Yurt Dışı Faturalarda Vergi Boyutu: KDV-2, Stopaj ve ÇVÖA Rehberi

Şirketler hayatını devam ettirmek için yurt içinden ya da merkezi Türkiye’de bulunmayan firmalardan mal ya da hizmet alabilirler. Ürün olması durumunda vergisel boyut kolay, gümrükte KDV ödeniyor. Gümrük beyannamesi kayıtlara alınıyor, ödeme gümrüğe gelen fatura kadar yapılıyor ve hesap kapanıyor.

Yurtdışından hizmet (yazılım, royalty, know-how, kullanım hakkı, danışmanlık vs.) alınması durumunda ise iş karmaşıklaşıyor. Hizmetin çeşidi ve hangi ülkeden alındığı önem kazanıyor. Bu hizmet ya da alım yapıldığında, faturası ya da ödemesi gerçekleştiğinde hatta hizmeti almadan mutlaka mali müşaviriniz ile konuyu değerlendirin çünkü vergisel boyutu işinizi etkileyebilir.

Şimdi, yurt dışından alınan hizmetlerde hangi vergilerin doğabileceğine ve bu faturaların muhasebe kaydının nasıl yapılacağına birlikte bakalım.

Yurt dışı firmalardan alınan veya yurt dışına kesilen faturalar, yalnızca dövizli işlem yapmak anlamına gelmez. Bu işlemler; KDV-2 (sorumlu sıfatıyla KDV), stopaj, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları (ÇVÖA), hizmet ihracatı istisnası ve e-Fatura süreçleri gibi ek vergisel yükümlülükler doğurabilir.

Özellikle yurt dışından alınan yazılım abonelikleri, reklam harcamaları veya danışmanlık hizmetlerinde hangi vergilerin uygulanacağı sıkça karıştırılır. Aynı şekilde yurt dışına hizmet veya ürün satan işletmeler için KDV, e-Fatura ve kurumlar vergisi avantajları da farklılık gösterebilir. Yurt dışı faturalarda vergi süreçlerini doğru yönetmek için bilmeniz gereken tüm detayları adım adım ele aldık.

Yurt dışı faturası; Türkiye’de faaliyet gösteren bir işletmenin, yurt dışında yerleşik bir kişi veya kurumdan aldığı ya da bu kişi ve kurumlara düzenlediği faturadır.

Bu faturalar genellikle şu işlemlerde karşımıza çıkar:

• Yurt dışından yazılım veya SaaS aboneliği almak
• Google, Meta gibi platformlara reklam ödemesi yapmak
• Yurt dışına ürün satmak
• Yurt dışına danışmanlık veya yazılım hizmeti vermek
• Lisans veya telif ödemeleri yapmak

Bu tür işlemlerde faturanın yurt dışından gelmesi, Türkiye’de vergi doğmayacağı anlamına gelmez.

Yurt dışı faturalar, yurt içi faturalara göre hem belge düzeni hem de vergilendirme açısından farklılık gösterir.

Özellikle dövizli işlemlerde kur farkı muhasebesi de önemlidir.

Türkiye’de faydalanılan bir hizmet yurt dışından alınmışsa, çoğu durumda vergi yükümlülüğü Türkiye’de doğar.
 

Örneğin:

• Zoom aboneliği
• Google Workspace
• Mailchimp
• AWS / hosting giderleri
• Yurt dışı danışmanlık hizmetleri

Bu tür işlemlerde en çok karşılaşılan iki vergi:

• KDV-2
• Dar mükellef stopajı

 

KDV-2 (Sorumlu sıfatıyla KDV) nedir ve ne zaman ödenir?

KDV-2, hizmeti verenin değil hizmeti alanın KDV’yi beyan edip ödediği vergi türüdür. Yurt dışından alınan hizmetlerde, hizmet Türkiye’de kullanılıyorsa genellikle uygulanır.
 

Örnek:

ABD merkezli bir SaaS şirketinden 1.000 USD hizmet alındığında Türkiye’deki işletme bu işlem için KDV-2 beyannamesi verebilir.
 

