Vergi mevzuatında yeni düzenlemeler

GİB tarafından yapılan vergi değişiklikleri ile ilgili yeni düzenlemeler pek çok işletmenin işleyişini etkiliyor. Peki bu değişiklikler hangi uygulamaları kapsıyor? Bu yazımızda, vergi hukuku değişikliklerini konu alıyoruz.

Vergi mevzuatı, kamu giderleri olarak nitelendirilen devletin mali faaliyetlere ait yasal düzenlemelerdir. Vergi Usul Kanunu'na göre e-belge kullanımı ile ilgili değişikliğe gidilmiş, GİB tarafından yeni düzenlemeler tebliğ taslağı olarak yayımlanmıştır.

Yeni GİB tebliğ taslağında e-fatura ve e-defter zorunlu geçişleri açıklandı. Aşağıdaki tarihleri not almanızı tavsiye ediyor, bu tarihleri kaçırmamanız gerektiğinin altını çiziyoruz.

Gelir İdaresi Başkanlığı yayımladığı tebliğde yer alan e-Fatura ve e-Arşiv geçiş zorunluluğu şartlarını karşılayan mükellefler, 1 Temmuz 2025 tarihine kadar e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamasına geçişlerini tamamladı.

2025 yılı için belirlenen brüt satış hasılatı (veya satışları ile gayrisafi iş hasılatı) şartlarına göre, mükellefler 1 Temmuz 2025 tarihine kadar e-faturaya geçişlerini yaptı.

Şimdi bu açıklamanın detaylarına bakalım.

e-Dönüşüm uygulamalarının yaygınlaştırılması amacıyla her yıl e-fatura, e-arşiv fatura ve e-irsaliye geçiş zorunluluğunda düzenlemeye gidilerek önceki senelere göre ciro haddinde düşüş gerçekleşiyor.

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) düzenlemelerine göre, 2022 ve müteakip yıllarda brüt satış hasılatı 3 milyon TL ve üzeri olan mükelleflerin e-Fatura ve e-Arşiv uygulamalarına geçişi zorunludur. Bu kapsamdaki işletmelerin geçişini 1 Temmuz 2025’e kadar tamamlaması gerekiyordu. Bu işletmeler için e-Defter yükümlülüğü de 1 Ocak 2026 itibarıyla başladı. 

Özetle: e-Fatura/e-Arşiv’e zorunlu giren işletmeler, takip eden yılın başından itibaren e-Defter’e de geçmek durumunda.
 

Bununla birlikte, 2025 itibarıyla bilanço usulüne göre defter tutan tüm mükellefler, e-Fatura mükellefi olup olmamasına bakılmaksızın e-Defter uygulamasına geçmek zorundadır. Ayrıca 1 Ocak 2026 itibarıyla, e-Fatura mükellefi olmayan alıcılara yapılan satışlarda da tutar fark etmeksizin e-Arşiv fatura düzenlenmesi esastır.

Öte yandan 1 Ocak 2026 itibarıyla, e-Fatura mükellefi olmayan alıcılara yapılan satışlarda tutar fark etmeksizin e-Arşiv fatura düzenlenmesi esastır. Ancak basit usulde vergilendirilenler ile işletme hesabı esasına göre defter tutanlar için özel bir geçiş uygulaması vardır. Bu mükellefler 31 Aralık 2026’ya kadar vergiler dâhil 3.000 TL’ye kadar olan işlemlerde kâğıt fatura düzenleyebilir; 3.000 TL’yi aşan işlemlerde ise e-Arşiv fatura zorunludur. Bu grup için tam zorunluluk 1 Ocak 2027’de başlayacaktır.

Bazı şirketler zorunluluk kapsamında e-faturaya geçmiş ama e-arşiv faturaya geçmemişlerdi. Bu şirketlerin e-arşiv fatura kullanmaları artık zorunlu hale geldi. Yani kağıt ortamında fatura kesemeyecekler.

e-defter uygulamasına dahil olması gereken mükellefler hakkında yapılan duyuruda şu ifadeler yer alıyor: Bilindiği üzere, 19/10/2019 tarihli ve 30923 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No:1)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 3)’in;

e-Defter Uygulamasına Dâhil Olma Zorunluluğu” başlıklı bölümünde;

e-Fatura uygulamasına geçiş zorunluluğu bulunan mükellefler, e-Fatura uygulamasına geçiş süresi içinde (e-Fatura uygulamasına yıl içinde zorunlu olarak geçen mükellefler bakımından izleyen yılın başından itibaren),

Bu Tebliğ yayım tarihi itibarıyla Türk Ticaret Kanununun 397 nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca bağımsız denetime tabi olan şirketler 1/1/2021 tarihinden itibaren, 2021 ve müteakip yıllarda bağımsız denetime tabi olma şartlarını sağlayan mükellefler ise şartların sağlandığı yılı takip eden yılın başından itibaren, e-Defter uygulamasına geçmek ve edefter.gov.tr adresinde format ve standardı belirlenen defterleri e-Defter olarak tutmak zorundadırlar.” açıklamalarına yer verilmiştir.

