e-Fatura ve e-Arşiv'de Dövizli Fatura Nasıl Kesilir?

Dövizle satış yapan veya yurt dışındaki müşterileriyle çalışan işletmeler, fatura bedelini yabancı para birimi üzerinden belirleyebilir. Ancak faturanın döviz cinsinden hazırlanması; kur, KDV ve muhasebe kayıtlarıyla ilgili yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
 

Kısaca, dövizli e-fatura veya e-arşiv düzenlerken faturanın para birimini seçmeniz, kullanılan kuru belirtmeniz, vergi hesaplamalarını kontrol etmeniz ve yurt içindeki müşterilere düzenlenen belgelerde Türk lirası karşılığına yer vermeniz gerekir.

Dövizli fatura, mal veya hizmet bedelinin Türk lirası yerine yabancı para birimi üzerinden gösterildiği faturadır. Fatura tutarı ABD doları, euro veya İngiliz sterlini gibi bir para birimiyle belirlenebilir.
 

Dövizli fatura ayrı bir fatura türü değildir. İşlemin taraflarına göre e-fatura veya e-arşiv olarak düzenlenir:

• Alıcı e-Fatura mükellefiyse e-fatura,
• Alıcı e-Fatura mükellefi değilse e-arşiv Fatura düzenlenir.

Bu nedenle belgenin e-fatura mı yoksa e-arşiv mi olacağını döviz cinsi değil, alıcının e-fatura sistemine kayıtlı olup olmaması belirler. e-Fatura ve e-arşiv arasındaki farkları inceleyerek doğru belge türünü belirleyebilirsiniz.

Evet, Türkiye’de faturalar yabancı para birimi üzerinden düzenlenebilir. Vergi Usul Kanunu’nun 215. maddesine göre belgeler Türk parası karşılığı gösterilmek şartıyla yabancı para birimiyle hazırlanabilir. Yurt dışındaki müşteriler adına düzenlenen belgelerde ise Türk lirası karşılığının gösterilmesi zorunlu değildir.
 

Faturanın dövizle düzenlenebilmesi, ödemenin mutlaka dövizle yapılacağı anlamına gelmez. Taraflar ödemenin hangi para birimiyle ve hangi kur üzerinden yapılacağını sözleşme veya sipariş koşullarında açıkça belirlemelidir.

Dövizli e-Fatura ve e-Arşiv düzenleme süreci genel olarak şu adımlardan oluşur:

 

1. Alıcının e-Fatura mükellefiyetini kontrol edin

Alıcı e-Fatura sistemine kayıtlıysa e-fatura, kayıtlı değilse e-Arşiv Fatura düzenleyin. Yanlış belge türünün seçilmesi faturanın yeniden hazırlanmasına veya iptal süreciyle uğraşılmasına yol açabilir.

 

2. Faturanın para birimini seçin

Fatura oluşturma ekranında işlemde kullanılan para birimini seçin. Döviz kodunun USD, EUR veya GBP gibi uluslararası para birimi kodlarıyla doğru tanımlandığından emin olun.

 

3. Kullanılacak döviz kurunu belirleyin

Faturada kullanılacak kur; sözleşmeye, işlemin niteliğine ve vergiyi doğuran olayın tarihine göre belirlenir. Taraflar arasında geçerli bir kur kararlaştırılmışsa bu bilgi esas alınabilir. Vergi hesaplamalarında kullanılacak kur konusunda ise işleminize uygun yöntemi mali müşavirinizle netleştirmeniz önemlidir.

 

4. Ürün veya hizmet bilgilerini girin

Ürün ya da hizmetin miktarını, birim fiyatını, KDV oranını ve varsa iskonto bilgilerini seçilen döviz cinsi üzerinden girin.

 

5. KDV ve Türk lirası karşılığını kontrol edin

Yurt içindeki müşterilere düzenlenen dövizli faturalarda yabancı para tutarının Türk lirası karşılığı gösterilmelidir. KDV matrahı ve vergi tutarı da kullanılan kur üzerinden Türk lirası olarak muhasebe kayıtlarına aktarılır.

 

6. Kur bilgisini faturada gösterin

Faturada döviz cinsi ve toplamların yanı sıra kullanılan kurun da açıkça yer alması, belgenin kontrolünü ve muhasebeleştirilmesini kolaylaştırır.

 

7. Faturayı son kez kontrol edip gönderin

Alıcı bilgilerini, fatura tarihini, para birimini, kuru, KDV oranını, Türk lirası karşılığını ve ödeme koşullarını kontrol edin. Ardından faturayı e-fatura veya e-arşiv olarak gönderin.

Her iki belgede de tutarlar döviz cinsinden gösterilebilir. Temel fark, belgenin gönderildiği alıcı ve iletim yöntemidir.

e-Fatura uygulamasına geçiş ve belge düzenleme süreci hakkında ayrıntılı bilgi için e-Fatura rehberini inceleyebilirsiniz.

Dövizli faturada kullanılacak kur, işlemin koşullarına göre değişebilir. Sözleşmede belirli bir kur veya kurun belirleneceği yöntem yazıyorsa öncelikle bu koşul dikkate alınır. Vergi hesaplamalarında ise vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği tarihte geçerli olan kur esas alınır.