KDV-2 şu şekilde işler:

1- Hizmet bedeli belirlenir

2- TCMB kuru ile TL’ye çevrilir

3- KDV hesaplanır

4- KDV-2 beyannamesi ile beyan edilir

5- Ödeme yapılır
 

KDV hesaplamalarında hata yapmamak için Paraşüt'ün KDV rehberi içeriğine göz atabilirsiniz.

 

Dar mükellef kurum stopajı nedir ve kimler öder?

Dar mükellef kurum stopajı, Türkiye’de yerleşik olmayan kurumlara yapılan bazı ödemelerde kesilen vergidir.
 

Özellikle şu ödemelerde gündeme gelir:

• Reklam ödemeleri
• Lisans / royalty ödemeleri
• Danışmanlık hizmetleri
• Gayrimaddi hak bedelleri

476 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile dijital reklam ödemelerinde stopaj yükümlülüğü getirilmiştir.

Stopaj oranı hizmet türüne ve ÇVÖA’ya göre değişebilir.

Her hizmette aynı vergi uygulanmaz.

 

Yazılım ve SaaS abonelikleri (Zoom, G-Suite, Mailchimp)

Yurt dışından alınan yazılım aboneliklerinde çoğu zaman KDV-2 uygulanır.

Örnek platformlar:

• Zoom
• Google Workspace
• Mailchimp
• Notion
• Slack

Muhasebe süreçlerini kolaylaştırmak için ön muhasebe rehberi yazımıza bakabilirsiniz.

 

Google, Meta ve dijital reklam harcamalarında stopaj

Google Ads, Meta Ads, TikTok Ads gibi reklam harcamalarında:

• KDV-2 doğabilir
• Stopaj uygulanabilir

Bu konu özellikle dijital pazarlama yapan işletmeler için önemlidir.

 

Danışmanlık, mühendislik ve özel lisans bedelleri

Yurt dışından alınan danışmanlık, mühendislik veya teknik destek hizmetlerinde, hizmet Türkiye’de faydalanılıyorsa genellikle KDV-2 (sorumlu sıfatıyla KDV) doğar. Bunun yanında, hizmetin niteliğine göre dar mükellef kurum stopajı uygulanması da gerekebilir.

Örneğin; yurt dışındaki bir firmadan alınan:

• yönetim danışmanlığı,
• yazılım geliştirme danışmanlığı,
• mimarlık veya mühendislik hizmeti,
• teknik bakım ve destek hizmeti gibi işlemlerde KDV-2 sıkça gündeme gelir.

Eğer ödeme; patent, marka, yazılım lisansı, telif hakkı veya kullanım hakkı gibi gayrimaddi hak bedeli niteliği taşıyorsa, bu durumda stopaj uygulanma ihtimali artabilir. Çünkü bu tür ödemeler vergi mevzuatında “royalty” veya “gayrimaddi hak bedeli” olarak değerlendirilebilir.

Ayrıca Türkiye ile ilgili ülke arasında Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (ÇVÖA) varsa, stopaj oranı düşebilir veya hiç uygulanmayabilir. Bunun için genellikle karşı taraftan mukimlik belgesi alınması gerekir.

ÇVÖA, aynı gelirin iki ülkede birden vergilenmesini önlemek için yapılan anlaşmalardır.

Özellikle yurt dışına yapılan danışmanlık, lisans, reklam veya hizmet ödemelerinde bu anlaşmalar devreye girebilir. ÇVÖA kapsamında, Türkiye’de uygulanacak stopaj oranı düşebilir veya bazı durumlarda tamamen kaldırılabilir.

Bu avantajdan yararlanabilmek için çoğu zaman hizmet alınan şirketten mukimlik belgesi temin edilmesi gerekir. Güncel ülke anlaşmalarına ve detaylara Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden ulaşabilirsiniz.

