Ba ve Bs formları hakkında bilmeniz gerekenler

İsterseniz yazımıza önce kısa bir tanım ile başlayalım.

 

Ba/Bs formu nedir?

Ba/Bs formları vergi dairesine beyan edilen form çeşitleridir. Kayıtdışı ekonomi ile ve piyasada “naylon fatura” olarak tabir edilen “muhteviyatı itibari ile yanıltıcı belgeler” ile mücadele etmek için Mali İdare tarafından 2006 yılında uygulanmaya başlamış bir prosedür olduğunu da söyleyebiliriz. Burada asıl amaç firmaların birbirlerine kesmiş oldukları faturaları çapraz kontrole tabi tutmak ve eşleştirmektir.

Ba formu, mal ve hizmetlerin satın alımlarına ilişkin bildirim için kullanılırken, Bs formu mal ve alımların satışlarına ilişkin bildirimlerde kullanılır.

 

1 Temmuz'dan itibaren süreç değişiyor

Uzun zamandır mesleki kamuoyunun talebi olan ve e-belge uygulamalarının yaygınlaşması ile birlikte aslında tamamen kaldırılması yönünde taleplerin bulunduğu Form Ba ve Bs hakkında Gelir idaresi Başkanlığı yeni bir tebliğ ile değişikliğe gitti.

Temmuz 2021 dönemi Ba Bs Formları ile birlikte uygulanacak olan değişiklikler aslında yasal dönemi olan Ağustos 2021 ayı sonuna doğru fiilen uygulanmaya başlayacak.

Gelir İdaresi’nin Form Ba ve Bs’lerin tamamen kaldırılmasına şu an itibarı ile sıcak bakmadığı, inceleme veri havuzunda, KDV ve vergi iade raporlarında Ba Bs Formlarından etkin olarak yararlandığını söylemek isterim.

 

e-Fatura ve e-arşiv faturalar Form Ba Bs Bildirimlerine dahil edilmeyecek

Elektronik belge uygulamalarının yaygınlaşması ve elektronik belge olarak düzenlenen belgelerin Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde detaylarıyla birlikte yer almasından dolayı mükelleflerin mal ve/veya hizmet hareketlerinde aldıkları ve/veya düzenlendikleri elektronik belgeleri Form Ba ve Form Bs bildirimlerine dahil etme zorunluluğu 2021 Temmuz ayına ilişkin dönemden itibaren kaldırılmaktadır.

Bu sayede, elektronik ortamda düzenlenen belgelerin mükelleflerce veya muhasebe meslek mensuplarınca bildirilmesinin önüne geçilerek mükelleflerin ve muhasebe meslek mensuplarının iş yükünün önemli şekilde azaltılması ve elektronik belge uygulamalarına geçişin teşvik edilmesi amaçlanıyor.

Böylelikle Form Ba ve Form Bs bildirimlerinin, esas itibarıyla sadece kağıt belgelerin bildirilmesine matuf hale getirilecek ve bu suretle mükellefler ve muhasebe meslek mensupları tarafından daha kolay ve kısa sürede verilmesi sağlanmış olacak.

Yapılan düzenleme ile ayrıca tüm alış ve satışları belirtilen haddin altında kalan veya e-belgelerden oluşan mükelleflerin, bu durumlarını idaremize bildirmeleri için Form Ba ve/veya Form Bs bildirimlerinin sadece “ Ba / Bs bildiriminde beyan edilecek bilgim bulunmamaktadır.” kutucuğunu işaretlemeleri yeterli olup bu bildirimlerde yer alan diğer alanları doldurmalarına gerek bulunmamaktadır.

4/2/2010 tarihli ve 27483 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 396)’nin “1-KAPSAM” başlıklı bölümünün 1.1.7. numaralı bendinden sonra gelmek üzere aşağıda yer alan 1.1.8. numaralı bent eklenmiştir:

"Vergi Usul Kanunu kapsamında elektronik belge olarak düzenlenen belgeler, 2021 yılının Temmuz ayına ilişkin dönemden itibaren Form Ba ve Form Bs bildirimlerine dâhil edilmeyecektir.

Bir kişi veya kurumdan yapılan mal ve/veya hizmet alış tutarları ile bir kişi veya kuruma yapılan mal ve/veya hizmet satış tutarlarına ilişkin 5.000 TL tutarındaki haddin belirlenmesinde, elektronik olarak ve kâğıt ortamında düzenlenen tüm belgelerin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Söz konusu haddin aşılması halinde sadece kâğıt ortamında düzenlenen belgeler bildirimlere dâhil edilecektir."

Bu konuyu daha iyi kavramamızı sağlayacak şu 3 örnek duruma birlikte bakalım:

Örnek 1:

Form Ba/Bs bildirimi verme yükümlülüğü bulunan A işletmesine 2021/Kasım dönemi içerisinde, B firması tarafından KDV hariç 4.800 TL tutarında e-arşiv fatura ve her biri 150 TL tutarında 2 adet kâğıt ortamında fatura düzenlenmiştir.

Söz konusu mükellefe, aynı ay içerisinde B firmasınca düzenlenen belge tutarı toplamı KDV hariç (4.800+150+150) 5.100 TL olduğundan, A işletmesi B firmasından yaptığı alımlara ilişkin olarak 2021/Kasım dönemi Form Ba bildiriminde sadece kâğıt ortamında düzenlenen 2 adet belgeyi, KDV hariç toplam 300 TL olarak bildirecektir.

