Nasıl serbest meslek makbuzu keserim?

Verdiğiniz hizmet karşılığında kanunen geçerli bir belge düzenlenmesi gerekir!

Vergi kanunlarımıza göre bir şirket aldığı bir hizmeti gider yazabilmesi için kanunlarda belirtilen geçerli bir belgeye ihtiyacı var.

Hizmet veren bu belgeyi 3 farklı yolu kullanarak sağlayabilir: * Şirket kurmak, * Serbest Meslek Makbuzu (SMM) kesmek, * Gider Pusulası kullanmak.

Farklı durumlar için farklı çözümler tercih edilebilir.

 

Serbest Meslek Erbabı mıyım?

Yaptığınız iş sermayeye değil mesaiye dayanıyorsa, kişisel bilgi veya beceri gerektiriyorsa ayrıca bu hizmeti bir işveren adına değil, direkt kendi hesabınıza yapıyorsanız; siz bir serbest meslek erbabısınız.

Ancak ürününüz veya hizmetiniz sanat eseri kapsamına giriyor olabilir. Belki de çevirmen, heykeltraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı, yazar veya mucitsiniz. Bu durumda gider pusulası kesmeniz mümkün olabilir. Bu konuyla ilgili daha fazla bilgiye "Fatura mı serbest meslek makbuzu mu?" adlı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

 

Belgesiz işlem yaparsam ne olur?

Müşteriniz size fatura ya da SMM olmadan ödeme yapar ise hizmeti geçerli bir evrak ile belgeleyemediği için bu hizmeti kayıtlarında gider gösteremez. Daha kötüsü olası bir vergi denetiminde, vergi denetmeni bu ödemeyi ücret olarak değerlendirip, müşterinizden ek gelir vergisi de talep edebilir.

 

Gider pusulası da nedir?

Vergi kanunlarına göre geçerli belgeleri genelde hizmeti veren (karşılığında para alacak taraf) düzenler. Ama diyelim ki tek seferlik bir temizlik hizmeti var ve hizmeti veren tarafın vergi mükellefiyeti yok, bu durumda şirket ödemeyi nasıl yapacak? Gider pusulası ile yapacak.

Gider pusulasını diğer evraklardan ayıran özelliklerden birisi bu belgeyi hizmeti veren değil ödemeyi yapacak olan taraf düzenler. Yani şirket hizmet karşılığı ödeme yapacağı zaman gider pusulası düzenler ve hizmeti veren tarafa imzalatır.

 

Serbest meslek makbuzu nasıl düzenlenir?

Bu soruya geçmeden önce daha temel bir soru olan "SMM nedir?" yazımıza göz atabilirsiniz. Vergi Dairesinden serbest meslek mükellefiyeti açtırdınız, anlaşmalı matbaada serbest meslek makbuzları (SMM) bastırdınız. Hizmetinizi verdikten sonra bu SMM’leri doldurup müşterinize vermeli ve karşılığında hizmet bedelinizi tahsil etmelisiniz.

 

Serbest meslek makbuzu nereden alınır?

Serbest meslek makbuzunu bağlı bulunduğunuz il sınırları içerisindeki Maliye Bakanlığınca yetkilendirilmiş anlaşmalı matbaalardan alabilirsiniz.

 

Serbest meslek makbuzu vergi oranları ne kadar?

SMM’de hem stopaj (gelir vergisi) hem de KDV vardır. Stopaj brüt tutar üzerinden %20 ve KDV %18’dir. Stopajı müşteriniz sizin adınıza vergi dairesine öder (muhtasar beyanname ile). KDV’yi de vergi dairesine siz ödersiniz. Burada brüt ve net kavramları ortaya çıkar ve biraz kafa karıştırır.

Net: Müşteriden tahsil edeceğiniz tutarın, vergiler düşüldükten sonra elinizde kalacak miktarıdır. Yani sizin kasanızda kalacak olan paradır.

