Türkiye’de zaman zaman gündeme gelen vergi affı veya vergi barışı düzenlemeleri, hem işletmeler hem de bireysel mükellefler tarafından yakından takip edilir. Özellikle ekonomik dalgalanmaların yaşandığı dönemlerde borç yapılandırma, gecikme zammı indirimi ve matrah artırımı gibi düzenlemeler kamuoyunda yoğun şekilde tartışılabilir.

2023 yılında yürürlüğe giren 7440 sayılı bazı alacakların yeniden yapılandırılması kanunu, vergi ve SGK borçlarının yapılandırılması açısından son kapsamlı düzenlemelerden biri olmuştur. Bu nedenle birçok mükellef 2026 yılında yeni bir vergi affı veya torba yasa kapsamında borç yapılandırma düzenlemesi çıkıp çıkmayacağını merak etmektedir.

Bu rehberde vergi affı kavramını, olası kapsamını, güncel açıklamaları ve mükelleflerin bilmesi gereken önemli detayları ele alıyoruz.

2026 yılı itibarıyla yeni bir vergi affı veya borç yapılandırma düzenlemesi yürürlüğe girmiş değildir.
 

Vergi affı düzenlemeleri genellikle:

• Ekonomik ihtiyaçlar
• Tahsilat oranlarının düşmesi
• Kamu gelirlerinin artırılması ihtiyacı gibi nedenlerle gündeme gelebilir. 

Ancak bu tür düzenlemeler sadece TBMM tarafından çıkarılan kanunla yürürlüğe girer.

Zaman zaman internet ve sosyal medya platformlarında “vergi affı çıktı” şeklinde haberler dolaşabilmektedir. Bu haberlerin önemli bir kısmı, Türkiye’de değil, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti gibi farklı ülkelerdeki düzenlemelere ait olabilir. Bu nedenle mükelleflerin yalnızca Resmî Gazete, Hazine ve Maliye Bakanlığı veya Gelir İdaresi Başkanlığı gibi resmî kaynakları takip etmesi önemlidir.

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yapılan çeşitli açıklamalarda, kayıt dışı ekonomiyle mücadele ve vergi uyumunun artırılması öncelikli hedef olarak belirtilmiştir. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kamu maliyesi politikalarında sık sık vergi affı çıkarılması yerine vergi disiplininin güçlendirilmesi gerektiğini ifade eden açıklamalarda bulunmuştur. Bu nedenle şu anda resmî olarak açıklanmış yeni bir vergi affı programı bulunmamaktadır.

Vergi affı veya yaygın kullanılan adıyla vergi barışı, devletin vergi alacaklarının tahsilini kolaylaştırmak amacıyla belirli dönemlerde çıkardığı özel düzenlemeleri ifade eder.
 

Bu düzenlemelerde genellikle şu uygulamalar yer alır:

• Vergi borçlarının taksitlendirilmesi
• Gecikme zammı ve faizlerinin kısmen veya tamamen silinmesi
• Vergi cezalarında indirim
• Matrah artırımı imkanı
• İnceleme riskinin ortadan kaldırılması

Vergi affı düzenlemeleri genellikle torba yasa içerisinde yer alır ve belirli bir süre içinde başvuru yapılması gerekir. Son büyük düzenleme olan Resmi Gazete'de yayımlanan 7440 sayılı kanun, 2023 yılında yürürlüğe girmiş ve çok sayıda vergi borcunun yapılandırılmasına imkan tanımıştır.

 

Olası bir vergi affının kapsamı: Hangi borçlar etkilenir?

Geçmiş vergi affı düzenlemelerine bakıldığında kapsamın genellikle geniş olduğu görülür.

Vergi affı düzenlemeleri çoğu zaman şu borçları kapsayabilir:

• Gelir vergisi borçları
• Kurumlar vergisi borçları
• KDV borçları
• SGK prim borçları
• Motorlu taşıtlar vergisi (MTV)
• Trafik cezaları
• İdari para cezaları

Bu borçlar için genellikle:

• gecikme zammı indirimi
• taksitlendirme
• peşin ödeme indirimi gibi seçenekler sunulabilir.