Uygulamada Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının ilan ettiği döviz alış kuru sıklıkla referans alınır. Ancak avans, ithalat, ihracat, hizmet ihracı veya özel sözleşme koşulları gibi durumlarda farklı değerlendirmeler gerekebilir. Bu nedenle kullanılacak kurun mali müşavirle doğrulanması gerekir.
 

Faturada şu bilgilerin açıkça gösterilmesi faydalıdır:

• Döviz cinsi
• Dövizli birim fiyat ve toplam tutar
• Kullanılan döviz kuru
• Türk lirası karşılığı
• KDV oranı ve KDV tutarı
• Ödeme para birimi ve vade bilgisi

Dövizli faturada KDV, işlemin KDV’ye tabi olması durumunda yabancı para cinsinden belirlenen matrahın ilgili kur üzerinden Türk lirasına çevrilmesiyle hesaplanır.
 

Örneğin KDV hariç 1.000 USD tutarındaki bir hizmet için faturada kullanılan kurun 40 TL ve KDV oranının %20 olduğunu varsayalım:

Yurt dışındaki bir müşteriye fatura düzenlenmesi, işlemi tek başına KDV’den istisna hâle getirmez. Mal ihracatı veya hizmet ihracı şartlarının sağlanıp sağlanmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
 

Özellikle hizmet ihracında hizmetin yurt dışındaki müşteri için yapılması ve hizmetten yurt dışında yararlanılması gibi koşullar önem taşır. Şartların sağlanmadığı işlemlerde, müşteri yurt dışında olsa bile KDV hesaplanması gerekebilir.
 

Bu nedenle faturayı KDV’siz düzenlemeden önce işlemin ihracat istisnası kapsamına girip girmediğini mali müşavirinizle kontrol edin.

Dövizli faturanın düzenlendiği tarih ile ödeme tarihi arasında kur değişebilir. Bu değişim nedeniyle Türk lirası karşılığında oluşan fark, işlemin niteliğine göre kur farkı olarak değerlendirilir.
 

Vadeli satışta ödeme tarihindeki kur ile fatura tarihindeki kur arasında satıcı lehine fark oluşursa satıcı; alıcı lehine fark oluşursa alıcı tarafından kur farkı faturası düzenlenmesi gerekebilir. Kur farkının KDV’si, asıl işlemin tabi olduğu KDV oranı dikkate alınarak hesaplanır.
 

Kur farkı faturasında şu bilgilere yer verilmesi süreci kolaylaştırır:

• İlgili faturanın tarih ve numarası
• Fatura tarihindeki kur
• Ödeme tarihindeki kur
• Kur farkı tutarı
• Uygulanan KDV oranı

Paraşüt’te dövizli satış faturası oluşturmak için şu adımları izleyebilirsiniz:

1. SATIŞLAR > Faturalar menüsüne gidin.
2. YENİ FATURA OLUŞTUR seçeneğine tıklayın.
3. Müşteri bilgilerini ve ürün veya hizmet detaylarını girin.
4. Faturanın para birimini USD, EUR veya GBP olarak seçin.
5. Döviz kurunu, fiyatları, KDV oranını ve toplam tutarı kontrol edin.
6. Faturayı kaydedin ve alıcının durumuna göre e-Fatura ya da e-Arşiv olarak gönderin.

Dövizli faturayı yazdırmak istiyorsanız AYARLAR > Yazdırma Şablonları bölümünden şablonunuza Döviz Kuru Açıklaması ögesini ekleyebilirsiniz. Ardından faturayı Türk lirası veya seçtiğiniz döviz cinsiyle yazdırabilirsiniz. Ayrıntılı adımlara Paraşüt dövizli fatura kullanım kılavuzundan ulaşabilirsiniz.

Dövizli faturaların düzenlenmesinde en sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

• Alıcının e-fatura mükellefiyetini kontrol etmeden belge türü seçmek
• Para birimini veya döviz kodunu yanlış girmek
• Kullanılan kuru faturada belirtmemek
• Yurt içi faturada Türk lirası karşılığını göstermemek
• Yanlış tarihli döviz kurunu kullanmak
• KDV matrahını ve KDV tutarını hatalı hesaplamak
• Yurt dışına düzenlenen her faturayı doğrudan KDV’siz kabul etmek
• Ödeme sonrasında oluşan kur farkını kayıt altına almamak

Faturayı göndermeden önce aşağıdaki alanları kontrol edebilirsiniz:

• Alıcının e-fatura mükellefiyeti
• Fatura türü
• Para birimi
• Kullanılan döviz kuru
• Türk lirası karşılığı
• KDV oranı ve tutarı
• Ödeme para birimi ve vade bilgisi
• Varsa ihracat istisnasının şartları
• Kur farkına ilişkin sözleşme koşulları

Bu kontrolleri tamamlamak, dövizli faturaların doğru bilgilerle düzenlenmesine ve sonradan oluşabilecek kur, KDV veya ödeme kaynaklı hataların önlenmesine yardımcı olur.

Paraşüt ile dövizli faturalarınızı kolayca oluşturun, e-fatura veya e-arşiv olarak gönderin. 14 gün ücretsiz deneyin.