08.07.2026
15 Dakikalık Okuma Süresi
Çek Nedir, Nasıl Kullanılır? Çek İşlemleri Nasıl Yapılır?

Yusuf Şahin
SMMM
Ticari hayatta sıkça kullanılan çek, yeni girişimcilerin de ödeme ve tahsilatlarını düzenlemek için yararlanabileceği bir evrak. Taze bir girişimci olarak, çekten nasıl yararlanıp doğru kullanacağınızı biliyor musunuz?
Yapay zeka ile özetleyin:
Ticari hayatın en köklü ödeme araçlarından biri olan çek, kredi kartı ve dijital ödeme yöntemlerinin yaygınlaşmasına rağmen KOBİ'ler arasında hâlâ sık kullanılıyor. Çünkü çek, hem alıcıya bir miktar vade esnekliği tanıyor hem de Türk Ticaret Kanunu'nun sağladığı güçlü hukuki koruma sayesinde satıcı için ciddi bir güvence oluşturuyor. Ama bu güvenceden yararlanabilmek, çekin şekil şartlarını doğru bilmekten ve süreçleri zamanında yönetmekten geçiyor.
Bu rehberde çekin ne olduğunu, taraflarını, geçerli bir çekte bulunması zorunlu unsurları, çek defteri alma sürecini, çek çeşitlerini ve cirolama, tahsilat, çek kırdırma gibi işlemleri açıklıyoruz. Çek ile senet (bono) arasındaki farkları ve karşılıksız çekin doğurduğu hukuki sonuçları da güncel mevzuata göre ele alıyoruz.
Çek nedir?
Çek, bir kişinin (keşideci) bankadaki hesabından, belirli bir tutarı, belirli bir kişiye ya da hamiline ödemesi için bankaya (muhataba) verdiği yazılı bir ödeme emridir. Türk Ticaret Kanunu'na göre çek, poliçe ve bono ile birlikte "kambiyo senetleri" grubunda yer alır ve kıymetli evrak sayılır.
Çekin bono veya poliçeden en belirgin farkı, teknik anlamda bir vadesinin olmamasıdır: çek, "görüldüğünde ödenir" niteliğindedir. Ancak piyasada yerleşmiş bir ticari teamül olarak çekler ileri tarihli düzenlenir ve taraflar, çekin üzerindeki tarihe kadar bankaya ibraz edilmeyeceği konusunda karşılıklı güvene dayanır. Bu, kanuni bir zorunluluk değil, piyasa alışkanlığıdır; hesapta karşılık varsa banka, düzenleme tarihinden önce ibraz edilen bir çeki de öder.
Küçük ve orta ölçekli işletmeler için çek, hem tedarikçiye ödeme yapmanın hem de müşteriden vadeli tahsilat almanın pratik bir yolu. Ama bu pratikliğin arkasında sıkı şekil şartları ve karşılıksız çıkması hâlinde işleyen ciddi bir cezai süreç var. Aşağıdaki bölümlerde bu detaylara tek tek değiniyoruz.
Çekin tarafları kimlerdir?
Bir çek işleminde üç temel taraf bulunur:
| Taraf | Tanımı | Örnek |
|---|---|---|
| Keşideci (Düzenleyen) | Çeki yazan, banka hesabından ödeme talimatı veren kişi veya firma | Mal aldığınız firmaya çek veren işletme sahibi |
| Lehtar (Hamil) | Çekin kendi adına düzenlendiği, parayı tahsil etme hakkına sahip kişi | Çeki elinde bulunduran tedarikçi veya alacaklı |
| Muhatap Banka | Keşidecinin talimatı üzerine ödemeyi yapmakla yükümlü banka | Çekin üzerinde yazılı olan banka şubesi |
Türk Ticaret Kanunu Madde 782, Türkiye'de ödenecek çeklerde muhatabın yalnızca bir banka olabileceğini açıkça belirtir. Banka dışında bir kişi üzerine düzenlenen senet, çek sayılmaz; sadece bir havale hükmündedir. Çek ciro edilirse zincire "ciranta" olarak yeni bir taraf daha eklenir; bu durumda her ciranta, çekin ödenmemesi hâlinde hamile karşı sorumlu hâle gelir.