Vergi affı düzenlemelerinde yalnızca kesinleşmiş borçlar değil, aynı zamanda vergi incelemesi aşamasındaki işlemler, dava aşamasındaki vergi borçları da kapsama alınabilir. Bu durumlarda mükelleflere genellikle ceza indirimi ve uzlaşma benzeri imkanlar tanınabilir.

Vergi affı düzenlemeleri genellikle aşağıdaki gerekçelerle gündeme gelebilir:

• Devletin tahsil edilemeyen vergi alacaklarını artırma ihtiyacı
• Ekonomik kriz veya olağanüstü dönemler
• Vergi sistemine uyumu artırma hedefi
• Kayıt dışı ekonomiyle mücadele
• Mükelleflerin ödeme gücünü destekleme

Bu tür düzenlemelerle devlet hem vergi tahsilatını artırmayı hem de mükelleflerin sistem içinde kalmasını hedefler.

Vergi affı düzenlemelerinde genellikle verginin aslı değil, gecikme faizleri ve cezalar üzerinde indirim yapılır.
 

Örneğin geçmiş düzenlemelerde:

• gecikme zammı yerine Yİ-ÜFE oranı
• vergi cezalarında %50’ye varan indirim
• peşin ödemelerde ek indirim uygulanabilmiştir.

 

Matrah artırımı ve işletme kayıtlarının düzeltilmesi

Vergi affı düzenlemelerinde mükelleflere sunulan önemli imkanlardan ikisi matrah artırımı ve işletme kayıtlarının düzeltilmesidir. Matrah artırımı, işletmelerin geçmiş yıllara ait vergi matrahlarını belirli oranlarda artırarak o dönemlere ilişkin vergi incelemesi riskini azaltmalarını sağlayan bir uygulamadır. Bu düzenleme sayesinde mükellefler, artırdıkları matrah üzerinden hesaplanan vergiyi ödeyerek ilgili dönem için vergi incelemesi yapılmaması avantajından yararlanabilir.

İşletme kayıtlarının düzeltilmesi ise muhasebe kayıtları ile işletmenin fiili durumu arasındaki farkların giderilmesine imkan tanır. Özellikle stok, kasa veya ortaklardan alacaklar gibi kalemlerde ortaya çıkan uyumsuzlukların belirli bir vergi ödenerek düzeltilmesi mümkün olabilir. Bu uygulama sayesinde işletmeler kayıtlarını gerçeğe uygun hale getirerek ileride doğabilecek vergi risklerini azaltabilir.

Matrah artırımı, mükelleflerin geçmiş yıllara ait vergi matrahlarını belirli oranlarda artırarak vergi incelemesi riskinden korunmalarını sağlayan bir uygulamadır.

Örneğin artırıma konu olabilen vergiler:

• gelir vergisi
• kurumlar vergisi
• KDV artırımı

Bu uygulama sayesinde ilgili dönem için vergi incelemesi yapılmaması sağlanabilir.

İlgili konular hakkında daha fazla bilgi için şu içeriklere de göz atabilirsiniz:
 

e-Fatura nedir

gelir vergisi nedir

kurumlar vergisi nedir

 

Stok ve kasa affı (işletme kayıtlarının düzeltilmesi)

Vergi barışı düzenlemelerinde işletmelerin muhasebe kayıtlarını düzeltmelerine de imkan tanınabilir.
 

Buna genellikle:

• stok affı
• kasa affı adı verilir.

Bu uygulama sayesinde işletmeler:

• fiili stok ile kayıtlı stok arasındaki farkı
• işletmede bulunmayan kasa tutarlarını
• düzeltme imkanına sahip olabilir.

 

Tahsil zamanaşımı: 5 yıl ödenmeyen vergi borcu silinir mi?

