blog-hero-left-bg blog-hero-right-bg
Mutabakat nedir? Nasıl yapılır?
Blog-hero
ÖN MUHASEBE

Mutabakat nedir? Nasıl yapılır?

Paraşüt Blog'a misafir olduğum ilk yazımda uzlaşma anlamına gelen mutabakat kelimesinin ön muhasebedeki karşılığını sizin için kaleme aldım. Keyifle okumanız dileğiyle...

Bertan Osman Ayrılmaz, Mali Müşavir & Bağımsız Denetçi

Ortalama okuma süresi 4 dk

Mutabakat nedir?

Genel anlamda mutabakat; belli bir konuda taraflar arasında sağlanan uzlaşma anlamında kullanılır. Mutabakat muhasebe alanında sıklıkla kullanılan bir terimdir. Muhasebe kayıtlarının karşılıklı olarak teyid edilmesi amacıyla daha çok ön muhasebe birimleri arasında borç ve alacak tutarlarının uyumu için yapılır.

Türk ticaret Kanunu Madde 94’te “Sözleşme veya ticari teamül uyarınca, belirli hesap devreleri sonunda devre hesabı kapatılır ve alacak ile borç kalemleri arasındaki fark belirlenir” denilmektedir. Bu da kanuna göre belli devrelerde mutabakatın yapılmasını gerektirmektedir. Bu mutabakatın zamanı ve şekli de maddenin devamında; “Hesap devresi hakkında sözleşme veya ticari teamül yoksa, her takvim yılının son günü taraflarca hesabın kapatılması günü olarak kabul edilmiş sayılır. Saptanan artan tutarı gösteren cetveli alan taraf, aldığı tarihten itibaren bir ay içinde, noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza içeren bir yazıyla itirazda bulunmamışsa, bakiyeyi kabul etmiş sayılır.” şeklinde belirlenmiştir.

Mutabakat türleri nelerdir?

Uygulamada en sık karşılaştığımız iki tür mutabakat işleyişi vardır. Bunlardan ilki cari hesap mutabakatı ikincisi ise BA/BS mutabakatıdır. Bunların dışında firmaların kendi aralarında yaptıkları bazı özel mutabakat sistemleri de mevcuttur.

Cari hesap mutabakatının BA/BS mutabakatından farkı nedir?

  • Cari hesap mutabakatı daha çok parasal işlemlerin uygunluğunun sağlanmasını hedeflemekte iken BA/BS mutabakatı firmaların kendi aralarında düzenledikleri faturaların sayısı ve tutarları ile ilgili uygunluğun sağlanmasıdır.
  • BA/BS mutabakatında firmaların bir ay içerisinde düzenledikleri ve aldıkları faturaların toplam bedeli KDV hariç 5.000 TL’yi geçerse bu firmalar fatura bilgilerini bu formlarla ayrı ayrı devlete bildirmek zorundadırlar.

  • Cari hesap mutabakatının hiç yapılmaması ya da hatalı yapılması parasal sonuçlar doğururken, BA/BS formunda yapılacak bir hata özel usulsüzlük cezası ile karşılaşılmasına sebep olabilir.

  • Maliye Bakanlığı BA/BS formlarında yapılacak düzeltmelerde ilgili formun son verilme tarihinden itibaren 10 gün içinde yapılması halinde ceza uygulamazken 10 gün geçtikten sonra yapılacak düzeltmelerde artık anlık olarak ceza uygulamaya başlamıştır.

Mutabakat nasıl yapılır?

Belirlenen devre sonlarında karşılıklı olarak form ya da bilgiler paylaşılır. Burada yazılı olan bilgilerin doğru olması durumunda bilgiler ıslak imzalı ya da dijital olarak teyit edilerek karşı tarafa gönderilir. Böylece mutabakat sağlanmış olur. Mutabakat sağlanamaması durumunda tutarsızlıkların nedenleri ile birlikte bu formlar ya da bilgiler paylaşılır. Eksiklikler giderilir, anlaşmazlıklar çözülür. Böylece mutabık olunmaya çalışılır.

Bu mutabakatlar için kanunda belirtilen yazılı çözümler, hem yetkililerin ıslak imzasına ulaşmadaki güçlükler hem de bu ıslak imzalı belgelerin karşı tarafa iletilmesinin zorlukları nedeniyle çok tercih edilmemektedir. Mutabakatlar daha çok elektronik ortamda e-posta yolu ile yapılmaktadır. Çok tercih edilmese de faks yoluyla da mutabakat yapılmaktadır. Son zamanlarda bu sistemlere bazı yazılımsal çözümler de eklenmiştir. Bu yazılımlar muhasebe programları ile entegre çalışarak ya da bizzat kendisi kullanılarak sağlanan verileri belirli zamanlarda otomatik göndererek mutabakatın kolaylaşmasını sağlamıştır. Hukuki uyuşmazlıklarda elektronik mutabakatlar yardımcı delil sayılmaktadır, ancak ıslak imzalı belgeler kadar ispatlı delil vasıtaları değildir.

E-mutabakatın ispatı ise faksa göre daha kolaydır. Günümüzde her türlü işlemin ıslak imzalı şeklinde sayılmasına olanak veren KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) sistemi geliştirilmiştir. Kayıtlı Elektronik Posta, her türlü ticari, hukuki yazışma ve belge paylaşımları gönderildiği biçimde koruyan, alıcının kim olduğunu kesin olarak tespit eden, içeriğin kesinlikle değişmemesini ve içeriği yasal geçerli ve güvenli, kesin delil haline getiren sistemdir. Mutabakatların KEP ve e-imza üzerinden onay alınacak bir sistemle yapılması hukuki süreçte de kati bir sonuç doğuracaktır.

Ön muhasebe yönetiminiz için bir asistana ihtiyacınız olursa, Paraşüt'ü 14 gün ücretsiz olarak deneyebilirsiniz.

Ücretsiz Deneyin

article-cloud-right

Yeni çıkan yazılarımızdan haberdar olmak ister misiniz?