Türkiye'de çek kullanımı ve ekonomik trendler
Çek, Türkiye'de özellikle B2B (işletmeden işletmeye) ticarette hâlâ önemli bir ödeme aracı. Karekod uygulaması ve Findeks üzerinden erişilebilen çek raporları, taraflar arasındaki güveni artırmak ve karşılıksız çek oranını düşürmek amacıyla devreye alındı. Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi'nin oluşturduğu bu altyapı sayesinde bir çeki elinde tutan hamil, karekodu okutarak keşidecinin geçmiş çek ödeme performansına dair özet bilgilere ulaşabiliyor.
Bankaların karşılıksız çekte hamile ödemekle yükümlü olduğu asgari banka sorumluluk tutarı da her yıl güncelleniyor; bu artış, hem çek yaprağının maliyetini hem de bankaların üstlendiği riski doğrudan etkiliyor. İşletmeler için pratik sonuç şu: çek kullanımı azalmıyor ama sistem, geçmişte olduğundan çok daha fazla izlenebilir ve şeffaf hâle geliyor. Nakit akışınızı ve cari hesap hareketlerinizi düzenli takip etmek, çek kullanan bir işletme için bu yüzden her zamankinden daha kritik. Cari hesap takibi nasıl yapılır? adlı yazımızda bu konuyu detaylıca inceleyebilirsiniz.
Çek ve senet (bono) arasındaki farklar nelerdir?
Çek ve bono (senet), ikisi de kambiyo senedi olsa da işleyiş biçimleri ve amaçları farklıdır.
| Kriter | Çek | Bono (Senet) |
|---|---|---|
| Muhatap | Her zaman bir banka | Bononun kendisini düzenleyen kişi (borçlu) |
| Vade | Görüldüğünde ödenir, vade taşımaz | Üzerinde yazılı belirli bir vade tarihi vardır |
| Düzenleyebilen | Bankada çek hesabı olan gerçek veya tüzel kişi | Herhangi bir gerçek veya tüzel kişi |
| Amaç | Anlık ödeme aracı, banka aracılığıyla tahsilat | Borç ilişkisini belgeleyen ödeme taahhüdü |
| Karşılıksız çıkması | Adli para cezası ve çek hesabı açma yasağı gibi cezai yaptırımlar doğurur | Yalnızca hukuki (icra) yaptırıma tabidir, cezai yaptırım yoktur |
| Şekil şartı | Türk Ticaret Kanunu Madde 780'de sayılan zorunlu unsurlar + karekod | Türk Ticaret Kanunu'nda ayrı maddelerde düzenlenen zorunlu unsurlar |
Kısacası çek, bankanın araya girdiği ve kanunla desteklenmiş bir ödeme emriyken; bono, iki taraf arasındaki doğrudan bir borç ilişkisini temsil eder. Bu fark, özellikle ödenmeme durumunda başvurulacak hukuki yolları doğrudan etkiler.

Geçerli bir çek nasıl yazılır? Zorunlu şartlar
Bir belgenin hukuken "çek" sayılabilmesi için Türk Ticaret Kanunu Madde 780 (Çek – I. Unsurlar)'da sayılan unsurları eksiksiz taşıması gerekir. Bu unsurlardan biri eksikse belge, kambiyo senedi vasfını kaybeder ve çeke özgü hukuki korumalardan (örneğin hızlandırılmış icra takibi) yararlanılamaz.
