Gider Pusulası Nedir? Nasıl Kesilir? Gider Pusulası Örneği

İşletmeler zaman zaman vergi mükellefi olmayan kişilerle mal veya hizmet alışverişi yapabilir. Bu kişiler fatura düzenleyemediği için yapılan ödemenin resmi olarak kaydedilmesi gerekir. İşte bu noktada devreye gider pusulası girer. Vergi Usul Kanunu’nun 234. maddesine göre gider pusulası, satıcı adına düzenlenen ve fatura hükmünde sayılan resmi bir belgedir. Bu nedenle işletmelerin yasal yükümlülüklerini yerine getirmesinde kritik bir rol oynar. Bu yazıda gider pusulası nedir, hangi durumlarda düzenlenir, gider pusulası nasıl kesilir, stopaj oranları, KDV uygulaması, 2026 yılı gider pusulası hesaplaması gibi konuların tümünü kapsamlı şekilde ele alıyoruz. Ayrıca yazının sonunda bir gider pusulası örneği de bulabilirsiniz.

Gelir ve giderlerinizi Paraşüt ile takip ederek işlerinizi daha planlı ve pratik şekilde yönetebilirsiniz. Paraşüt’ü 14 gün ücretsiz deneyebilir, kredi kartı bilgisi vermeden hemen kullanmaya başlayabilirsiniz.

 

Gider pusulası nedir?

Gider pusulası, vergi kaydı olmayan kişilerden alınan mal veya hizmetlerin belgelenmesi için alıcı tarafından düzenlenen resmi belgedir. Bu kişilerin fatura düzenleme yükümlülüğü olmadığı için gider pusulası, satıcı tarafından düzenlenmiş bir fatura yerine geçer. Üzerinde satılan ürün veya sunulan hizmete ilişkin bilgiler, brüt tutar, stopaj oranı, stopaj tutarı ve net ödeme gibi detaylar yer alır. İşletmenin gider kaydı oluşturabilmesi ve yapılan işlemin vergisel açıdan mevzuata uygun hale gelmesi için gider pusulası şarttır. Bu yönüyle hem alıcı hem de satıcı açısından güvenli bir kayıt mekanizması işlevi görür.

 

Gider pusulası ne işe yarar?

Gider pusulası, fatura düzenleyemeyen kişilerle yapılan işlemleri resmileştiren bir belgedir. İşletmenin gider oluşturabilmesi, stopaj vergisini hesaplayabilmesi ve mal veya hizmet satışında bulunan kişinin gelirinin kayıt altına alınması gider pusulası sayesinde mümkün olur. Özellikle arızi nitelikte iş yapan, vergi mükellefi olmayan kişilerle çalışan işletmeler için gider pusulası vazgeçilmezdir. Gider makbuzu veya harcama pusulası gibi terimler zaman zaman kullanılsa da hukuken geçerli olan belge gider pusulasıdır. Bu belge, işletmenin finansal belgeleri arasında fatura gibi kabul edilir ve gider pusulasının muhasebe kaydı standart muhasebe kurallarıyla yapılır.

 

Gider pusulası nasıl kesilir?

Gider pusulası, malı veya hizmeti satın alan işletme tarafından düzenlenir. Belgeyi düzenleyen tarafın alıcı olması, satıcının vergi mükellefi olmaması nedeniyle zorunludur.
 

Düzenleme süreci özetle şu şekildedir:

* Mal veya hizmetin türü ve tutarı belirlenir.

* Brüt tutar üzerinden stopaj oranı hesaplanır.

* Stopaj vergisi düşülerek net ödeme tutarı oluşturulur.

* Belge iki nüsha olarak hazırlanır; biri satıcıya verilir, biri işletmede saklanır.

*Satıcı belgeyi imzalayarak teslim eder.

* Yapılan stopaj, muhtasar beyanname ile beyan edilir.

Gider pusulası hesaplama sürecinde yapılan en büyük hata brüt tutar yerine net tutar üzerinden hesap yapılmasıdır. Bu nedenle hesaplamanın doğru yapılması son derece önemlidir.

 

Gider pusulası nasıl temin edilir?

