Risk Yönetim Rehberi 2: Cari Hesap Çalışmak

Bu yazımızda alacak riskimizi yani cari hesap çalışmanın getireceği riskleri nasıl yöneteceğimizden bahsedeceğiz.

5 dk

Müşteri alacak riskinden kastım, yapılan satış karşılığında satış bedelinin zamanında ya da hiç tahsil edilememe riskidir. Bu riski bertaraf etmenin temel yöntemi peşin satış yapmaktır, ancak bu ticaret hayatında çoğu zaman mümkün oluyor. Müşteriye açılan vadeyi şekillendiren durumlar:

Üretilen Malların Niteliği:

Genelde dayanıklı olan mallarda vade daha uzun, dayanıksız mallarda ise daha kısadır.

İşletmenin Büyüklüğü:

Büyük işletmeler genellikle daha büyük öz sermayeye sahiptir. Ayrıca yabancı sermayeyi de genellikle daha kolay ve düşük maliyetle temin edebilirler. Bu imkanlar büyük işletmeleri, daha fazla kredili satış yapmaya, müşterilere daha uzun vade tanımaya sevk edebilir. Buna mukabil yeni kurulmuş ve sektöre yeni girmiş olan işletmeler, pazarda tutunabilmek ve pazar payını genişletebilmek için, endüstrideki köklü kuruluşlara göre kredili satış şartlarını daha elverişli hale getirmek için vadeyi uzatabilir.

Ekonomik Konjonktür:

Durgunluk dönemlerinde işletmeler, satışlarını artırabilmek için daha çok kredili satış yapma ve kredili satışlarda vadeyi uzatma gereği duyabilirler. Genişleme dönemlerinde ise peşin satışlar artabilir ve kredili satışlarda vadeler kısaltılabilir. Vadeli satış yapabilmenin kararını ya da açılacak vadenin süresini belirleyebilmek için müşteriyi tanımak gerekir. Müşteri hakkında bilgi alabileceğimiz kaynakları ikiye ayırabiliriz:

Dolaysız Bilgi Kaynakları:

Satış servisinin müşteri hakkındaki bilgi ve görüşü, müşteriye ait özel bilgi dosyası, kişisel karşılıklı görüşme, müşterinin işyerinde yapılan inceleme, müşterinin mali tabloları

Dolaylı Bilgi Kaynakları:

Bankalardan alınan bilgiler, ticari çevreden sağlanan bilgiler, ticari sicil kayıtları, vergi beyannameleri, ilan edilen vergiler, meslek kuruluşlarından alınan bilgiler, gazete ve dergilerde işletme hakkında yayınlanan yazılar

Müşterinin kredi riskini bazı faktörler belirler. Bunların durumlarına göre müşterinin kredi riski artar ya da azalır. Bu faktörlerin müşterilerin gelir elde etme kapasitelerini ve dolayısıyla borç ödeme güçlerini etkileme biçimi ve şiddetinin belirlenmesi, kredi koşullarının tespiti açısından önemlidir. Bu faktörler:

Karakter:

Müşterinin taahhütlerine bağlılığı, yükümlülüklerini yerine getirmekte gösterdiği titizlik. Buna göre, müşterinin sadece ödeme gücüne sahip olması yeterli değildir, ödeme arzusu da olmalıdır.

Kapasite:

Müşterinin işi planlama ve uygulama yeteneğinin değerlendirilmesidir. Müşterinin iş hayatında uyguladığı yöntemler ve geçmişteki başarı derecesi incelenerek “iş başarma yeteneği” hakkında bir değerlendirme yapılabilir. Müşteri işinde başarılı olduğu ölçüde borçlarını zamanında ödeme kabiliyeti olacaktır.