Muhasebe kaydında genel süreç:

1- Fatura tarihi baz alınır

2- TCMB döviz kuru ile TL karşılığı hesaplanır

3- Gider kaydı oluşturulur

4- KDV-2 hesaplanır

5- Gerekirse stopaj hesaplanır
 

Kur farkı oluşursa ayrıca muhasebeleştirilir.

Yurt dışına ürün veya hizmet satarken, Türkiye içindeki satışlardan farklı vergi ve belge düzeni kuralları uygulanır. İşlemin mal ihracatı mı yoksa hizmet ihracatı mı olduğuna göre KDV uygulaması ve fatura tipi değişebilir.

 

Yurt dışı satışlarda KDV var mı?

Yurt dışına yapılan mal ihracatında, gerekli gümrük işlemleri tamamlandığında genellikle KDV istisnası uygulanır. Yani fatura KDV’siz kesilebilir. Yurt dışına verilen hizmetlerde ise hizmet ihracatı şartları sağlanıyorsa KDV istisnası uygulanabilir. Hizmetten yurt dışında faydalanılması gibi kriterler önemlidir. KDV hesaplama ve istisna süreçleri hakkında detaylı bilgi için KDV nedir ve nasıl hesaplanır içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

 

Yurt dışına e-Fatura nasıl kesilir ve 2222222222 vergi no nedir?

Yurt dışına yapılan mal satışlarında çoğu zaman ihracat e-Fatura düzenlenir. Bu faturalar, GİB sistemi üzerinden Gümrük İdaresi’ne iletilir. İhracat e-Fatura oluştururken alıcı vergi numarası alanına sistemsel olarak çoğu zaman 2222222222 yazılır. Bu numara, yurt dışındaki alıcıya ait gerçek bir vergi numarası değil; ihracat işlemlerinde kullanılan teknik bir sistem numarasıdır. İhracat faturası ve e-belge süreçleriyle ilgili detaylı bilgi için e-fatura nedir rehberimize göz atabilirsiniz.

 

Hizmet ihracatçılarına özel kurumlar vergisi indirimi (%80 avantajı)

Hizmet ihracatı yapan bazı şirketler, belirli şartlarla kurum kazancının %80’ini vergiden indirebilir.

Özellikle:

• Yazılım ihracatı
• Tasarım
• Mühendislik
• Danışmanlık

alanlarında avantaj sağlanabilir. Kurumlar vergisi oranları, indirimler ve beyan süreçleri hakkında detaylı bilgi almak için kurumlar vergisi nedir başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Yurt dışı faturalarında vergi hesaplaması; işlemin hizmet alımı mı yoksa ihracat mı olduğuna göre değişir.

Yurt dışından alınan hizmetlerde, hizmet Türkiye’de kullanılıyorsa genellikle KDV-2 hesaplanır. Reklam, danışmanlık veya lisans gibi ödemelerde ayrıca stopaj da doğabilir.

Yurt dışına yapılan satışlarda ise:

• Mal ihracatında genellikle KDV uygulanmaz.
• Hizmet ihracatında şartlar sağlanıyorsa KDV istisnası uygulanabilir.

Vergi hesaplamasında hizmet türü, döviz kuru ve varsa Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması dikkate alınmalıdır.

Google, Facebook, Linkedin, Slack, Amazon, Foursquare, Pipedrive, MailChimp, Zendesk vb. firmalardan alınan hizmetler, bu hizmetlerden Türkiye’de faydalanıldığı için KDV’ye tabi olacak. Ama bu firmalar Türkiye’de olmadığı için hizmeti alan firmaya KDV’li fatura kesemeyecek, bunun yerine mevzuat gereği hizmeti alan firma kendisi KDV hesaplayacak:

• Fatura bedelinin %20’si, hizmeti alan firma tarafından sanki KDV’yi ödenmiş gibi KDV beyannamesinde indirim konusu yapılacak.
• Yine aynı tutarda KDV’yi, karşı firma almış gibi devlete beyan edecek.
• Karşı taraf Türkiye’de olmadığı için onların yerine hizmeti alan firma bu KDV’yi devlete ödeyecek.
• Bu süreçte karşı taraf adına verilen KDV beyannamesi, KDV2 beyannamesi olarak adlandırılır.