Gider pusulası; Noterden tasdik ettirilmiş matbu gider pusulası ciltleriyle veya muhasebe programları aracılığıyla dijital ortamda düzenlenebilir. Matbu ciltler hâlâ kullanılsa da dijital uygulamalar sayesinde pek çok işletme gider pusulasını elektronik ortamda oluşturuyor. Bu yöntem hem kayıtları saklamayı kolaylaştırıyor hem de zaman tasarrufu sağlıyor.

 

Kimler gider pusulası düzenler?

Bu belge yalnızca alıcı işletme tarafından düzenlenir. Çünkü satıcı vergi mükellefi olmadığı için kendi adına fatura düzenleyemez. Bu nedenle gider pusulası, alıcı işletme tarafından düzenlenmesi zorunlu bir belgedir. Finansal süreçlerinizi tek ekrandan yönetmek isterseniz, Paraşüt gelir–gider takibini kolaylaştıran yapısıyla işletmelere büyük kolaylık sağlar. Paraşüt’ü 14 gün ücretsiz deneyin.

 

Gider pusulasında hangi vergi oranı kullanılır?

Gider pusulasında uygulanacak vergi oranı, yapılan işlemin niteliğine göre belirlenir. Burada esas alınan vergi, gelir vergisi stopajıdır. Vergi mükellefi olmayan kişilerin yaptığı işler gelir sayıldığı için, bu gelirin vergisi satıcı yerine alıcı tarafından stopaj yoluyla ödenir. Stopaj oranı her işlemde aynı değildir. En yaygın uygulama, işçilik hizmetlerinde %20 stopaj uygulanmasıdır. Eğer bir ürün alımı söz konusuysa ya da çiftçilerden yapılan alımlarda farklı hükümler devreye girer. Hurda alımlarında ise oran oldukça düşüktür. Dolayısıyla gider pusulası düzenlerken ilk adım, satın alınan mal veya hizmetin hangi stopaj oranına tabi olduğunu doğru tespit etmektir. Bu oran, brüt tutarın üzerinden hesaplanır ve doğrudan net ödeme tutarını etkiler.

 

2026 gider pusulasında vergi nasıl hesaplanır?

2026 yılında gider pusulasında kullanılan hesaplama sistemi, önceki yıllarla aynı mantık üzerine kuruludur. Hesaplama yapılırken brüt tutar esas alınır; stopaj vergisi bu brüt tutardan düşülerek satıcıya ödenecek net tutar bulunur. Eğer işletme, satıcıya net ödeme üzerinden işlem yapmak istiyorsa “netten brüte hesaplama” yapılmalıdır. Bu hesaplama için kullanılan formül şöyledir:

Brüt Tutar = Net Tutar / (1 – Stopaj Oranı)

 Örneğin %20 stopaj uygulanan bir işçilik hizmetinde satıcıya 1.000 TL net ödeme yapılacaksa:

Brüt tutar: 1.250 TL

Stopaj: 250 TL

Net ödeme: 1.000 TL
 

Bu hesaplama yöntemi özellikle işçilik, proje bazlı çalışmalar, tek seferlik hizmetler ve arızi kazançlarda sıkça kullanılır. Brüt–net hesaplamasını manuel yapmak hataya açık olabilir. Paraşüt gibi bir program üzerinden bu işlemleri yapmak, kayıtların doğruluğunu artırır ve zaman kazandırır.

 

Gider pusulasında olması gereken bilgiler nelerdir?

Gider pusulasının resmi bir belge sayılabilmesi için belirli bilgileri içermesi gerekir. Bu bilgiler Vergi Usul Kanunu’nda açık şekilde düzenlenmiştir. Belgenin eksiksiz olması, hem ödemeyi resmileştirir hem de stopajın doğru şekilde hesaplanarak beyan edilmesini sağlar.

Gider pusulasında mutlaka bulunması gereken bilgiler şunlardır:
 

*Alıcı işletmenin unvanı, vergi numarası ve adresi,

*Mal veya hizmet sunan kişinin adı, adresi ve T.C. kimlik numarası,

* İşlemle ilgili açıklama (örneğin yapılan işçilik türü, teslim edilen ürün vb.),

* Birim fiyat ve işlem adedi (varsa),

* Brüt tutar, stopaj oranı, stopaj tutarı,

* Net ödeme tutarı,

* Düzenleme tarihi ve belge numarası,

* Satıcının imzası,
 

Bu bilgiler, gider pusulasının hem muhasebe kayıtlarında hem de vergi beyannamesinde geçerli olmasını sağlar. Eksik düzenlenen bir pusula hem taraflar için sorun yaratabilir hem de vergi yükümlülüklerinin doğru yerine getirilmesini engelleyebilir.

