Kıdem tazminatı fonu hakkında merak edilenler

 

Kıdem tazminatı tavanı 2026 

Kıdem tazminatı, çalışma hayatının en çok merak edilen konularından biri olmaya devam ediyor. Bu bölümde önce kıdem tazminatının ne olduğunu kısaca hatırlatıyor, ardından 2026 yılına ait güncel tavan tutarlarını ve "kıdem tazminatı kalkacak mı" tartışmalarının bugün geldiği noktayı özetliyoruz.

Kıdem tazminatı, bir işçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmasının ardından, iş sözleşmesinin 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinde belirtilen nedenlerle (işveren tarafından haksız yere işten çıkarılma, emeklilik, askerlik, kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılması, haklı fesih vb.) sona ermesi halinde işveren tarafından ödenen tazminattır. Her tam çalışma yılı için işçinin 30 günlük brüt ücreti kadar ödeme yapılır.

Kıdem tazminatı tavanı, memur maaş katsayısına bağlı olarak yılda iki kez -Ocak ve Temmuz aylarında- yeniden belirleniyor. 2026'nın ilk yarısında 64.948,77 TL olan tavan, ikinci yarısı için 73.729,87 TL'ye yükseldi.

 

"Kıdem tazminatı fonu" ne oldu, kalkacak mı?

Bu sayfada anlatılan 2022 tarihli fon taslağı bugüne kadar yasalaşmadı; kıdem tazminatı hâlâ eskisi gibi işveren tarafından doğrudan ödeniyor. Bunun yerine gündemde olan konu, farklı bir yapı: Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES). Bu sistem, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın 7 Eylül 2025'te Resmî Gazete'de yayımlayarak yürürlüğe koyduğu Orta Vadeli Program (2026-2028) içinde yer alıyor ve mevcut Otomatik Katılım Sistemi'nin (OKS) işveren katkısı da eklenerek ikinci basamak bir emeklilik sistemine dönüştürülmesini öngörüyor.
 

Şunu net olarak söylemek mümkün:

• Orta Vadeli Program'ın resmi metninde kıdem tazminatının kaldırılacağına veya tamamen fona devredileceğine dair bir hüküm bulunmuyor.
• TES'in 2026'nın ikinci çeyreğinde yürürlüğe girmesi hedeflenmişti, ancak yasal düzenleme ve uygulama detayları  Temmuz 2026 itibarıyla henüz Resmî Gazete'de yayımlanmış değil.
• Kıdem tazminatı, bugün itibarıyla hâlâ 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi kapsamında, mevcut kurallarıyla yürürlükte.

Yani kısaca: eski "kıdem tazminatı fonu" fikri rafa kalktı, yerine TES adıyla farklı bir emeklilik reformu geliyor ama bu reform henüz kanunlaşmadı ve mevcut kıdem tazminatı hakkınızı şu an için değiştirmiyor.

Not: Bu bilgiler 9 Temmuz 2026 itibarıyla güncel olup, Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin (TES) yasalaşma sürecini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın resmi açıklamalarından takip edebilirsiniz.

İşçinin, işveren tarafından işten çıkarılması gerekir. Ancak işçinin çıkarılırken, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranmamış olması gerekiyor. Yani, hırsızlık, huzuru bozacak davranışlar gibi işyeri kurallarına aykırı nedenlerden işten çıkarılırsanız, kıdem tazminatı alamazsınız.

4857 sayılı İş Kanunu’na göre:

• Sağlık sorunu gibi haklı bir nedene dayanarak, işten ayrılma zorunluluğu oluşmuşsa tazminat alınır.
• Erkek çalışanların askerlik nedeni ile işten ayrılması tazminat nedenidir.
• Kadın çalışanlar çalışırken evlenirse, evlendikten sonraki bir yıl içinde kendi isteği ile işten ayrılabilir ve tazminat alabilir.
• Emeklilik şartını yerine getirmiş çalışanlar da kıdem tazminatı alabilir.

Kıdem tazminatı fonu, yeni kıdem tazminat sisteminde bir fon kurulması kararlaştırılması sonucu verilen addır.

Eski sisteme göre, kıdem tazminatını hak edebilmek için işçinin bazı şartları sağlamış olması gerekiyordu. Örneğin 6 aydan önce istifa da etse, işveren tarafından çıkarılsa da işçi kıdem tazminatı alamıyordu. Ancak 6 ayı doldurur ve işveren tarafından işten çıkarılırsa kıdem tazminatı almaya hak kazanıyordu. Askere gitme, evlenme gibi durumlarda da kıdem tazminatı almaya hak kazanılabiliyordu.

