Vergi Hakkında Bilmeniz Gereken 10 Şey

Vergi, devletin vatandaşlarından ya da işletmelerden aldığı karşılıksız paraya denir. Devlet bu paralar ile harcamalarını finansmanını yapar ve gelir dağılımını kontrol eder. Vergi gelirleri vergi daireleri yardımı ile takip edilir.

9 dk
Vergi Hakkında Bilmeniz Gereken 10 Şey

1 — Beyan usulü

Türk Vergi Sistemi (ve genelde dünyadaki diğer sistemler) beyana tabidir. Kişiler veya işletmeler belirli dönemlerde ne kadar kazanç elde ettiğini ve bu kazançlar üzerinden ne kadar vergi vermesi gerektiğini kendileri söyler. Türkiye’de gelirini beyan etmeyen ve bu sayede vergisini ödemeyen ya da az ödeyen belli bir kitle var. Devlet kayıt dışı ekonominin önüne geçebilmek için zaman zaman vergi incelemeleri ve çapraz kontroller yapar.

Verginin beyan edilmesi beyanname yolu ile olur, KDV beyannamesi, Muhtasar beyannamesi gibi. Beyanname özel bir şekli olan, vergiye tabi gelirin gösterildiği ve verginin hesaplandığı bir formdur. Eskiden kağıt ortamında doldurulup vergi dairesine verilirken artık elektronik ortamda doldurulup elektronik ortamda veriliyor.

2 — Dönemsellik

Vergiler belli dönemlerle beyan edilir. Bazıları her ay verilir, bazıları 3 ayda bir verilir, bazıları da yıllık olarak düzenlenir. Her dönemin sorumluluğu o dönemle sınırlıdır. Yani aylık beyanname verilen bir gelir türünde, Mart ayında beyan edilmesi gereken bir gelir Nisan ayında beyan edilmez.

Vergi Türü Beyanname verme periyodu Hangi tarihe kadar verilir? Ödemesi
1 KDV1 aylık, vergi çıkmasa da verilir izleyen ayın 24. günü izleyen ayın 26. günü
2 KDV2 aylık, vergi olduğunda verilir izleyen ayın 24. günü izleyen ayın 26. günü
3 Muhtasar aylık/3 aylık, vergi çıkmasa da verilir izleyen ayın 23. günü izleyen ayın 26. günü
4 Damga aylık ve vergi olduğunda verilir izleyen ayın 23. günü izleyen ayın 26. günü
5 Geçici Vergi 3 aylık, vergi çıkmasa da verilir izleyen 2. ayın 14. günü izleyen 2. ayın 17. günü
6 Kurumlar vergisi yıllık, vergi çıkmasa da verilir Dönem kapandıktan sonra 4. Ayın 25. güne kadar Dönem kapandıktan sonra 4. ayın son günü
7 Ba aylık, beyan edilecek fatura çıkmasa da verilir izleyen ayın son günü ödeme yok
8 Bs aylık, beyan edilecek fatura çıkmasa da verilir izleyen ayın son günü ödeme yok
9 SGK aylık,
prim çıkmasa da verilir
izleyen ayın 23. günü izleyen ayın son günü

Şirket Giderlerini Azaltın.

Paraşüt ile giderlerinizi organize eder, kime ne zaman ödeme yapacağınızı bilir, şirket ve personel giderlerini takip edip en çok nereye harcadığınıza yön verebilirsiniz.
14 Gün Ücretsiz Deneyin

3 — Vergi türleri

Kazancın çeşidine göre vergi oranları, verginin hesaplanması, beyanname süresi değişiklik gösterir. Örneğin; KDV (katma değer vergisi), işlem üzerinden hesaplanır, her faturada vardır, ve genel oranı %18’dir. Beyannamesi aylık olarak verilir ve bu beyanname ay içinde müşteriden tahsil edilen vergilerden tedarikçilere ödenen vergiler düşülür ve kalan tutar devlete ödenir. Motorlu Taşıtlar Vergisi, aracınız varsa devletin yayınladığı listelere istinaden hesaplanır ve ödenir. Sıklıkla karşılaşılan vergi türleri:

  • KDV
  • Muhtasar
  • Kurumlar Vergisi
  • Gelir Vergisi
  • Geçici Vergi
  • Damga Vergisi

Paraşüt’te, bulunduğunuz ay içinde oluşan KDV’nizi “KDV Raporu”nda görüntüleyebilirsiniz. Paraşüt’ün işletmelerin hayatını kolaylaştıran özellikleriyle tanışmak için hemen 14 gün ücretsiz denemeye başlayın.