 

Gider pusulası stopaj oranları

Gider pusulasında stopaj oranları, Gelir Vergisi Kanunu’nun ilgili maddeleri doğrultusunda belirlenir. Her işlem türü için tek bir oran yoktur; alınan mal veya hizmetin niteliği oranı değiştirir.
 

Genel hatlarıyla stopaj oranları şöyledir:
 

* İşçilik hizmetleri: %20

* Hurda metal, geri dönüşüm niteliğindeki malzemeler: %2

* Tarımsal ürün alımlarında: Ürüne göre %1, %4 veya %10
* Arızi kazanç sayılan tek seferlik işler: %20
 

İşletmenin doğru oranı uygulaması çok önemlidir çünkü stopaj tutarı doğrudan vergi dairesine beyan edilir. Yanlış oran uygulanırsa hem ceza hem de ek beyan yükümlülüğü doğabilir.

 

Gider pusulasında KDV olur mu?

Gider pusulasında KDV uygulanmaz. Bunun temel nedeni, mal veya hizmeti sunan kişinin KDV mükellefiyeti olmamasıdır. KDV yalnızca vergi mükellefi olan kişiler tarafından düzenlenen faturalarda yer alır. Vergi mükellefi olmayan bir kişi tarafından sunulan hizmette KDV hesaplanmadığı için gider pusulasında yalnızca stopaj bulunur. Bu açıdan gider pusulasının yapısı fatura ile benzerlik gösterse de KDV yönünden tamamen farklıdır.

 

Gider pusulası fatura yerine geçer mi?

Evet. Gider pusulası, Vergi Usul Kanunu’nun 234. maddesine göre satıcı adına düzenlenen bir fatura yerine geçer. Bu nedenle işletmeler gider pusulasını muhasebe kayıtlarında fatura ile aynı kategoride değerlendirebilir. Burada önemli olan nokta, gider pusulasının satıcı tarafından değil alıcı tarafından hazırlanmasıdır. Bu belge sayesinde hem işletme gider kaydı oluşturur hem de satıcı kişinin elde ettiği gelir stopaj yoluyla vergilendirilmiş olur.

 

Gider pusulası noter tasdiki zorunlu mu?

Matbu (basılı) gider pusulası ciltleri kullanılacaksa noter tasdiki zorunludur. Bu tasdik işlemi, belgenin resmi nitelik kazanmasını ve her nüshanın takip edilebilir olmasını sağlar. Ancak günümüzde birçok işletme gider pusulasını dijital ortamda düzenlemektedir. Dijital gider pusulaları için noter tasdiki gerekmez. Böylece işletmeler hem zaman kazanır hem de belgeleri elektronik ortamda daha kolay saklayabilir.

 

Gider pusulası hangi durumlarda düzenlenir?

Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin vergiden muaf esnafa; yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia içinde tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Peki kanun tam olarak ne anlama geliyor? Diyelim ki herhangi bir şekilde şirketi olmayan bir fotoğrafçıya şirketiniz için fotoğraf çekimi yaptırdınız. Fotoğrafçı şirketi olmadığı için size fatura, fiş vb. belge veremiyor; ancak siz ona ödemeyi kendi şirketiniz üzerinden yapmak ve bunu yasal olarak muhasebe kayıtlarınıza almak istiyorsunuz. Bu takdirde gider pusulasına ihtiyacınız var. Fotoğrafçı adına düzenleyeceğiniz gider pusulası, fotoğrafçının size vermiş olduğu fatura hükmünde dikkate alınıyor.

 

Gider pusulası nasıl düzenlenir?

* Gider pusulalarında işin mahiyeti, cinsi, adedi, fiyatı, tutarı, toplamı, tevkif edilen vergi oranı ve net tutarı; işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın adlarıyla soyadları (Tüzel kişilerde ünvanları) adresleri, varsa vergi dairesi ve hesap numarası, seri ve müteselsil sıra numarası ve düzenleme tarihine ilişkin bilgilere yer verilecektir.