Vergi borçlarının silinmesi konusu genellikle tahsil zamanaşımı ile karıştırılır.

Türkiye’de 6183 sayılı amme alacaklarının tahsil usulü hakkında kanun kapsamında vergi borçlarında tahsil zamanaşımı süresi 5 yıldır.

Ancak bu durum, vergi borçlarının 5 yıl boyunca ödenmemesi halinde otomatik olarak silineceği anlamına gelmez. Tahsil zamanaşımı süresi, idare tarafından yapılan bazı işlemlerle yeniden başlayabilir. Örneğin borçluya ödeme emri gönderilmesi, haciz işlemlerinin uygulanması veya borçla ilgili herhangi bir resmî tahsil işleminin yapılması zamanaşımı süresini kesebilir. Bu nedenle uygulamada vergi borçlarının yalnızca zamanaşımı nedeniyle kendiliğinden ortadan kalkması oldukça nadir görülen bir durumdur.

 

Vergi affı beklerken karşılaşabileceğiniz riskler: E-haciz tehlikesi

Vergi affı beklentisiyle borçların ödenmemesi bazı ciddi riskler doğurabilir.

Bunların başında e-haciz uygulaması gelir. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından uygulanan e-haciz sistemi kapsamında:

• banka hesaplarına haciz konulabilir,
• araçlara haciz uygulanabilir,
• şirket hesapları bloke edilebilir.

Bu nedenle yalnızca olası bir vergi affını beklemek yerine mevcut yapılandırma imkanlarını değerlendirmek daha güvenli olabilir.

 

Geleceğe yönelik çözüm: Bireysel vergi borcu yapılandırması (Tecil ve taksitlendirme)

Vergi affı bekleyen mükellefler için alternatif bir yöntem de tecil ve taksitlendirme uygulamasıdır.
 

Bu uygulama ile mükellefler:
 

• vergi borçlarını taksitlendirebilir
• ödeme planı oluşturabilir
• haciz riskini azaltabilir

Başvurular genellikle şu platformlar üzerinden yapılabilir:

• e-Devlet
• İnteraktif Vergi Dairesi

İşletmeler için düzenli finans takibi ise ön muhasebe süreçlerinin doğru yönetilmesiyle mümkün olur. Bu konuda şu rehber de faydalı olabilir: Ön muhasebe nedir neden önemlidir.

 

Dijital dönüşüm ile vergi uyumunu artırma

Vergi süreçlerinde dijital sistemlerin kullanılması hem mükellefler hem de kamu kurumları için önemli avantajlar sağlar.

Örneğin:

• elektronik fatura sistemleri
• dijital muhasebe uygulamaları
• otomatik raporlama araçları
• vergi uyumunu önemli ölçüde artırabilir.

Bu kapsamda şu konular işletmeler için oldukça önemlidir:
 

fatura hakkında her şey

nace kodu nedir ne işe yarar

 

Başvuru ve ödeme süreci nasıl işler? (Geçmiş dönem rehberi)

Vergi affı düzenlemelerinde başvuru ve ödeme süreçleri genellikle benzer şekilde işler.

 

Elektronik ve elden başvuru yöntemleri

Başvurular çoğunlukla şu yöntemlerle yapılabilir:

• İnteraktif Vergi Dairesi
• e-Devlet
• vergi dairesine doğrudan başvuru

Vergi affı düzenlemelerinde genellikle şu ödeme seçenekleri sunulur:

• peşin ödeme (faiz indirimi ile)
• 6, 12 veya 18 taksit seçenekleri
• kredi kartı ile ödeme

Peşin ödemelerde genellikle gecikme faizlerinde ek indirim uygulanabilir.

7440 Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 9 Mart 2023 tarihinde kabul edildi. Kanunda yer alan maddeler arasında dava açma süresi geçmemiş, dava aşamasında olan ve inceleme aşamasında olan alacaklar için de yapılandırma söz konusu.

