Geçici Vergi Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Uzun süredir hayalinizde olan işletmenizi kurdunuz. İşleriniz de yolunda gidiyor, ama Geçici Vergi mükellefi olduğunuzu öğrendiniz. Peki nedir bu Geçici Vergi? Gelin, birlikte inceleyelim.

7 dk
Peşin Vergi

Bu yazımızı okurken Geçici Vergi'nin ne olduğunu ve ilgili verginin hangi yüzdelik diliminde olduğunuzu öğrenebilir ve ödeyeceğiniz vergi oranını bizimle birlikte adım adım hesaplayabilirsiniz.

Geçici Vergi halk arasında peşin vergi olarak da bilinir. Teknik tanımını yapacak olursak; ticari kazanç sahipleri ( basit usulde vergilendirilenler hariç), serbest meslek erbabı ve kurumlar vergisi mükelleflerinin cari vergilendirme dönemlerinin Gelir ve Kurumlar Vergisi’ne mahsuben üçer aylık kazançları üzerinden hesaplanarak ödenen bir peşin vergi uygulamasıdır.

Daha pratik bir tanımlama ile Geçici Vergi, Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi için tüm yılın kar/zarar hesaplamalarının tek seferde yapılması beklenmeden üçer aylık dönemlerde elde edilen kazancın vergisinin önden tahsil edilmesi amacıyla getirilmiştir. Bu nedenle peşin vergi olarak bilinir.

Geçici Vergi kazancınız üzerinden ödeyeceğiniz verginin sizden üçer aylık dönemlerde parça parça tahsil edilmesidir. Yani Gelir/Kurumlar Vergisi dışında ayrıca ödenen bir vergi değildir. Ödediğiniz Geçici Vergiler yıl sonunda Gelir Vergisi mükellefi iseniz takip eden yılın Mart ayında vereceğiniz Gelir Vergisi Beyannamesi’nden, Kurumlar Vergisi mükellefi iseniz takip eden yılın Nisan ayında vereceğiniz Kurumlar Vergisi Beyannamesi’nden mahsup edilir.

Geçici Vergi Oranları Nedir?

Gelir Vergisi mükellefleri için Geçici Vergi oranı %15, Kurumlar Vergisi mükellefleri için ise %20’dir. Üçer aylık dönemlerde kar/zarar durumu kümülatif olarak (yıl başından ilgili dönemin sonuna kadar) hesaplanır ve bir önceki dönem hesaplanan Geçici Vergi tutarı beyannamede düşülür, böylece sadece bir önceki döneme ilave olarak elde edilen kar üzerinden vergi tahakkuk eder.

Geçici Vergi ilgili 3 aylık dönemin bitimini takip eden 2. ayın 14. gününe kadar verilir ve 17. gününe kadar ödenir. Örnek olarak Ocak-Şubat-Mart dönemine ait olan Geçici Vergi 14 Mayıs akşamına kadar verilir ve 17 Mayıs akşamına kadar ödenir.

Geçici Vergi Nasıl Hesaplanır?

Uygulama örnekleri ile Geçici Vergi'nin nasıl hesaplanacağını inceleyelim. Yukarıda da belirttiğimiz gibi Geçici Vergi kümülatif olarak hesaplanıp, önceki dönemde hesaplanan Geçici Vergi tutarları düşülür, böylece sadece son dönemde ilave elde edilen gelir vergilendirilmiş olur. Daha pratik olması için örneklerimizde 3 aylık dönemlerin karlarını ayrı ayrı göstereceğiz.

Örnek 1
Gelir Vergisi mükellefi olan Bay A'nın 2017 yılı içerisinde elde ettiği karlar dönemler itibarıyla aşağıdaki gibidir:

Ocak-Şubat-Mart -> 1500 TL
Nisan-Mayıs-Haziran -> 2000 TL
Temmuz-Ağustos-Eylül -> 1500 TL
Ekim-Kasım- Aralık -> 2500 TL

Geçici Vergi uygulaması olmasaydı, Bay A yıl içerisinde elde ettiği toplam kazanç üzerinden (7.500 TL) Mart ayında Gelir Vergisi Beyannamesi verecek ve 1125 TL Gelir Vergisi ödeyecekti. Ancak Geçici Gelir Vergisi uygulaması ile Bay A, her 3 aylık dönem için ayrı ayrı kar beyan edecek ve bu 4 beyanda ödediği tutarları Mart ayı Yıllık Gelir Vergisi beyanında mahsup edecektir.

Ocak-Şubat-Mart -> 1500 TL Kar – 225 TL Ödenmesi Gereken Geçici Gelir Vergisi
Nisan-Mayıs- Haziran -> 2000 TL Kar – 300 TL Ödenmesi Gereken Geçici Gelir Vergisi
Temmuz-Ağustos- Eylül -> 1500 TL Kar – 225 TL Ödenmesi Gereken Geçici Gelir Vergisi
Ekim-Kasım- Aralık -> 2500 TL Kar – 375 TL Ödenmesi Gereken Geçici Gelir Vergisi

Bay A’nın tüm yıl toplam elde ettiği toplam kazanç 7500 TL ‘dir. İlk vergi dilimine tekabül etmekte ve %15 Gelir Vergisi oranına göre Gelir Vergisi hesaplanacaktır.