* Gider pusulaları, mükellefler tarafından anlaşmalı matbaalara bastırılacak veya notere tasdik ettirilecektir.

* Gider pusulası en az iki örnek olarak düzenlenecektir. En az iki örnek düzenlenmeyen veya yukarıda belirtilen bilgileri eksik olan gider pusulaları hiç düzenlenmemiş sayılacaktır.

* Düzenlenen gider pusulalarının ilk örneği işi yapana veya malı satana verilecek, ikinci örneği ise düzenleyen tarafından saklanacaktır.

* Emtia/hizmeti satın alan şirketin, gider pusulasını işi yapana veya emtiayı satana imza ettirmesi gerekmektedir.

* Gider pusulası, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir. Bu süre içerisinde düzenlenmeyen gider pusulası hiç düzenlenmemiş sayılır.

 

Gider pusulası yerine geçen durumlar

Ödemelerin banka, ödeme kuruluşları veya Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi aracılığıyla yapılması halinde ayrıca gider pusulası düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır. Ancak, gider pusulasında aşağıdaki bilgilerin bulunması gerekliği banka gibi kurumlar üzerinden olan ödemelerin gider pusulası yerine geçmesi hususunda sorun teşkil edebilir.

1. İşin mahiyeti,
2. Emtianın cins ve nev'i ile miktar ve bedelini ve iş ücreti,
3. İşi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın ad-soyad (Tüzel kişilerde unvanlarını),
4. Adres,
5. Tarih.

 

2023 gider pusulasında vergi nasıl hesaplanır?

Eğer şahsa verdiğiniz net tutar 100 TL ise ve vergi oranı %20 ise brüt tutara ulaşmak için 100 / (%100-%20) formülünü kullanırız. 100/0,8 = 125 TL. Vergi tutarı da Brüt Tutar-Net Tutar’dır. (125-100=25 TL)

 

Kimler gider faturası düzenler? Gider pusulasında hangi vergi oranı kullanılır?

Eğer gider pusulası keseceğiniz şahıs Esnaf Muaflığı'ndan yararlanıyor ise aşağıdaki gider pusulası stopaj oranları uygulanır: 1. Havlu, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamulleri, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve her nevi turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek ve benzeri emtia bedelleri veya bu emtianın imalinde ödenen hizmet bedelleri üzerinden %2 , 2. Hurda mal alımları için %2, 3. Diğer mal alımları için %5, 4. Diğer hizmet alımları ("a", "b" ve "c" alt bentleri hariç olmak üzere mal ve hizmet bedelinin ayrılamaması hali de bu kapsamdadır) için %10 oranında tevkifat yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
 

Eğer şahsın Esnaf Muaflığı'ndan yararlanılmıyor ise faydalandığımız işin arızi olup olmadığına da bakmak gerekiyor:
 

* İş devamlılık arz eden bir hizmet işi ise şahsı bordrolu olarak çalıştırmak ve ücret bordro hesabına göre artan oranlı vergiye tabi tutmak gerekir → Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61. maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104. maddelere göre;

yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden; (Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.)

* 18. madde kapsamına giren serbest meslek işleri için yapılan ödemelerden %17; müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.
 

Yukarıda yazılı kazançların arızî olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmez. Diğerlerinden %20 oranında vergi kesintisi yapılır.

Aşağıda alınan hizmet/malın kimden ve ne kadar süre alındığına göre düzenlenmesi gereken makbuz/belge ve geçerli vergi oranlarının özetini bulabilirsiniz.

 

Gider pusulası örneği

Aşağıdaki örnek, gider pusulasında bulunması gereken bilgileri gösteren standart bir şablondur:
 

Düzenleyen: ABC Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Vergi No: 1234567890
Adres: İstanbul

Mal/Hizmet Sunan: Mehmet Kara
T.C. Kimlik No: 11111111111
Adres: İstanbul

İşlem Türü: Ahşap mobilya onarım işçiliği
Brüt Tutar: 12.000 TL
Stopaj (%20): 2.400 TL
Net Ödeme: 9.600 TL

Düzenleme Tarihi: 11.01.2026
İmza: ........................................…

Örnek bir gider pusulasını buradan da inceleyebilirsiniz.