 

KDV yönünden hizmet alımlarının nakit akışına etkisi
 

Bu işlemin nakit çıkışına etkisi ise şöyledir:

• Eğer hizmeti alan firma KDV ödeyen bir firma ise, bir etkisi olmaz ayrıca ek nakit çıkışına da sebep olmaz. Çünkü KDV2 beyannamesi ile ödeyeceği KDV’yi KDV1 beyannamesinde indirim yapacak ve daha az KDV ödeyecek.
• Eğer hizmeti alan firmada devreden KDV var ise, devreden KDV bitinceye kadar finansman yükü olacak. Çünkü KDV2 ile tutarı o ay ödeyecek ama KDV1 beyannamesinde devir KDV olduğu için devir KDV artacak.
   

Google, Facebook, Linkedin, Slack, Amazon, Foursquare, Pipedrive, MailChimp, Zendesk vb. firmalardan alınan hizmetler ticari bir gelir olarak kabul edildiğinden stopaj hesaplanmayabilir. Aldığınız bu hizmetler; özellikle telif, imtiyaz, ihtira, işletme, ticaret unvanı, marka ve benzeri gayri maddi hakların satışı, devir ve temliki, yazılımın kendisini, danışmanlık, alan adı, barındırma, yönetim ücreti gibi farklı konulardan herhangi birini kapsıyorsa mutlaka mali müşavirinizi bilgilendirin. Stopajın olup olmayacağı, hangi oranda olacağı ödemeyi yapacağınız şirketin hangi ülkede olduğuna göre, bu ülke ile çifte verilenmeyi önleme anlaşmasının olup olmadığına göre değişiklik gösterir.

Şunlara dikkat etmelisiniz:

• Kredi kartı ile ödeme yapılmış olsa bile hizmeti veren firmadan mutlaka fatura temin edin. Bu faturanın e-mail ile gelmesi, pdf formatında olması, yabancı dilde düzenlenmiş olması ya da yabancı para içermesi problem değil.
• Mümkünse faturayı şirketiniz adına alın. Sizin adınıza düzenlenmiş faturaların gider yazılması konusunda ciddi sıkıntılar yaşayabilirsiniz.
• Harcama öncesi ya da fatura aldığınız zaman mali müşavirinizi konu hakkında bilgilendirin.
• Faturaların ilgili ayda kayda alınması gerekir. Bu faturaları ay atladıktan sonra mali müşavirinize ulaştırmanız durumunda ilgili ay için verilen beyannamelerin düzeltilmesi gerekir. Eğer fatura bedeli 5000 TL’yi aşıyor ise Ba formları da düzenlenmelidir.
• Alınan hizmet kapsamında yurtdışına yapılan ödemenin muhasebeleştirilmesi genelde ödemenin yapıldığı Merkez Bankası alış kurundan yapılır.
• Hesaplanacak KDV, yurtdışına yapılan ödeme üzerinden hesaplanır. Yurtdışından alınan hizmet için firmanın tabi olduğu mevzuata göre KDV hesaplanmış olabilir. Faturada gösterilen KDV, Türkiye’de indirim konusu yapılamayacağı için faturada yer alan toplam tutar üzerinden %20 KDV2 hesaplanır.