7500 TL Yıllık Kar x 0,15 = 1125 TL Gelir Vergisi tahakkuk edecektir. Bay A daha önce Geçici Vergi dönemlerinde 225 TL+ 300 TL+ 225 TL+ 375 TL = 1125 TL yıl içerisinde parça parça hesaplayıp, beyan ettiği ve ödediği için yıl sonunda herhangi bir vergi ödemesi oluşmayacaktır. Geçici Vergi ödendiği taktirde Yıllık Gelir Vergisi’nden mahsup edilir, ödenmeyen Geçici Vergiler yıllık Gelir Vergisi beyannamesinden düşülmez ve ödenmediği süre için gecikme zammı uygulanır.

Örnekten de anlaşılacağı üzere Geçici Vergi ilave bir vergi yükü değildir, kamunun Gelir ve Kurumlar Vergisinde ileride alacağı vergiyi önden hesaplatıp tahsil etmesine dayanır.

Gelir Vergisi için Gelir arttıkça Gelir Vergisi oranları arttığından Mart ayında verilen yıllık beyannamede %15 diliminin üzerinde kazanç elde edildiği durumlarda ödenen Geçici Vergiler mahsup edildikten sonra kalan kısım için bir ödeme oluşacaktır. Buna benzer bir durumu örnek ile açıklayalım:

Örnek 2

Bay B'nin üçer aylık dönemler itibariyle elde ettiği kazançlar ve hesaplanan Geçici Vergi tutarları aşağıdaki gibidir.

Ocak-Şubat-Mart -> 4500 TL Kar – 675 TL Ödenmesi Gereken Geçici Gelir Vergisi
Nisan-Mayıs- Haziran -> 4500 TL Kar – 675 TL Ödenmesi Gereken Geçici Gelir Vergisi
Temmuz-Ağustos- Eylül -> 9000 TL Kar – 1350 TL Ödenmesi Gereken Geçici Gelir Vergisi
Ekim-Kasım- Aralık -> 12000 TL Kar – 1800 TL Ödenmesi Gereken Geçici Gelir Vergisi

Yıl içerisinde toplam 4500 TL Geçici Gelir Vergisi hesaplanmıştır. Yıl içerisinde toplam elde ettiği kar 30.000 TL olan Bay A Mart ayında Gelir Vergisini beyan ettiğinde 13.000 TL’ye kadar olan kazançları için %15, 13.000TL üzerindeki kazançları %20 olan Gelir Vergisi dilimine tekabül edeceğinden 30.000 TL için ödemesi gereken Gelir Vergisi 5350 TL olacaktır. Bay B yıl içerisinde ödediği 5100 TL'yi mahsup ederek Mart ayında vereceği Gelir Vergisi beyannamesinden kendisine 250 TL ödeme çıkacaktır ( 5350- 4500 TL).

Gelir Vergisi dilimleri her yıl güncellenmektedir. Örneğimizi 2017 yılı Gelir Vergisi dilimleri ile hesapladık. 2018 yılında uygulanacak Gelir Vergisi Dilimlerine aşağıdaki şu bağlantıdan ulaşabilirsiniz:
http://www.gib.gov.tr/yardim-ve-kaynaklar/yararli-bilgiler/Gelir-Vergisi-tarifesi-2018

Örnek 3

ABC Limited Şirketi'nin B'nin üçer aylık dönemler itibariyle elde ettiği kazançlar ve hesaplanan Geçici Vergi tutarları aşağıdaki gibidir.

Ocak-Şubat-Mart -> 12000 TL Kar – 2400 TL Ödenmesi Gereken Geçici Gelir Vergisi
Nisan-Mayıs- Haziran -> 10000TL Kar – 2000TL Ödenmesi Gereken Geçici Gelir Vergisi
Temmuz-Ağustos- Eylül -> 8000 TL Kar – 1600 TL Ödenmesi Gereken Geçici Gelir Vergisi
Ekim-Kasım- Aralık -> 5000 TL Kar – 1000 TL Ödenmesi Gereken Geçici Gelir Vergisi

ABC Limited Şirketi 4 Geçici Vergi tahakkukunu ödediği taktirde yıl sonunda bu ödediği tutarları Kurumlar Vergisi hesaplamasında mahsup edebilecektir.

Yıllık toplam karı 35.000 TL olan ABC Limited Şirketi'nin ödemesi gereken Kurumlar Vergisi 7000 TL'dir ( 35000 x 0,20 ). Yıl içerisinde tahakkuk eden tüm Geçici Kurumlar Vergisi tahakkuklarını ödediği taktirde ABC Limited Şirketine takip eden yılın Nisan ayında verdiği Kurumlar Vergisi beyannamesinde ödeme çıkmayacaktır.
2400+2000+1600+1000= 7000 TL. 35.000TL x 0,2 = 7000 TL.

Kurumlar Vergisi beyannamesinde ödemesi gereken tutar: 7000 TL-7000 TL= 0 TL

Kurumlar Vergisi oranı 2018 yılı için %22 olarak uygulanacaktır. Örneğimiz 2017 Kurumlar Vergisi oranı (%20) ile hesaplanmıştır. İlgili bilgiye şu bağlantıdan ulaşabilirsiniz:
http://www.gib.gov.tr/fileadmin/user_upload/Yararli_Bilgiler/KV_Oranlari.html

Geçici vergi ile ilgili yeni yazılarımız ve daha fazlası için Paraşüt Blog'a abone olabilirsiniz.

Bloga Abone Olun

İlginizi Çekebilecek Yazılarımız:

Gelir Vergisi Nedir?

Kurumlar Vergisi Dönemine Ne Kadar Hazırsınız?

Asgari Geçim İndirimi Nedir?

Vergiye Uyumlu Mükelleflere %5 Vergi İndirimi

Stopaj Vergisi Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Fatih Şengül

Fatih Şengül

Mali Müşavir

Bültenimize katılın, hiçbir içeriği kaçırmayın!