Yeni kıdem tazminatı sisteminde ise çalışan 1 gün dahi sigortalı çalışsa bile kıdem tazminatı hak edebilecek. Çalışanın işe başlayıp sigortasının yapıldığı günden itibaren, işveren kıdem tazminatı fonuna işçinin kıdem tazminatını yatıracak. Böylece tüm işverenlerden alınan kıdem tazminatları bir fon çatısı altında toplanacak. Burada işçi işten çıkarılsa bile kıdem tazminatı hakkı yok olmayacak. Yeni sisteminin belki de en güzel yanı kıdem tazminatı hakkının korunması olacak.

Yürürlükte olan 1475 sayılı kanuna göre işçiye işe başladığı tarihten itibaren her geçen tam yıl için işveren tarafından 30 günlük brüt ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenmektedir. Kıdem tazminatının hesaplanması, son brüt ücret üzerinden yapılmaktadır. (Bu konu önemli çünkü getirilmek istenen düzenlemede işverenlerin kıdem tazminatı fonuna o yıl ödenen ücret üzerinden prim ödemesi yapacakları yer almaktadır.)

Çalışılan her yıl için bir aylık ücret olarak belirlenen kıdem tazminatı çalışanın brüt ücretinin on ikide biri, yani yüzde 8,33’ü kadardır. Çalışanın kıdem tazminatı almaya hak kazanarak işten ayrılması durumunda toplam tazminat (bazı detayları göz ardı ederek) çalışanın brüt aylık ücreti ile çalıştığı yılın çarpılması sonucu hesaplanır. Bu miktar işverenin işçiye tüm şartları yerine getirdiğinde ödemesi gereken miktardır. Netlik kazanmamasına rağmen basına da yansıyan tasarı da çalışanın kazanmış olduğu %8,33 (30 gün karşılığı) kıdem tazminatı hakkının korunması düşünülmektedir.

Taslakta toplam %8,33 olarak öngörülen prim içindeki işveren payının %4,5’a indirilmesi, %1,5’lik kısmının işsizlik sigortası yoluyla karşılanması önerilmiştir. Bahsi geçen %1,5'lik primin %1’lik kısmı işverenin hâlihazırda %2 olarak ödediği işsizlik sigortası priminin %1’e çekilmesi ile gerçekleşecektir. Geriye kalan %0,5’lik kısmın ise devletin işsizlik sigortasına yaptığı %1’lik katkıyı %0,5’e çekerek karşılanması önerilmektedir. Dolayısıyla ek bir kaynak yaratmadan işsizlik sigortası fonundan kıdem tazminatı fonuna %1,5’lik bir aktarım yapılmış olacak.

Bu düzenleme ile işverenin işsizlik sigortası fonu için ödediği prim 1 puan azaltılmış olacak. İşsizlik fonuna devlet tarafından aktarılan katkının da 0,5 puan azaltılacağını düşünürsek toplamda işsizlik fonunda 1,5 puanlık bir azalma olacağı açıktır. İşsizlik fonundan aktarılan %1,5’lik prim ile işverenin ödeyeceği %4,5 prim sonucu toplam prim %6’ya ulaşmış olacak.

Şu andaki uygulamada kıdem tazminatı olarak %8,33 olan prime ulaşmak için hala %2,33’lük bir fark bulunmaktadır. Yapılan hesaplamalara göre %2,33’lük bu fark fonun 10 yıllık getirileriyle elde edilebilecektir.

Detaylarını bilmesek de kaba hatlarıyla yorumladığımız bu tasarıya göre işçi her yıl için %8,33’lük (30 günlük) prim hakkını korumuş olacak, işveren yükümlü olduğu %8,33’lük kıdem primi ve %2 işsizlik sigortası primi yerine %4,5 kıdem ve %1 işsizlik sigortası primi ödeyerek maliyetini %4,83 azaltmış olacaktır.

Daha önce gündeme gelen yasa taslaklarında, mevcut işçilerin çalışmaya devam ettikleri süre boyunca mevcut sistemde kalması öngörüldü. Fon yürürlüğe girdikten sonra yeni işçilerin bu sisteme tabi olması düşünülüyor. Mevcut çalışanların ise yeni işe girdiklerinde fona tabi olmaları öngörülüyor.