4 — Gelir vergisi, kurumlar vergisi, stopaj nedir?

Şahıslardan alınan vergi, gelir vergisi olarak adlandırılır. İşletmelerden alınan vergi, kurumlar vergisidir. Şahıslar gelirlerini yılda bir defa Mart ayında, hazırlayacakları beyanname ile devlete bildirir.

Ticari bir alışverişte taraflardan biri Serbest Meslek Makbuzu veya Gider Pusulası ile çalışabilir. Bu durumda devlet kazançtan vergi almak için yılsonunu beklemez. Devlet ödemeyi yapan firmayı muhatap alır ve ödeme yaparken kesinti yapmasını ister. Şirketin kesinti yaparak eksik ödeme yapmasına stopaj denir. Şirket kesinti yaptığı bu tutarları, dönem sonunda muhtasar beyanname ile devlete öder. Stopajları; maaş ödemelerinde, kira ödemelerinde, serbest meslek makbuzu ya da gider pusulası ile yapılan ödemlerde rastlayabiliriz.

Örneğin; bir kişinin maaşı 100 TL (brüt) ve ay sonunda şirket bu maaşı kişiye ödeyecek olsun. Burada gelir ücret geliri olup devlet bu gelirden vergi ister. Vergi tutarı 20 TL olsun. Şirket maaş ödemesini 100 TL olarak yapmayacak ve 80 TL’yi kişiye, 20 TL’yi de kişi adına devlete ödeyecek.

İnfografik: İşletmeler için mini vergi sözlüğü

5 — Beyannameleri kim düzenler?

Beyannameleri, muhasebe kayıtlarına uygun olarak mali müşaviriniz düzenler ve vergi dairesine iletir. Ama unutmayın ki beyan edilen vergi sizin verginiz ve eksik ya da yanlış beyan edilmesinden siz de sorumlusunuz.

6 — Vergi borcu nasıl ödenir?

Gelirleriniz beyanname ile zamanında beyan ediliyor. Peki, vergi borcu nasıl ödenir? Beyanname düzenlendikten sonra, vergi dairesi bu beyanname karşılığında tahakkuk fişi verir. Vergi ödemelerini beyannameye göre değil, tahakkuk fişine göre ödersiniz. Tahakkuk fişi ile ister banka şubesinden, ister bankanın internet şubesinden, isterseniz de vergi dairesinden ödeme yapabilirsiniz.

Verginizi mali müşaviriniz sizin adınıza ödeyemez, yasaktır. Mali müşavir sizden, sizin verginizi ödemek için emanet para alamaz. Vergi borçlarınızı internet üzerinden takip edebilirsiniz ya da vergi dairesine giderek dökümleri alabilirsiniz.

7 — Vergi borcu zamanında ödenmezse ne olur?

Vergi beyannamesi verildikten sonra alınan tahakkuk fişinde bu verginin ne zamana kadar ödenmesi gerektiği yazılıdır. Vergi bu tarihe kadar cezasız ödenir. Bu tarihe kadar ödenmeyen vergilerden vergi gecikme cezası alınır.

Örneğin ayın 26’sına kadar 1000 TL KDV ödemeniz vardı. Ama siz bu ödemeyi atladınız ya da ödeyecek nakit durumunuz yoktu. İzleyen ayın 5’inde borcunu kapatacağınız zaman 9 günlük bir gecikme faizi de ödemeniz gerekir. Bu borcu izleyen ayın 5’inde yaklaşık 1004 TL olarak ödeyebilir ve yükümlülükten kurtulabilirsiniz.