Türk Ticaret Kanunu Madde 780 uyarınca bir çekte şunlar bulunmalıdır:
1- Senet metninde "çek" kelimesi (Türkçe dışında düzenlenmişse o dildeki karşılığı)
2- Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenmesi talimatı (havale)
3- Ödemeyi yapacak bankanın (muhatabın) ticaret unvanı
4- Ödeme yeri
5- Düzenlenme tarihi ve yeri
6- Düzenleyenin (keşidecinin) imzası
7- Banka tarafından verilen seri numarası
8- Karekod
Bu unsurlara ek olarak, çek üzerine faiz şartı gibi kanunen izin verilmeyen kayıtlar konulamaz; konulsa dahi bu kayıtlar yazılmamış sayılır. Düzenleme tarihinin gün, ay ve yıl olarak eksiksiz yazılması özellikle kritiktir çünkü ibraz sürelerinin hesaplanması bu tarihe göre yapılır.

Çek işleme süreci

Çekte karekod zorunluluğu nedir?
Karekod, ilk olarak 2015 yılında Kredi Kayıt Bürosu (KKB), Türkiye Bankalar Birliği ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin desteğiyle isteğe bağlı olarak kullanılmaya başlandı. 6728 sayılı Kanun'un 2016 yılında yürürlüğe giren 70. maddesiyle karekod, Türk Ticaret Kanunu Madde 780'e eklenerek çekin zorunlu bir şekil unsuru hâline geldi. Bankalar, 31.12.2016 tarihinden itibaren karekodsuz çek yaprağı basamıyor.
Karekod, bir tür barkod gibi çalışır ve okutulduğunda çek hesabı sahibinin adı, hesabın bulunduğu banka sayısı, ibraz edilmemiş çek adedi ve tutarı, son beş yıl içinde zamanında ödenen çeklerin bilgisi gibi verilere erişim sağlar. Bu bilgiler, Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi tarafından tutulur ve Findeks gibi yetkili platformlar üzerinden sorgulanabilir. Pratikte bir çeki elinize aldığınızda karekodu okutarak keşidecinin ödeme geçmişini önceden görebilir, riski buna göre değerlendirebilirsiniz.

Çek defteri nasıl alınır?
Çek defteri (halk arasında çek karnesi olarak da bilinir) almak için bankaya başvuru yapılması gerekir. Süreç banka bazında küçük farklılıklar gösterse de genel akış şu şekilde ilerler:
1- Çalıştığınız bankaya çek hesabı açma talebiyle başvurursunuz.
2- Banka; kimlik belgesi, ikametgâh, vergi levhası (tüzel kişilerde ticaret sicil bilgileri) gibi belgeleri ister ve Findeks üzerinden çek ödeme geçmişinizi, adli sicil ve risk durumunuzu inceler.
3- Değerlendirme olumlu sonuçlanırsa banka, her bir çek yaprağı için sizden bir teminat (bloke) tutarı talep edebilir; bu tutar, hesap hareketleriniz düzenliyse bazı bankalarca aranmayabilir.
4- Onay sonrası banka, size 10 veya 25 yapraklı bir çek defteri teslim eder; her yaprak için o yılın "değerli kâğıt bedeli" tahsil edilir.
Findeks üzerinden alınabilen Çek Raporu, hem banka başvurusu öncesinde kendi geçmişinizi kontrol etmek hem de bir müşterinizden çek almadan önce onun ödeme alışkanlıklarını incelemek için kullanılabilir. Nakit akışınızı ve çek/senet hareketlerinizi tek yerden görmek isterseniz, Paraşüt ile çek senet takibi yapmanız da mümkün.
Kimler çek defteri alabilir?
Çek defteri almak zorlu bir süreç gibi görünebilir. Ancak bankalardan sorunsuz bir şekilde kredi alabilen, ticari işlemlerinde herhangi bir sıkıntı yaşamayan bütün işletmeler istedikleri bankaya çek defteri için başvuruda bulunabilirler.
Çek çeşitleri nelerdir?
Piyasada farklı ihtiyaçlara göre şekillenmiş birkaç çek türü bulunur. Aşağıda en sık karşılaşılan çeşitleri kısaca tanıyalım.