Aynı zamanda mükellefler talep ederse, 2018 ile 2022 yılları dönemine ilişkin vergi ve matrah artırımında bulunabilecekler.

Kanuna göre 75.000 TL olan Gelir Vergisi Kanunundaki “Genç Girişimci Kazanç İstisnası” 150 bin liraya çıkartıldı. Bu istisnanın her yıl gelir vergisi ikinci dilimine paralel olarak yeniden değerlendirilerek artırılması planlanıyor.

 

Kanunda yer alan kapsam ve tanımların diğer bir kısmını maddeler halinde paylaşalım:

• Vergi dairesine ödenmemiş vergi veya diğer borçların tamamı ile yansıtılmış gecikme zammı ve faizi yerine, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) oranında güncelleme yapılması ve hesaplanan borcun ödenmesi,
• Vergi aslına bağlı cezaların tümünün silinmesi,
• Vergi aslına bağlı olmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının yarısının (%50) silinmesi,
• Ödenmemiş motorlu taşıtlar vergisinin gecikme zammı ve faizinin silinmesi, yerine Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) oranında güncelleme yapılması ve hesaplanan borcun ödenmesi,
• Trafik para cezaları ve diğer idari cezaların tamamı ve yansıtılmış gecikme zammı ve faizi yerine Yİ-ÜFE oranında güncelleme yapılması ve hesaplanan borcun ödenmesi, peşin ödemelerde %25 indirim yapılması
• Öğrenim kredilerinde gecikme zamlarının silinmesi,
• Bazı şartlarda ehliyet ceza puanlarının silinmesi,
• Peşin ödemeler için geçerli Yİ-ÜFE oranında hesaplanan tutar üzerinden %90 indirim yapılması,
• 2018-2022 yılları için matrah ve vergi artırımında bulunan ve şartları yerine getiren mükelleflere vergi incelemesi yapılmaması,
• Araç muayenesini yaptırmamış olanların 30 Eylül 2023 tarihine kadar muayene yaptırmaları şartıyla ödeme kolaylığı sağlanması.

Resmi Gazete’de yayımlanarak yasalaşan kanunun tüm kapsamlarını incelemek için tıklayın

Vergi affı başvuruları Gelir İdaresi Başkanlığı’nın internet sitesi üzerinden kullanıcı kodu ve şifresi ile yapılabilir.

Bunun yanı sıra e-devlet üzerinden İnteraktif Vergi Dairesi’ne şifrenizle ya da yeni kayıt ile giriş yaparak bağlı olduğunuz vergi dairesine şahsen ya da posta yoluyla başvuru yapabilirsiniz.

Başvuruları diğer vergi daireleri aracılığıyla da gerçekleştirebilirsiniz. Şunu da not olarak ekleyelim; birden fazla vergi dairesine borcunuz varsa, her bir vergi dairesi için ayrı ayrı başvurmanız gerekli.

 

Kamuya olan borçlar için düzenlenen vergi affı için son başvuru tarihi 31 Mayıs 2023 Çarşamba. Borçlarını yapılandırmak isteyenlerin, Hazine ve Maliye Bakanlığı, SGK, Ticaret Bakanlığı, il özel idareleri ve belediyelere ödenecek ilk taksiti 30 Haziran tarihine kadar ödemeleri gerekli.

Vatandaşların diğer taksitleri de bu tarihi takip eden aylarda ödeyerek, azami 48 ayda eşit taksitlerle ödeyebilecekler.

Yapılan açıklamada peşin ödeme avantajı şu şekilde açıklandı. Yurt İçi Üretici Fiyat (Yİ-ÜFE) Endeksi oranı aylık 0,75 olarak dikkate alınacak. Bu oran da yıllık %9’a denk geliyor.

Yani, borçlarını peşin ödeyen vatandaşlar için hesaplanan Yİ-ÜFE oranının %90’ı silinecek; idari para cezalarının da peşin ödenmesi halinde anaparadan da %25 silinecek.