Patent Hakkında Bilmeniz Gereken 12 Şey

Bir buluşunuz var ama buluşunuzu nasıl belgeleyeceğinizi, haklarınızı nasıl korumaya alacağınızı bilmiyorsunuz. Bu yazımızda buluşunuzu korumaya almanızı sağlayacak belge olan patent ile ilgili her şeyi bulabilirsiniz.

12 dk
Patent Hakkında

1) Buluşumu korumak için ne yapmalı, nereden başlamalıyım?

Buluşlar yani “teknik geliştirmeler içeren yenilikler” için noter kanalı ile tescil yaptırmak sıklıkla kullanılan ancak yanlış bir uygulamadır. Buluşların noter kanalı ile korunması veya noter evrakları ile hak iddia edilmesi mümkün değildir. Bir buluşun korunabilmesi için buluşa patent alınması gerekmektedir. Hukuki olarak hak iddia edebilmek ve izinsiz kullanımları durdurabilmek için tek geçerli yol patent belgesi alınmasıdır. Çünkü sadece patent başvurusu ile buluşun yeni olup olmadığı yani önceden başka biri tarafından bulunup bulunmadığı anlaşılabilmektedir. Patent başvuru sürecinde buluşun yenilik, buluş basamağı ve sanayie uygulanır olup olmadığı resmi otoriteler tarafından araştırılarak incelenmektedir. Sonunda ise sadece yeni ve buluş özelliği taşıyan ve sanayiye uygulanabilir olan teknik geliştirmelere patent verilmektedir.

2) Patent başvurusu nereye yapılır?

Patent başvurusu koruma istenilen ülkenin resmi otoritesine yapılmaktadır. Türkiye için resmi otorite Türk Patent Enstitüsü’dür.

3) Patent başvurusu nasıl yapılır?

Patent başvurusu yapılabilmesi için buluşu anlatan tarifname ve istemlerin hazırlanarak Türk Patent Enstitüsü’ne yapılması gerekir. Başvuru yurt dışında gerçekleştirilecekse, yurt dışındaki resmi otoriteye yapılmalıdır. Patent başvurusunun belge alabilmesi, yani buluşun tescillenebilmesi için “tarifnamenin” buluşu en iyi şekilde anlatıyor olması gerekir. Buluşun koruma kapsamını belirleyen istemlerin ise yeni kısmı ön plana çıkaracak şekilde profesyonelce ayarlanmalıdır. Buluşu en iyi şekilde anlatabilmek için tarifnamenin ve istemlerin ayrıca varsa çizimlerin, profesyonel bir vekil ile çalışılarak hazırlanması ve başvuruyu buluşçu adına vekilin yapması önerilmektedir. Aksi takdirde, çok basit hatalar yüzünden iyi buluşlara patent alınamaması gibi ciddi hak kayıpları oluşabilir.

4) Başvuru sonrası resmi araştırma raporunda buluşumun “yenilik” içermediği belirtilmiş, bu durumda patent alamaz mıyım?

Patent başvurusu sürecinde gelen araştırma raporu sadece bir ön rapordur. Patent başvurularının patent alabilmesi için bir araştırma ve en az bir inceleme raporunun alınması gerekmektedir.

Araştırma raporunda resmi otorite tarafından buluşun “yenilik” ve/veya “buluş basamağı” içermediği belirtiliyor olabilir. Ancak buluşçu, buluşunun yenilik /buluş basamağı içerdiğini düşünüyor ise başvuru sahibi tarafından rapora cevap hazırlanarak, inceleme talep edilmesi ve başvuru sürecine devam edilmesi en doğru yoldur. İlk gelen olumsuz rapor ile başvurunun terk edilmesi kolay yoldan haklardan vazgeçmek anlamına gelebilir. Dolayısı ile başvuru sahibi/buluşçu buluşunun diğerlerinden en azından 1 farklı yanı olduğunu düşünüyor ise bu farklı fonksiyonun patent vekili ile birlikte değerlendirilerek, rapora itiraz hazırlanmalı ve pes etmeden yola devam edilmelidir.