509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğe göre;

e-Fatura Uygulamasına Geçiş Zorunluluğu” başlıklı bölümünde;

1- Brüt satış hasılatı (veya satışları ile gayrisafi iş hasılatı);
a) 2018, 2019 veya 2020 hesap dönemleri için 5 Milyon TL,
b) 2021 hesap dönemi için 4 Milyon TL,
c) 2022 veya müteakip hesap dönemleri için 3 Milyon TL
ve üzeri olan mükellefler.

2- 6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli I sayılı listedeki malların imali, ithali, teslimi vb. faaliyetleri nedeniyle Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)'ndan lisans alan (bayilik lisansı dâhil) mükellefler.
3- Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malları imal, inşa ve/veya ithal edenler.

4- Mal veya hizmetlerin alınması, satılması, kiralanması veya dağıtımı işlemlerinin gerçekleştirilmesine aracılık etmek üzere internet ortamında 23/10/2014 tarihli ve 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda tanımlanan başkalarına ait iktisadi ve ticari faaliyetlerin yapılmasına elektronik ticaret ortamını sağlayan gerçek ya da tüzel kişi aracı hizmet sağlayıcıları, internet ortamında gerçek ve tüzel kişilere ait gayrimenkul, motorlu araç vasıtalarının satılmasına veya kiralanmasına ilişkin ilanları yayınlayan internet sitelerinin sahipleri veya işleticileri ile internet ortamında reklamların yayınlanmasına aracılık faaliyetinde bulunan internet reklamcılığı hizmet aracıları ile kendilerine veya aracı hizmet sağlayıcılarına ait internet sitelerinde veya diğer her türlü elektronik ortamda mal veya hizmet satışını
gerçekleştiren mükelleflerden, 2020 veya 2021 hesap dönemleri için 1 Milyon TL, 2022 veya müteakip hesap dönemleri için 500 Bin TL ve üzeri brüt satış hasılatı (veya satışları ile gayrisafi iş hasılatı) olanlar.

5- 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre komisyoncu veya tüccar olarak sebze ve meyve ticaretiyle iştigal eden mükellefler.

6- Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşme imzalayan sağlık hizmeti sunucuları ile medikal malzeme ve ilaç/etken madde temin eden tüm mükellefler (hastane, tıp merkezleri, dal merkezleri, diyaliz merkezleri, Sağlık Bakanlığından ruhsatlı diğer özelleşmiş tedavi merkezleri, tanı, tetkik ve görüntüleme merkezleri, laboratuvarlar, eczaneler, tıbbi cihaz ve malzeme tedarikçileri, optisyenlik müesseseleri, işitme merkezi, kaplıcalar, beşeri tıbbi ürün/ürün sunan ve/veya üreten özel hukuk tüzel kişileri ve bunların tüzel kişiliği olmayan şubeleri, ecza depoları vb.).

7- Gayrimenkul ve/veya motorlu taşıt, inşa, imal, alım, satım veya kiralama işlemlerini yapanlar ile bu işlemlere aracılık faaliyetinde bulunan mükelleflerden brüt satış hasılatı (veya satışları ile gayrisafi iş hasılatı);
a) 2020 veya 2021 hesap dönemleri için 1 Milyon TL,
b) 2022 veya müteakip hesap dönemleri için 500 Bin TL
ve üzeri olan mükellefler.

e-Fatura zorunluluğu, her işletme için otomatik olarak başlamaz. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) yayımladığı düzenlemelere göre e-Fatura’ya geçiş; ciro, faaliyet türü ve sektörel kapsam gibi kriterlere göre belirlenir. Bu kapsamda 2022 ve sonrası yıllarda brüt satış hasılatı 3 milyon TL ve üzeri olan mükellefler, e-Fatura ve e-Arşiv uygulamalarına zorunlu olarak dahil olmuştu.

2026 itibarıyla e-Arşiv tarafında ise uygulama daha da yaygınlaştı. e-Fatura mükellefi olmayan alıcılara yapılan satışlarda parasal sınır genel kural olarak kaldırıldı. Yani alıcı e-Fatura mükellefi değilse, tutara bakılmaksızın fatura e-Arşiv olarak elektronik ortamda düzenlenmelidir. Ancak basit usulde vergilendirilenler ile işletme hesabı esasına göre defter tutanlar için geçiş süreci farklıdır: Bu mükellefler 31 Aralık 2026’ya kadar vergiler dahil 3.000 TL’ye kadar kâğıt fatura düzenleyebilir; 3.000 TL’yi aşan işlemlerde ise e-Arşiv fatura zorunludur.

e-Defter tarafında ise en kritik güncelleme şudur: 2025 itibarıyla bilanço usulüne tabi olan tüm mükellefler, herhangi bir şart aranmaksızın e-Defter uygulamasına geçmek zorundadır. Yani artık e-Defter yükümlülüğü yalnızca e-Fatura zorunluluğuna bağlı ilerlemez; bilanço esasına göre defter tutmak tek başına e-Defter zorunluluğu doğurur.