Kapital (Sermaye Durumu):

Müşterinin mali gücünün yeterliliğinin değerlendirilmesidir. Bunun için çeşitli oranların analizinden yararlanılır. Bu analizler finansal analizler olup, müşterinin ve sektörün güncel ve geçmiş finansal verilerinden faydalanılır (bilanço gelir tablosu, nakit akım, sektörel raporlar vs.) İlgilenilen başlıca oranlar: Cari oran, stok devir hızı, alacak devir hızı, net işletme sermayesi devir hızı vs.

Karşılık (Gösterilecek Güvence):

Müşterinin işletmeye borçlanırken gösterebileceği maddi teminat, kefalet ve ticari senet gibi güvencelerin değerlendirilmesi de kredi riskinin belirlenmesinde göz önünde tutulur.

Koşullar (Ekonomi ve iş kolunun içinde bulunduğu ortamın özellikleri):

Çeşitli sektörlerin ekonomik ve siyasi hareketlerden etkilenme derecesi farklıdır. Bu hareketlerin düzenli aralıklarla oluşması veya rastgele iniş çıkışlar şeklinde ortaya çıkmasının da etkileri farklıdır.

Müşterilere açılacak kredilerin veya fatura vadelerini etkileyen faktörler:

Piyasanın Durumu

Rekabet: Şiddetli rekabet ortamında çalışan müşterilere açılacak kredi limitleri daha sınırlı olacaktır.

Risk: İşkolunda belirsizlik fazla ise, bu durum riskin yüksekliğini gösterir. Riskin yüksekliği limitlerin kısılmasına yol açar.

Kar marjı: Kar marjı düşükse, daha sınırlı kredili satış yapılır

Müşterinin Sermaye Durumu ve Borç Ödeme Gücü:

Sermaye yeterli, borç ödeme gücü yüksekse kredi limitleri genişletilebilir.

Müşterinin Yeni veya Eski Oluşu:

Yeni müşteri daha riskli kabul edildiğinden kredi limiti sınırlanır.

Müşterinin Borç Ödeme Başarımı (Performansı)

Borç ödeme başarımı düşük olan müşterinin kredi limiti daraltılır.

Müşteri İşletme Yöneticilerinin Durumu:

Yöneticiler tecrübeli, başarılı ve dürüst iseler limitleri genişletilir.

Alacakların yönetiminde etkinlik sağlamak için kredili satış koşulları değiştirilerek işletme açısından daha elverişli hale getirilebilir. Alacakları tahsil servisinin daha etkin biçimde çalıştırılabilir. Bunun için; müşteriler daha iyi izlenir, ödemesi geciken alacaklar için müşteri uyarılır, borçlulara vadeden önce hatırlatma yapılır, ödeme performansı düşük müşterilerin kredi limitlerini daraltılabilir. Alacakları düşürmek için müşterilere peşin ödeme iskontosu verilebilir.

Tahsili geciken alacaklarınızın tahsilinde problem yaşamamak için alacaklarınızı ticari senete dönüştürebilirsiniz, çek senet vs. Bunun avantajları: ödeme yapılmadığında kanuni işleme daha kolay geçebilirsiniz, bankalara iskonto ettirerek iskonto ile peşin tahsilat yapabilirsiniz, bu senetleri teminat olarak göstererek kredi alabilirsiniz ya da ciro ederek mal alabilirsiniz.

Cari hesaplarınızı Paraşüt’te kolayca yönetebilirsiniz.

Paraşüt'ü şimdi 14 gün deneyebilirsiniz:

Paraşüt'ü 14 Gün Ücretsiz Deneyin

Cari Hesap Takibi
Cari Hesap Programı Paraşüt’ün Özellikleri
Nasıl Yapılır? Cari Hesapları Kolayca Yönetmek
Cari Hesap Takibi Nasıl Yapılır?
KOBİ’ler İçin Risk Yönetim Rehberi -1

Yusuf Şahin

Yusuf Şahin

Yusuf Şahin, Neura Mali Müşavirlik'in ortağıdır.

Bültenimize katılın, hiçbir içeriği kaçırmayın!