Buluşçu/başvuru sahibinin “yenilik” ve “buluş basamağı” kavramlarını kendi kendilerine ayırt edebilmeleri ve başvurularına uygun rapora cevapları kendi kendilerine hazırlayabilmeleri çoğu zaman mümkün olmamaktadır. Tarifnamede veya istemlerde buluş olabilecek bir fonksiyon varsa, bu fonksiyonu profesyonel bir vekilin buluşçu ile koordineli çalışarak göz önüne çıkarması ve bu şekilde olumsuz araştırma/inceleme raporları aşılarak, patent tescili elde edilmesi mümkündür. Birkaç olumsuz rapordan sonra doğru adımlar atılarak patent belgesi almayı başaran sayısız başvuru bulunmaktadır.

5) Düzgün yazılmayan tarifname ve koruma kapsamı sonradan düzeltilebilir mi?

“Tarifname” yani başvuru kapsamı sonradan düzeltilemez. Başvurunun kapsamının genişletilmesi aynı başvuru için mümkün değildir. Başvuruya yazılmayan (unutulan veya atlanan veya o sırada önemsiz gibi görünen) bir fonksiyonun hatta 1 kelimenin bile sonradan başvuruya eklenmesi mümkün değildir. Gerekli şartları ve süreleri yerine getirmez ise unutulan fonksiyonlar için sonradan yeni bir başvuru yapılsa bile korunabilmesi mümkün olmamaktadır. Dolayısı ile ilk başvuru esnasında tarifname kapsamının iyi değerlendirilmesi gerekmektedir.

6) Patent başvurularında oluşan yıllık ücret yatırma, inceleme talebi, rüçhanlı başvuru süresi gibi herhangi bir son süre kaçırılırsa ne olur?

Patent başvurularında takip edilmesi gereken, 2 tip süreli iş vardır. Bunlardan ilki uluslararası anlaşmalardan doğan ve başvurunun yapıldığı tarihte işlemeye başlayan ve takip edilmesi gereken sürelerdir. Örneğin yurt dışı koruma isteniyorsa ve doğrudan yurt dışı başvuru yapılmadıysa ilk başvurudan itibaren 12. aya kadar yapılması gereken rüçhanlı yurt dışı başvurusu.

İkincisi ise başvuru yapılan resmi ofisten gelen, son süre içeren bildirimlerin yanıtlanmasını içeren sürelerdir. Aşağıda bu konuya ilişkin ilişkin bir çizelge gösterilmiştir. Bu çizelgedeki dikey oklar takip edilmesi gereken süreler ve işleri belirtmektedir. Tüm ülkeler için takip edilmesi gereken süre ve işler farklılıklar içermektedir.

 

Türkiye için çoğu durumda son süre kaçırılırsa başvuru geri çekilmiş sayılmaktadır yani o başvuru için tüm haklarınız kaybolmaktadır. Örneğin araştırma raporunun 15. aya kadar yapılmaması durumunda başvurunuz geri çekilmiş sayılmaktadır.

Bazı durumlarda başvurunun kurtarılabilmesi mümkündür. Örneğin yıllık ücretler başvurunun yapıldığı tarihten itibaren her yıl başvurunun yapıldığı ay ve güne kadar ödenmesi gerekmektedir. Son süresi kaçırılırsa ek ücret ile başvurunun yapıldığı tarihe ek 6 ay içinde yıllık ücretin ödenebilmesi mümkündür. Bu sürenin de kaçırılması durumunda patent hakları kaybedilmektedir.

Bir diğer örnek bir TR başvuru yapıldıysa, söz konusu TR başvurunun tarihinden itibaren Paris sözleşmesi çerçevesinde 12 ay içinde yurt dışında bir başvuru yapılabilmektedir. Bu tarihin kaçırılması durumunda çoğu ülkede bir daha söz konusu TR başvurusundaki buluş için koruma alınamamaktadır. Bu durumu kurtarmak için bir yol söz konusu TR başvurusu yayınlanmadan başvuru sahibinin ilk başvuruyu geri çekmesi ve yeni bir başvuru yapılmasıdır (Bu durumda en az 12 ay kaybedildiğinden bu sürede bir başka kişinin aynı buluş için patent başvurusu yapmış olma riski doğmaktadır). Bir diğer yol ise mücbir sebep talebi ile ilk başvurunun rüçhan haklarını kurtarmaya çalışmaktır. Ancak bu yol da çoğu ülke için çalışmamaktadır veya zor çalışmaktadır.