Birikmiş kıdem tazminatlarının fona aktarılması konusunda daha önce öneriler gündeme geldi. Ancak, işverenler kıdem tazminatının peşin ödenmesi anlamına gelen bu uygulamaya sıcak bakmıyor. Dolayısıyla, mevcut işçilerin birikmiş kıdem tazminatlarının, mevcut işlerinden ayrılıncaya kadar eski sistemde devam etmesi bekleniyor. Mevcut işçiler yeni işe girdiklerinde ise yeni sisteme tabi olacaklar.

Mevcut sisteme göre, işçi normalde istifa halinde kıdem tazminatı alamıyor. İşçinin kıdem tazminatı alabilmesi için istifanın haklı bir nedene dayanması gerekiyor. Yalnızca, askere giden erkek veya evlenen kadın işçiler de istifa halinde kıdem tazminatı alabiliyor. İşveren örgütleri, mevcut sistemde olduğu gibi istifa eden işçiye kıdem tazminatı hakkı verilmemesi gerektiğini, çünkü deneyimli ve nitelikli işçilerin “Nasıl olsa kıdem tazminatı kaybım yok” diyerek kolaylıkla iş değiştireceğini düşünüyor. Bu konudaki düzenlemenin ne olacağı, işçilerin kıdem tazminatı fonuna bakışı açısından da önem taşıyor.

Mevcut sistemde kıdem tazminatı son brüt ücret üzerinden ödenmekle birlikte, kıdem tazminatı her yıl belirlenen tavan tutarını aşamıyor. 2019 yılı için 6.017 TL kıdem tazminatı tavanı uygulanıyor. Yeni sistemde kıdem tazminatı tavanının prim toplama aşamasında gündeme gelmesi bekleniyor. Bu durumda 2.558 TL ile 6.017 TL arasındaki ücretlerden aynı oranda kesinti yapılması bekleniyor.

Kıdem tazminatı fonunun en büyük açmazlarından birini patronun fona prim yatırmaması halinde ne olacağı hususu oluşturuyor.

İşçi sendikaları, Türkiye’de devlet dahi vergi ve sosyal güvenlik primlerini toplayamazken, işverenin, işçinin maaşından kestiği primi yatırmaması halinde işçinin kıdem tazminatının riske gireceği görüşünde.

Daha önce gündeme gelen taslaklarda kıdem tazminatı fonuna devlet garantisi öngörülmedi. İşçi Sendikaları; işverenin primi yatırmaması halinde işçinin kıdem tazminatının riske girmemesi için fonun devlet garantisi altında olması gerektiğini savunuyor. Bu konunun da zamanla netlik kazanacağına inanıyorum.

Mevcut sistemde işveren işçiyi işten attığında kıdem tazminatı hemen ödeniyor. Yeni sistemde işçi işten atıldığında kıdem tazminatı ödenmeyecek. Fonda biriken paranın yarısı, en az 15 yıl sonra veya ilk defa konut alındığında ödenecek. Paranın tamamı ise emeklilikte veya 56 yaşında alınabilecek.

 

Kıdem tazminatı fonunun olası etkileri

Bu düzenlemenin parasal sonuçları yanında toplumsal yansımaları da olacaktır. İşverenin tüm çalışanları için kıdem tazminatı fonuna primlerini ödemiş olması işten çıkarmaları kolaylaştırabilecektir. Çalışan açısından da kıdem tazminatının fonda korunuyor olması işten daha rahat ayrılma ortamı yaratacaktır. Dolayısıyla çalışan bağlılığının azalması gibi bir sonuçtan söz etmek mümkündür. Diğer bir sonuç da bu düzenlemeyle işsizlik fonuna aktarılan prim oranının azalacağıdır. Kıdem tazminatı fonu işçiye ancak belli bir yılın sonunda ödeme yapmak üzere kurulacak bir fondur.
 

İşsiz kalan bir çalışan bu fondan değil işsizlik sigortası fonundan yararlanmak durumundadır. Bu nedenle yeni tasarıda işsizlik sigortası fonu küçüleceği için bu düzenlemenin yaratacağı yansımaları ve sistem ile ilgili yenilikleri merak içerisinde bekliyoruz.
 

Kaynakça

• Ulusal ve Yerel Yayın Organları
• Prof. Dr. Figen Öker Türüdüoğlu, Bahçeşehir Üniversitesi
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Açıklamaları