasına onay veriyorum.
Ticari elektronik ileti gönderimi için Açık Rıza Metni kapsamında, e-posta adresimin yurt dışına aktarılmasına onay veriyorum.
Paraşüt ile ön muhasebe ve e-fatura yönetimi çok kolay!
Yüz binlerce mutlu müşterinin bir bildiği var!
En Çok Okunanlar
e-Dönüşüm Uygulamaları
Fatura Nedir? Fatura Türleri ve 2026 Düzenlemeleri
Fatura kesmek profesyonel hayatın en temel unsurlarından biri. Verdiğiniz hizmet karşılığında fatura kesmek, kestiğiniz faturaların takibini yapmak ve arşivlemek emin adımlarla büyümek isteyen her KOBİ'nin yapması gereken işlerdir. Peki fatura keserken nelere dikkat etmeli? Fatura üzerinde hangi bilgiler bulunmalı?
e-Dönüşüm Uygulamaları
2026 yılında e-arşiv ve e-fatura zorunluluğu nasıl değişecek?
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yeni yayınlanan 535 numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğ ile elektronik belgelerin kullanımı ve denetiminde önemli değişikliklere gidildi. Peki ilgili tebliğ e-fatura ve e-arşiv kullanımını nasıl etkileyecek?
İş Kurma Rehberi
KOSGEB girişimcilik belgesi nedir ve nasıl alınır?
Bir iş kurma hayaliniz var ama destek süreçleri, eğitimler ve hibe başvuruları size karmaşık mı geliyor? Bu rehberde KOSGEB girişimcilik belgesi nedir, nasıl alınır, kimler başvurabilir ve ne kadar hibe desteği sağlanır sorularını adım adım yanıtlıyoruz. Eğitim sürecinden belge sorgulamaya, iş kurma ve iş geliştirme desteklerinden genç ve kadın girişimci teşviklerine kadar tüm detayları tek içerikte bulabilir; KOSGEB desteklerinden en doğru şekilde nasıl yararlanabileceğinizi öğrenebilirsiniz. Girişimcilik yolculuğunuza sağlam bir başlangıç yapmak için okumaya başlayın.
İş Kurma Rehberi
NACE Kodu Nedir, Ne İşe Yarar? 2026 Sorgulama ve Öğrenme Rehberi
Şirket kurarken, vergi levhanızı incelerken ya da bir İSG uzmanından “tehlike sınıfınız nedir?” sorusunu duyduğunuzda karşınıza çıkan kavramlardan biri NACE kodudur. NACE kodu; işletmenizin hangi faaliyet alanında yer aldığını resmi olarak tanımlar ve buna bağlı olarak vergi uygulamalarından SGK prim oranlarına, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinden devlet desteklerine kadar birçok süreci doğrudan etkiler.
Peki NACE kodu tam olarak nedir, neden bu kadar önemlidir ve nasıl öğrenilir? 2026 yılı itibarıyla güncel bilgilerle tüm detayları bu rehberde sade bir dille ele alıyoruz.
İş Kurma Rehberi
2026 Limited Şirket Kuruluş Maliyeti: Güncel Hesaplama ve Gider Kalemleri
Limited şirket kurmaya karar verdiniz ve kuruluş için ne kadar harcama yapmanız gerektiğini merak mı ediyorsunuz? Mali Müşavir Hasan Dalgıç verdiği şirket örneğiyle limited şirket kuruluş maliyetlerini sizler için adım adım anlatıyor.
Girişimcilere Özel
Editörün Önerisi
KOSGEB nedir ve kimler faydalanabilir?
KOBİ'lerin sektörde kendine yer bulması, istihdam sağlaması ve rekabet gücünü artırabilmesi için KOSGEB çeşitli programlar ile işletmelere finansal destek sağlıyor. Biz de bu yazımızda, KOSGEB destek programlarını, genç ve kadın girişimci destek detaylarını, hibe ve kredi desteklerinden nasıl yararlanabileceğinizi aşama aşama anlattık. İyi okumalar dileriz.
Şirket Büyütme
Kıdem Tazminatı Hesaplamak - Nelere dikkat edilmeli?
Çalışanların işten ayrılırken ya da çalışma süreleri boyunca kafalarına takılan en önemli sorulardan: Kıdem Tazminatı nedir? Kıdem Tazminatı nasıl hesaplanır? Neura Mali Müşavirlik'ten Mehmet Orhun tüm detayları ile kıdem tazminatını inceledi.
İş Kurma Rehberi
Şahıs şirketi ile limited şirket arasındaki farklar
Start-up, bizim bildiğimiz adıyla girişim şirketi, dinamik yapısı sayesinde hızlı adaptasyon kabiliyetine sahip ve değişkendir. Bu noktada sizin de girişiminiz için, özellikle hukuki anlamda değişken ve dinamik bir sistemde ilerlemeniz faydalı olacaktır. Bu yazımızda size limited şirket ile şahıs şirketi arasındaki farklılıkları özetleyecek, sizin kendi girişiminiz için daha uygun olduğunu düşündüğünüz şirket modelini bulmanız adına sizlere yol göstereceğiz.
Ön Muhasebe Rehberi
Proforma fatura nedir? Nasıl düzenlenir?
Müşterilerine yeni hizmet vermeye başlayan girişimciler için ne tür fatura kesecekleri oldukça kafa karıştıran konulardan biri. Bu yazımızda proforma faturanın hangi durumlarda, nasıl hazırlandığına değindik.
En Çok Okunanlar