İster yurtiçinden ister yurtdışından olsun hizmet giderlerinizde aşağıdaki kriterleri göz önüne almanız gerekir:

• Hizmetin fiilen sağlanıp sağlanmadığı
• Şirketinizin bu hizmete ihtiyacı olup olmadığı
• Hizmet bedelinin bu hizmeti sağlayan diğer firmalara göre uygun bedelli olup olmadığı
• Alınan hizmetin şirketinizin gelirini arttırıcı ya da giderlerinizi azaltıcı bir etki yapıp yapmadığı

Özellikle hizmetin ilişkili bir firma tarafından verilmesi (Kurumlar Vergisi, KDV ayarlaması ihtimali) vergi denetmenleri nezdinde şüphe uyandıracağı için, yukarıda belirttiğim kriterler ile bir daha değerlendirmesi gerekir. Yurt dışından gelen faturaları 2 ülke de vergilemek isteyeceği için ister istemez çifte vergileme oluşur. Konuyu daha iyi anlamak için bir örnek verelim:

Şirketiniz Facebook’a reklam vermiş olsun. Facebook Inc’nin reklam gelirini; - hem ABD (mukim ülke) - hem de Türkiye (kaynak ülke) vergilemek isteyecek. ABD, bu geliri Kurumlar Vergisi yöntemi ile vergileyecek Türkiye ise Facebook Inc.’in Türkiye’de kurulu bir şirket olmaması sebebi ile stopaj yolu ile vergileyecektir.

 

Çifte vergilemeyi önleme anlaşması (ÇVÖA)

Uluslararası ticarette firmaların aynı gelir üzerinden hem mukim ülkenin hem de kaynak ülkenin vergi almaması için ülkeler birbirleri ile anlaşma yaparlar. Bu anlaşmalara Çifte Vergilemeyi Önleme Anlaşması (Double Tax Treaty-DTT) denir. Bu anlaşmalar ile hangi ülkenin hangi gelirlerden ne kadar vergi alacağı belirlenir.

Türkiye, 82 farklı ülke ile bu anlaşmaları imzalamıştır. Bu anlaşmaların yapısı büyük benzerlik taşır. Vergi oranları ve özel şartlar değişir. Sadece Türkiye değil, diğer ülkelerin de birbiri ile yaptıkları anlaşmalar birbirinin benzeridir. Çünkü OECD modeli kullanılır ve OECD modelinde hangi maddenin hangi gelirle ilgili olduğu, vergileme prensiplerinin nasıl belirlendiği açıkça yer alır.

Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarında, başlıklar ve gelir grupları aşağıdaki gibidir:

• Gayrimenkul varlıklardan elde edilen gelirler,
• Ticari kazançlar,
• Uluslararası taşımacılık kazançları,
• Temettü gelirleri,
• Faiz gelirleri,
• Gayrimaddi hak bedelleri (royalty)
• Değer artış kazançları,
• Serbest meslek faaliyetlerinden elde edilen gelirler,
• Ücret gelirleri,
• Şirket yönetim kurulu üyelerinin elde ettikleri gelirler,
• Öğretmen ve öğrencilerin elde ettikleri gelirler,
• Emeki maaşları,
• Diğer Gelirler olarak düzenlenmektedir.

 

Yurt dışından gelen fatura stopaja tabi midir?

Yurtdışından gelen bir faturanın stopaja tabi olup olmadığı, stopaj var ise oranın ne olması gerektiği konusunda Çifte vergilemeyi önleme anlaşmasına (ÇVÖA) bakmak gerekir. Çünkü bu anlaşmalarda gelirin türü ve vergi oranın ne olacağı açıkça belirlenmiştir. Stopaj ÇVÖA’sına göre hesaplanır. Eğer 2 ülke arasında ÇVÖA’sı yok ise bu sefer Türk Vergi Kanunlarına göre stopaj hesaplanır. Yurtdışı hizmet faturası genelde 2 başlıkta değerlendirilebilir; ticari kazanç ve serbest meslek kazancı.

Ticari kazançlar stopaja tabi değil; fakat serbest meslek kazançları ise stopaja tabidir. Serbest meslek kazançlarında genelde 183 gün kuralı olup, yurt dışından hizmet faturası geldiğinde mali müşaviriniz ile görüşmenizde büyük fayda var.

Bu yazının e-posta kutunuza düşmesini ister miydiniz? Vergi, hukuk ve ön muhasebe alanında daha pek çok içeriğimizden haberdar olmak için Paraşüt Blog Bülteni'ne hemen abone olun!