blog-hero-left-bg blog-hero-right-bg
Muhtasar beyanname hesaplama
HUKUK/VERGİ

Muhtasar beyanname nedir? Nasıl hesaplanır?

Muhtasar beyanname hesabı, çoğu kişi tarafından merak edilen bir konu. Ben de yazının devamında muhtasar beyanname verilme zamanlarını, beyana dahil edilmesi gereken kalemleri bir örnek üzerinden açıklamaya çalıştım. Gelin muhtasar beyanname kavramını birlikte inceleyelim..

Ortalama okuma süresi 4 dk

Muhtasar beyannamenin tanımı

Muhtasar beyanname, gelir vergisine ilişkin beyan türlerinden bir tanesidir. Gelir Vergisi Kanununun 84. maddesine göre ise işverenler veya vergi tevkifatı yapan diğer kişiler tarafından kesilen vergi matrahlarının toplu olarak vergi dairesine bildirme işlemidir.

Muhtasar beyannamede vergi aslı, vergi borçlusundan değil, vergi sorumlusundan talep edilir. Vergi sorumlusu, başkasına ait bir vergi borcunun ödenmesinden kanuni olarak sorumlu tutulan taraftır. Diğer bir deyişle vergi sorumlusu verginin ödenmesi bakımından alacaklı vergi dairesine karşı muhattap olan kişidir. Bu nedenle muhtasar beyannamede vergi tutarı, vergi sorumlusu tarafından stopaj yöntemi ile hesaplanarak beyan edilir ve ödenir. Bu ifadeden de anlaşılacağı üzere muhtasar beyannamede stopaj usulü vergileme yani kaynakta kesinti söz konusudur.

Bu yöntem ile gelir, sahibinin eline geçmeden önce vergi kesintisi yapılarak devlete beyan edilir ve ödenir. Bu konuya bir örnek vermek gerekirse örneğin ücretler, çalışana ödenmeden bordro hesaplamasında brüt tutarı üzerinden gelir vergisi ve damga vergisi kesintileri yapılır ve yasal süresi içerisinde bu kesintiler muhtasar beyanname ile beyan edilierek devlete ödenir.

Muhtasar beyanname ne zaman verilir?

Muhtasar beyanname aylık ya da üç aylık periodlarda beyan edilir. Üç aylık beyan kapsamına girebilmek için vergi dairesi konuyla ilgili olarak bilgilendirilmeli ve işyerinde çalışan personel sayısı 10 ve daha az olmalıdır.

Eğer beyan edilecek kalemler arasında zirai ürün bedelleri üzerinden yapılmış tevkifatı varsa aylık beyan verilmelidir.

  • Üç aylık beyan için beyan süresi ilgili dönemin son ayını takip eden ayın 23.akşamına kadar,
  • Aylık beyan için ise ilgili ayı takip eden ayın 23. akşamına kadar beyan edilip 26. Günü akşamına kadar ödenmelidir.

Örneğin Ocak-Şubat-Mart aylarını kapsayan dönem için muhtasar beyanname 23 Nisan akşamına kadar beyan edilip 26 Nisan akşamına kadar ödenmelidir.

Aylık beyanda ise örneğin Ocak dönemine ilişkin aylık muhtasar beyanı 23 Şubat akşamına kadar yapılıp 26 Şubat akşamına kadar ödenmelidir.

Muhtasar beyanname verilecek ay 23. Günü ve ödemeye ilişkin 26.günü tatil gününe geliyorsa takip eden ilk iş gününe kadar beyanname verilebilir, ödeme yapılabilir.

Muhtasar beyannameye konu ödemeler

Muhtasar beyannameye konu ödemeler üzerinden yapılacak tevkifatlara Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesinde yer verilmiştir. Bu sayılanlar içerisinde en yaygın olarak yapılan tevkifat türlerine aşağıda değinilmiştir. Bahsi geçen tevkifata tabi ödemeler muhtasar beyannamede belirli kodlarla beyan edilir. Bu kodlara da aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.

Muhtasar Beyanname kodu Ödeme Türü Vergi Oranı
011 Asgari Ücretli %15
012 Diğer Ücretli %15-35
021 Serbest Meslek Sahiplerine Ödemeler (GVK 18.maddeye göre)
031 Yıllara Yaygın İnşaat İşleri %3
032 Yıllara Yaygın İnşaat İşleri (Kurumlara yapılan hakedişlerden) %3
041 Kira Ödemeleri vb. GVK 70.madde kapsamında yapılan ödemeler %20
042 Kooperatiflere Ait Taşınmazların Kiralanması Karşılığı Yapılan Ödemeler %20
093 Ticaret Borsalarında Tescil Ettirilerek SatınAlınan Diğer Zirai Mahsuller İçin Yapılan Ödemele %3
094 Ticaret Borsalarında Tescil Ettirilmeksizin Satın Alınan Diğer Zirai Mahsuller İçin Yapılan Ödemeler

Yukarıda sayılanların haricinde muhtasar beyanname ile beyan edilecek tüm ödeme türleri için Gelir İdaresinin resmi sayfasında yayımlanan tabloyu referans alabilirsiniz.

Muhtasar beyanname hesaplama örneği

Diyelim ki X adında bir şirket var. Bu şirket 11 çalışana sahip ve gerçek kişiden kiralamış olduğu ofisi için aylık olarak 15.000 TL net kira bedeli ödenmektedir. Çalışanlar arasında 3 kişi asgari ücret almaktadır. bu durumda muhtasar beyannamede beyan edilecek vergi türleri hangileridir?

X şirketi 10 kişiden fazla çalışana sahip olduğu için aylık olarak muhtasar beyanname vermelidir. Soruda verilen bilgilere göre ücret gelirleri üzerinden hesaplanacak gelir vergisi, asgari ücret alan 3 kişi 011 kodu ile geriye kalan 8 kişi 012 kodu ile muhtasarda beyan edilmelidir. Ücret üzerinden hesaplanan damga vergisi tutarı ise asgari ücretli ve diğer ücretli ayrımı yapılmadan toplu olarak 302 kodu ile muhtasar beyannamede gösterilmelidir.

Kira geliri ise brüt hale getirilerek stopaj oranı hesaplanmalı ve 041 kodu ile muhtasar beyannamede beyan edilmelidir. Aşağıdaki hesaplamaya göre kira tutarı üzerinden hesaplanan ve beyan edilecek olan stopaj tutarı 3.750 TL idir.

Brütleştirme Formülü : Net Kira Bedeli / 0,80 (15.000/0,8=18.750)
Stopaj Tutarı : 18.750 x 0,20 = 3.750 TL

Muhtasar beyanname ile ilgili yazımız, umarız sizin için faydalı olmuştur. Vergi alanındaki yeni yazılarımızı takip etmek için Paraşüt Blog'u takip edebilirsiniz.

Blogu Takip Edin

article-cloud-right

Yeni çıkan yazılarımızdan haberdar olmak ister misiniz?