Dolayısı ile patent başvurularında hakların yoktan yere kaybedilmemesi için tüm süreli prosedürlerin takip edilmesi ve gerekli dosyalamaların zamanında resmi ofislere yapılması, ofislerden gelen bildirimlerin iyice anlaşılması, son süre içeriyorlarsa bunların takibi ve zamanında cevaplanması gerekmektedir. Patent başvuru süreçleri karışık ve uzun süreli olduğundan başvuru sahiplerinin bu konuda profesyonel vekillerden destek alması önerilmektedir.

7) Başvuru sahibi/buluşçu açısından yayınlanan patent başvurusunu kaybetmenin riski nedir?

(Örneğin Türk Patent Enstitüsü tarafından verilen bir son süreye uymadınız, bir resmi bildirime cevap vermediniz veya resmi ücretlerden birini ödemeyi unuttunuz ve yayınlanan başvurunuz resmi ofis tarafından geri çekildi)

Düşen bir marka (hakları yitirilen bir marka) için markayı sizden önce biri almadı ise yeniden marka başvurusu yapılabilir. Buluşlarda durum farklıdır. Bir kere yayınlanan ve sonrasında hakları bir şekilde yitirilen patent başvurusunun içeriğindeki buluş halka mal olmuş sayılır. Yani buluşu herkes istediği gibi ticari olarak kullanıp, üretip satabilir. Çünkü yayınlanan buluşun yeniliği ölmüştür. Artık o buluşa hiç kimse tarafından koruma (patent) alınamaz. Tasarımlarda da yayınlanan ve hakkı düşen bir tasarım için yeniden tasarım koruması alınamamaktadır. Zira yenilik kriteri tasarımlar için de geçerlidir. Ancak tasarımlar eser olarak ve haksız rekabet hükümleri gereğince korunmaya devam edilebilirler.

8) Niye patent başvurusu yapmalıyım?

Firmalar ve buluşçular 20 yıl süre ile buluşlarını izinsiz kullanımlara karşı korumak için patent başvurusu yapmalıdır. Patent başvurusu;

• Ticari olarak buluşu kiralamak (lisans vermek) veya satmak (devir) suretiyle parasal kaynağa dönüştürülebilir.

• İşletmenin maddi ve manevi olarak gücünü arttırır.

• 3. kişilerin izinsiz kullanımları karşısında savaşma olanağı ve tazminat gelirleri elde etme şansı verir.

• Sözleşmelere konu edilebilir ve pazarlama unsuru olarak kullanılabilir.

• AR-GE faaliyetlerinin de gelişmesine yardımcı olmaktadır. Zira araştırma faaliyetlerinde Amerika’yı yeniden keşfetmeye çalışmak yerine, patent dokümanlarını kullanmak ciddi bir zaman kazancı sağlamaktadır. Ayrıca her patent başvurusu yayınlanmakta ve geliştirilecek diğer buluşlara ilham olmaktadır.

Sadece tek bir durumda patent başvurusu yapmak uygun olmayabilir. O durum da buluşun dışarıdan bir göz ile nasıl yapılacağının bulunamaması veya tersine mühendislik ile buluşun çözümlenememesidir. Bu durumlarda başvuru yerine ticari sır olarak buluşun saklanması buluşun süresiz olarak korunmasını sağlayabilir.

9) Patent başvurusu süreci maliyetli bir süreç. Bu konuda nerden yardım ve teşvik alabilirim?

Türkiye’de 2006 yılından beri patent başvurularını destekleyen devlet teşviklerinin sayısı oldukça artmıştır. Bu teşviklerin başında Tübitak’ın verdiği hibeler ve ödüller bulunmaktadır.

Tübitak’ın 2014 yılından beri sürdürdüğü 1602 Patent Destek Programı ile Türkiye ve Yurt dışında yapılan patent başvuruları için hibe alınması mümkündür. Detaylarına aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz.