Diğer taraftan, B firması A işletmesine yaptığı satışlara ilişkin olarak 2021/Kasım dönemi Form Bs bildiriminde elektronik ortamda oluşturduğu belgeyi dikkate almayacak, elektronik ortamda ve kâğıt ortamında düzenlenen belgelerin KDV hariç toplam tutarlarının 5.000 TL’yi geçmesi nedeniyle, sadece kâğıt ortamında düzenlediği 2 adet belgeyi, KDV hariç toplam 300 TL olarak bildirecektir.

Örnek 2:

Form Ba ve Form Bs bildirimi verme yükümlülüğü bulunan C firmasına 2021/Eylül döneminde D firması tarafından elektronik ortamda düzenlenen belge tutarı toplamı KDV hariç 4.000 TL, kâğıt ortamda düzenlenen belge tutarı toplamı KDV hariç 500 TL’dir. C firmasına D firmasınca düzenlenen belge tutarı toplamı KDV hariç (4.000+500) 4.500 TL olduğundan, tebliğde belirtilen haddin altında kalmaktadır.

İlgili ayda C firmasının bildirime konu başka bir alımı da olmamıştır. Bu durumda C firmasının 2021/Eylül dönemi mal ve/veya hizmet alımları tebliğde belirtilen haddin altında kaldığından Form Ba bildirimini “Ba bildiriminde beyan edilecek bilgim bulunmamaktadır.” kutucuğunu işaretlemek suretiyle vermesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, bildirim verme yükümlülüğü bulunan D firmasının 2021/Eylül döneminde C firmasına yaptığı satışlar toplamı KDV hariç 4.500 TL olduğundan, belirtilen haddin altında kalmaktadır. D firmasının ilgili dönemde bildirime konu başka mal ve/veya hizmet satışı olmamıştır.

Bu halde D firmasının 2021/Eylül dönemi mal ve/veya hizmet satışları Tebliğde belirtilen haddin altında kaldığından Form Bs bildirimini “Bs bildiriminde beyan edilecek bilgim bulunmamaktadır.” kutucuğunu işaretlemek suretiyle vermesi gerekmektedir.

Örnek 3: K Ltd.Şti. 2021/Kasım döneminde Z firmasına elektronik belge düzenlemek suretiyle KDV hariç toplam 50.000 TL’lik satış yapmıştır. K Ltd.Şti.’nin Z firmasına ve/veya herhangi bir kişi veya kuruma, ilgili dönemde düzenlediği kâğıt fatura ise bulunmamaktadır.

Bu durumda, K Ltd.Şti.’nin 2021/Kasım dönemi Form Bs bildirimini “Bs bildiriminde beyan edilecek bilgim bulunmamaktadır.” kutucuğunu işaretlemek suretiyle vermesi gerekmektedir.

Z firması ise 2021/Kasım döneminde N firmasından elektronik belge tutarı toplamı KDV hariç 7.000 TL, K Ltd. Şti.’den ise elektronik belge tutarı toplamı KDV hariç 50.000 TL mal alımında bulunmuş, ilgili dönemde başka bir mal/hizmet alımı da olmamıştır.

Bu durumda Z firmasının 2021/Kasım dönemi Form Ba bildirimini “Ba bildiriminde beyan edilecek bilgim bulunmamaktadır.” kutucuğunu işaretlemek suretiyle vermesi gerekmektedir.

Görüldüğü gibi Gelir İdaresi elektronik belge uygulamasını yaygınlaştırmaya yönelik adımlar atmaya devam etmektedir.

Eş zamanlı olarak yayımlanan e-Belge İptal/İtiraz/İhtar portalı ile birlikte özellikle harici yollar ile yapılan e-belge itiraz ve iptallerinin de Gelir İdaresi Başkanlığına iletilmesi sağlanmıştır.

Gelir İdaresi e-Belge İptal İtiraz Portalı'ndan yapılan işlemleri Sanal Ba Bs formlarının oluşturulmasında dikkate alacaktır ve bu şekilde tüm e-belge trafiğini de kendi veri tabanından takip edebilir hale gelmiştir.

Bu uygulamada bazı sorunların yaşanacağı aşikardır. Şöyle ki; e-belge düzenleyen bir firma e-Belge İptal İtiraz Portalı'ndan diyelim ki iptal ya da itiraz başvurusunda bulundu ancak bu talebi karşı firma kabul etmedi.

Bu durumda Gelir İdaresi sanal Ba/Bs oluştururken e-belge düzenleyen firma iptal itiraz talebinde bulunduğu için onun Bs formundan ilgili belgeyi çıkaracak ancak karşı firma bu iptal/itiraz talebini kabul etmediği için onun Ba formunda bu belge yer alacaktır. Gelir İdaresi Başkanlığı görüldüğü gibi firmaların beyanını esas almakta ve firmalar arasındaki itilaflara taraf olmak istememektedir.

Uygulamanın başlaması ile birlikte bu tür sorunların yaşanabileceğini fakat zaman içerisinde açıklamalar ve özelgeler ile uygulamanın tam olarak oturacağını söylememiz mümkündür.

Tüm alış ve satışları e-belge olan firmaların Ba Bs formlarını "Beyanım yoktur" şeklinde oluşturabileceği kolaylığını hatırlatmak isterim. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın bu tür uygulamalar ve tebliğler ile birlikte e-belge kullanımına teşvik etmeye devam edecek.

*Sağlıklı bir muhasebenin temeli sağlam bir ön muhasebe yönetimine dayanır. Fatura kesme, gelir gider takibi, raporlama gibi operasyonlarınız için desteğe ihtiyacınız varsa, bulut tabanlı ön muhasebe programı Paraşüt'ü 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz. *