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) düzenlemelerine göre, bazı mükellefler için e-İrsaliye uygulamasına geçiş zorunludur. Bu zorunluluk; faaliyet alanına, sektöre ve bazı durumlarda ciro kriterlerine göre belirlenir.
 

Buna göre e-İrsaliye’ye geçmesi gereken mükellefler özetle şunlardır:

• ÖTV Kanunu’na ekli (I) sayılı listedeki mallar kapsamında üretim/ithalat/teslim faaliyetleri nedeniyle EPDK lisansı (bayilik lisansı dâhil) alan mükellefler,
• ÖTV Kanunu’na ekli (III) sayılı listedeki malların imalini, inşasını, ithalini veya ana bayi/distribütör olarak pazarlamasını yapan mükellefler,
• 3213 sayılı Maden Kanunu kapsamında işletme ruhsatı veya sertifikası sahipleri ile bu sahiplerle yaptıkları sözleşmeye bağlı olarak maden üretimi yapan gerçek ve tüzel kişi mükellefler,
• 4634 sayılı Şeker Kanunu kapsamında tanımlanan şekerin imalini gerçekleştiren mükellefler
  (beyaz/yarı beyaz/rafine/ham/kahverengi şeker ile izoglukoz, glukoz şurubu, invert şeker vb. dahil),
• Demir ve çelik (GTİP 72) ile demir veya çelikten eşyaların (GTİP 73) imalini, ithalini veya ihracını yapan mükellefler (ticari kazançları basit usulde tespit edilenler hariç),
• Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından oluşturulan Gübre Takip Sistemi’ne (GTS) kayıtlı kullanıcılar,
• e-Fatura uygulamasına kayıtlı olan ve brüt satış hasılatı (veya satışları ile gayrisafi iş hasılatı) 2021 veya müteakip hesap dönemlerinde 10 milyon TL ve üzerinde olan mükellefler.

Yeni düzenlemelere göre e-defter berat gönderimi aylık ya da üçer aylık dönemlerde yapılacak. Eğer şirketiniz e-defter kullanıcısı ise, e-defter beratlarını aylık yad a üçer aylık olarak gönderebilir, seçimi şirketinize bırakılmış.

Eğer şirketiniz tarımsal ürün alıyor ve bu alımlar karşısında müstahsil makbuzu düzenliyorsa ve e-fatura mükellefiyseniz, 1 Temmuz 2022'den itibaren e-Müstahsil makbuzu kullanacaksınız. e-Fatura kullanıcısı değilseniz kağıt ortamında müstahsil makbuzu düzenlemeye devam edebilirsiniz. Eğer şirketiniz tarımsal ürün almıyor ise bu düzenleme sizin için önemli değil.

Elektronik ürün senedi yani kısaltılmış hali ile Elüs, tarım ürünlerinin alım-satım işlerinde kullanılan bir elektronik belgedir. ELÜS, özellikle tarım piyasasında güvenli, şeffaf ve organize bir ticaret ortamı oluşturmayı hedeflerken; ürünlerin lisansa sahip depolarda saklanmasını sağlayan sistemle de ilişkilidir.

ELÜS, fiziksel değil, dijital ortamda alınıp satılabilen bir belge niteliğindedir. Bunun yanı sıra ürünlerin özelliklerini, miktarını, sahibini belgeleyen bir sertifika gibi işlev görür.

ELÜS sorgulama işlemini üç farklı yoldan gerçekleştirebilirsiniz. Öncelikle ELÜS sorgulamanın hangi amaçla yapıldığı hakkında kısaca not ekleyelim. ELÜS ödeme sorgulama işlemi, ürünlerinize ait detayları öğrenmek, mülkiyet bilgilerini kontrol etmek veya işlem yapmak için yapılır.

Bu sorgulama işlemlerini;

• Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK)
• Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB)
• e-Devlet üzerinden kolayca yapabilirsiniz.

ELÜS, tarım ürünlerini güvenli bir şekilde depolamaya yardımcı olurken ayrıca, finansal esneklik sağlar. Bu, üreticiler ve yatırımcılar için büyük kolaylıklar sunar. Peki başka hangi avantajlara sahiptir?

• Vergi Avantajları: Gelir, kurumlar ve KDV istisnaları resmi düzenlemelere dayalıdır.
• Depolama ve Güvenlik: Lisanslı depolarla ürünlerin güvenli şekilde saklanması, hem kaliteyi hem de miktarı korur.
• Finansman Kolaylığı: ELÜS'lerin teminat olarak kullanılması, üreticilerin likiditeye kolay erişimini sağlar.
• Destekleme Ödemeleri: Kira, nakliye ve analiz desteği gibi devlet teşvikleri üreticilere ciddi bir mali avantaj sağlar.
• Şeffaf Ticaret: TÜRİB üzerinden yapılan işlemlerle fiyat dalgalanmalarından korunma ve şeffaf ticaret ortamı sağlanır.

Ön muhasebe yönetiminiz için asistana ihtiyacınız varsa bulut tabanlı ön muhasebe programı Paraşüt'ü 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz.

Vergi düzenlemeleriyle ilgili yeni güncellemeler oldukça Paraşüt Blog'da yer vermeye devam edeceğiz.