Brüt (Matrah): Net kazancınız üstüne eklenmiş vergilerin de olduğu tutardır.

Örnek: Hizmet’in brüt tutarı 100TL olsun. Bu durumda vergiler;

Stopaj: 20 TL’dir. Bu tutarı, müşteriniz sizin adınıza vergi dairesine ödeyecektir. Size brüt tutar üzerinden bu tutar düşülerek, ödeme yapılacaktır.

KDV: 18 TL’dir ve müşteriniz bu tutarı size ödeyecektir.

Yani; müşterinizle siz brüt tutar üzerinden 100TL’ye anlaştığınızda, size 100TL ödemek yerine, 20 TL stopaj kesintisi yaparak 80TL + 18 TL KDV = 98TL ödeyecektir.

100TL – 20TL (stopaj) = 80TL 80TL + 18TL (KDV) = 98TL Hizmet karşılığında ödenecek olan toplam tutar. Siz KDV’yi ödedikten sonra kasanıza girecek olan net tutar 80TL’dir.

 

Serbest meslek makbuzunun muhasebe kaydı nasıl yapılır?

Serbest meslek makbuzunun muhasebe kaydını yapmadan önce hesaplamasını yapmamız gerekir. Bunun için gelin, aşağıda paylaştığımız örnek üzerinden önce hesaplamamızı ardından muhasebe kaydının nasıl yapıldığına bakalım.

Diyelim ki, ürettiğiniz mal ya da hizmet karşılığında 1.000 TL tahsil ettiniz.

Brüt ücret: 1.000 TL. Stopaj (%20): 1.000x %20= 200 TL Net ücret: 1.000-200= 800 TL>

KDV (%18): 1.000 x %18 = 180 TL Tahsil edilen net tutar: 800 + 180 = 980 TL’dir.

Şimdi farklı bir örnek ele alarak, net ödeme üzerinden düzenlenmiş olan bir serbest meslek makbuzuna ait brüt tutarın hesabını yapalım ve muhasebe kaydıoluşturalım.

Net tutar: 1.000 TL olsun. Stopaj oranı: %20 KDV oranı: %18 Brüt tutar: 1.000 / [ 1- (%20 – %18)] = 1.000 / 0,98 = 1.020,40 TL

1.020,40 TL olan brüt ücret üzerinden yapılacak hesaplama ve muhasebe kaydı şöyledir:

Brüt ücret: 1.020,40 Gelir vergisi kesintisi (%20): 204,08 TL Net ücret: 816,32 TL KDV (%18): 183,67 TL Tahsil edilecek tutar: 816,32 + 183,67 = 999,99 TL

 

Stopajsız serbest meslek makbuzu kesilir mi?

Yukarıda da belirttiğimiz üzere, serbest meslek makbuzunda faturadan farklı olarak stopaj bulunmaktadır ve bu oran da %20’dir.

Gelelim asıl sorunun cevabına…

Evet, stopajsız da serbest meslek makbuzu kesmeniz mümkündür. Stopaj muhtasar beyanname ile birlikte serbest meslek makbuzu kesenin müşterisi tarafından serbest meslek erbabı adına ödenir. KDV’yi ise serbest meslek makbuzunu kesen taraf öder.

Burada önemli olan müşterinizin gelir vergisi mükellefi olup olmadığıdır. Eğer müşteriniz gelir vergisi mükellefi değilse stopajsız serbest meslek makbuzu kesebilirsiniz. Vergi mükellefi olmayan kişiye, yalnızca KDV’li olarak serbest meslek faturası kesebilirsiniz.

İçeriklerimizi kaçırmamak için blogumuza abone olabilirsiniz:

Serbest Çalışanlar İçin Kolay Faturalama

Fatura Mı Serbest Meslek Makbuzu Mu?

e-Serbest meslek makbuzu için GİB Portal mı özel entegratör mü?