Vergiyi geç ödemenin, gecikme faizi haricinde büyük sıkıntısı yoktur. Eğer vergi tutarı çok yüksekse, vergi dairesi alacağını garantiye almak için banka hesaplarınıza bloke koyabilir. Özellikle kamu ihalelerinde ihale şartlarından biri vergi borcunun olmamasıdır. 1 TL dahi vergi borcunu olduğunda ihaleye giremeyebilirsiniz. Eğer ödeyecek naktiniz var ise vergileri zamanında ödemek her zaman iyidir.

8 — Vergi afları

Ülkemizde zaman zaman vergi affı olarak anılan düzenlemeler olabiliyor. Bu düzenlemelere istinaden devlet bir takım vergi alacaklarından ya da bu vergi alacaklarına isabet eden ceza ya da faizlerden vazgeçebiliyor. Bu düzenlemeler neden çıkıyor? Görünürdeki ana sebep, devlet alacaklarını tahsil edememesi; ya mükellefin ödeme güçlüğü var, ödeyemiyor ya da bazı küçük tutarlar için takip masrafı vergi alacağında daha fazla oluyor. Bu tip düzenlemelerin tahsilattan ziyade politik sebepleri daha fazla olabiliyor; oy potansiyeli, kayıtdışının azaltılması vs.

9 — Teşvikler, istisnalar, muafiyetler

Devlet gelir olarak düşündüğü her türlü kazançtan çeşitli adlar altında vergi alıyor. Vergi toplamanın amaçlarında biri de gelir dağılımını kontrol etmek. Devlet, bazı gelir türleri ya da mükellefler için vergiyi daha az alabilir ya da hiç almayabilir.

  • Teşvik: Devlet politikaları gereği, bazı alanları, faaliyetleri, bölgeyi geliştirmek için vergi oranlarında indirime giderek ya da hiç vergi almayarak cazip hale getirmektir.
  • İstisna: Bazı gelirleri, vergi hesaplamasında kapsam dışına çıkarmaktır
  • Muafiyet: mükellefi, vergi hesaplamasında kapsam dışına çıkarmaktır

10 — Vergi incelemesi, uzlaşma ve cezalarda indirim

Devletin şahıslara yada işletmelere mecazi anlamda ortaktır. Bu sebeple devlet zaman zaman vergi mükelleflerini denetler. Bu denetimler için özel ekipleri vardır. Denetlenecek mükellefleri seçimi için birçok yöntem olabilir;

  • Rutin denetimler: Rastgele firmalar seçilebilir. Günümüzde artık bu daha bilimsel yapılmakta. Devletin elinde e-beyanname, e-fatura, e-defter uygulamaları sebebi ile muazzam veri var ve bu verileri işleyerek denetlenecek firmaları seçebilir
  • Sektörel denetimler: Her sene farklı sektörlerdeki firmaları toplu inceleyebilir
  • Çapraz kontroller: E-beyannameler ile firmaları beyannamelerini çapraz olarak karşılaştırabilir ve fark olan durumlarda mükelleflerden bilgi isteyebilir ya da direk denetime gidebilir
  • İhbar: Eski bir eski çalışan, rakip firma gibi birileri firma veya mükellef hakkında devlete ihbarda bulunabilir. Devlet eğer bu ihbarı ciddiye alır ise incelemeye gidebilir Olası bir denetimde, denetim başlamadan, ya da denetim sonunda mükellef uzlaşma talep edebilir. Uzlaşma ile belli bir tutarda ödeme belirlenir ve bu tutar ödenir. Karşılığında uzun zaman alacak maliyetli dava süreçlerinin önüne geçilmiş olur.

Paraşüt’te, bulunduğunuz ay içinde oluşan KDV’nizi “KDV Raporu”nda görüntüleyebilirsiniz. Paraşüt’ü işletmenizin hayatını kolaylaştıran özellikleriyle tanışmak için 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz:

Paraşüt'ü 14 Gün Ücretsiz Deneyin

Nasıl Yapılır? KDV’yi Kolayca Hesaplama yazımızı okuyun.

Yusuf Şahin

Yusuf Şahin

Yusuf Şahin, Neura Mali Müşavirlik'in ortağıdır.

Bültenimize katılın, hiçbir içeriği kaçırmayın!