Türk Patent Enstitüsü

TÜBİTAK

Kosgeb’in Fikri Sınai Haklar için verilen çeşitli destekleri bulunmaktadır.

a) GENEL DESTEK PROGRAMI Sınai Mülkiyet Hakları Desteği

b) AR-GE ve İNOVASYON PROGRAMI Sınai ve Fikri Mülkiyet Hakları ENDÜSTRİYEL UYGULAMA PROGRAMI Kira Desteği - Personel Gideri Desteği - Makine-Teçhizat, Donanım, Sarf Malzemesi, Yazılım ve Tasarım Giderleri Desteği

Diğer KOSGEB Destekleri

Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının desteklerine aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz:

kobi.org.tr

sanayi.gov.tr

Kalkınma Ajanslarının dönemsel olarak açtıkları destek programları, şehirlerin Kalkınma Ajanslarından takip edilebilmektedir. Örneğin İstanbul Kalkınma Ajansı’nın açık olan destek programlarına aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.

www.istka.org.tr

Teşviklerle ilgili daha detaylı bilgi için bizlerle temas kurabilirsiniz:

Patent Çare

10) Bir patent başvurusu yaptım. 1 ay sonra başka bir firma/kişi de aynı buluş için bir başka ülkede başvuru yaptı. Patent alabilir mi?

Hayır. Sizin önce yaptığınız başvuru patent alacak ve diğer başvuru alamayacaktır. Dünyanın çoğu ülkesinde ilk başvuran, patenti alır sistemi işlemektedir. Konunun Avrupa Patentleri için istisnai durumları bulunmaktadır.

11) Yazılımlara/bilgisayar programlarına patent alabilir miyiz?

Bu konuda her ülkenin kendi farklı içtihatları söz konusudur. Türkiye ve Avrupa Patent kanunlarına göre alınamadığı, Amerika’da ise alınabildiği kanunlarda belirtilmektedir. Ancak kanunlarla bilgisayar programlarına patent alınamayacağı belirtilen Avrupa ve Türkiye’de bile bilgisayar programlarına patent alınabilen durumlar bulunmaktadır. Bunun için bilgisayar programının özelik ve teknik unsurlarının profesyonel bir patent vekili ile irdelenmesi gerekmektedir.

12) Türkiye’de patent başvurum var. Buluşum korumak için diğer ülkelerde de başvuru yapmam gerekir mi?

Evet. Başvuru sistemleri ülkeler veya bölgelere özgüdür. Yani hangi ülkede başvuru yapıyor isek o ülkede koruma sağlarız. Bu sebepten başvuru maliyetlerinin düşürülebilmesi amacıyla çeşitli bölgesel ve uluslararası başvuru sistemleri bulunmaktadır.

13) Türkiye’de patent başvurusu yaptım. Mali olarak kötü durumdayım. Bu sebepten yurt dışı başvurusunu Türkiye’deki patent başvurusu belge ile sonuçlandıktan sonra yapmak istiyorum. Belge alımından (tescilde) sonra yurt dışında istediğim ülkeye başvurabilir miyim?

Hayır. Paris Sözleşmesi çerçevesinde bir ülkede bir patent başvurusu yapıldıktan sonra 12 ay içerisinde diğer ülkelerde de aynı buluş için başvuru yapılması gerekmektedir. Dolayısı ile başvuru 18. Ayda yayınlandıktan sonra bir daha diğer ülkelerde başvuru yapmak mümkün değildir. Patent başvuruları ortalama 3 ila 3,5 yıl sürmektedir. Dolayısı ile belge kararı geldiğinde başvuru çoktan yayınlanmış olmaktadır. Patent başvurusu; süreç takibi, son süre takibi ve profesyonel deneyim gerektiren bir süreçtir. Dolayısı ile patent başvurularının deneyimli bir patent vekili tarafından yapılması önerilmektedir.

Daha detaylı bilgi için web sitemizi inceleyebilirsiniz: Patent Çare

Bültenimize katılın, hiçbir içeriği kaçırmayın!