Bloke çek ve garantili çek
Bloke çek, özellikle konut, arsa veya iş yeri gibi yüksek tutarlı gayrimenkul satışlarında tercih edilir. Alıcı, işlem bedelini bankaya yatırıp bloke ettirir ve karşılığında banka, bu tutar kadar bir çek düzenler. Tapu işlemi sırasında çek satıcıya teslim edilir; satıcı, daha sonra bankadan bu tutarı tahsil eder. Bloke çekte paranın bankada fiilen ayrılmış olması, ödenmeme riskini büyük ölçüde ortadan kaldırır. Garantili çek ise bankanın belirli bir tutara kadar ödemeyi üstlendiğini beyan ettiği, benzer mantıkla çalışan bir çek türüdür. Her iki durumda da işlem öncesinde çekin bankadan teyit edilmesi, olası sorunları önler.
Banka çeki, teyitli çek ve çizgili çek
Banka çeki, bankanın kendi hesabından, kendi adına düzenlediği çektir ve genellikle yüksek güvenilirlik taşır. Teyitli çek, muhatap bankanın çek üzerine karşılığın hesapta bulunduğunu ve belirli bir süre için ayrıldığını yazılı olarak onayladığı çektir; bu onay, hamile ekstra güvence sağlar. Çizgili çek ise üzerine iki paralel çizgi çekilerek düzenlenen ve yalnızca bir bankaya veya muhatap bankanın kendi müşterisine ödenebilen çek türüdür; bu uygulama, çekin kaybolması veya çalınması hâlinde yetkisiz kişilerin tahsilatını zorlaştırmak için kullanılır.
Hatır çeki ve elektronik çek (e-Çek)
Hatır çeki, gerçek bir mal veya hizmet alışverişine dayanmayan, sadece bir işletmeye geçici finansman sağlamak amacıyla verilen çektir. Genellikle güvene dayalı olarak yakın iş çevrelerinde kullanılır ama hukuken diğer çeklerden farklı bir koruma sağlamaz; karşılıksız çıkması durumunda aynı cezai süreç işler. Bu yüzden hatır çeki alıp vermeden önce karşı tarafın ödeme kapasitesini iyi değerlendirmek gerekir.
Elektronik çek (e-Çek), kâğıt çekin dijital ortamdaki karşılığıdır ve özellikle yüksek tutarlı e-ticaret işlemlerinde tercih edilir. Muhatap bankanın sisteminde tanımlı olması gerektiği için süreç banka kontrolünde ilerler ve bu da işlemi nispeten güvenli hâle getirir.
Çek işlemleri nasıl yapılır?
Çek elinize geçtikten sonra üç temel işlemden biriyle karşılaşırsınız: cirolayıp devretmek, vadesinde bankadan tahsil etmek ya da vadesinden önce paraya çevirmek (çek kırdırma).
Çek cirolama nedir, nasıl yapılır?
Bir tedarikçiden mal veya hizmet aldığınızda, elinizdeki müşteri çekini nakit yerine tedarikçinize verebilirsiniz; buna cirolama denir. İşlem şu adımlarla ilerler:
1- Çekin arka yüzüne "ciro" beyanı yazılır (genellikle firma kaşesi ve yetkili imza ile).
2- Çek, mal veya hizmet aldığınız firmaya teslim edilir.
3- Çeki devralan firma, vadesinde çeki muhatap bankaya ibraz ederek tahsilat talep eder.
4- Ödeme, çeki ilk düzenleyen keşideci tarafından yapılır; zincirdeki her ciranta, çekin ödenmemesi hâlinde hamile karşı müteselsilen sorumlu hâle gelir.
Cironun önemli bir sonucu, çeki devreden kişinin de "bu çek ödenmezse ben öderim" taahhüdü altına girmesidir. Bu da piyasada cirolu bir çekin, cirosuz bir çekten daha kolay kabul görmesini sağlar.
Çek tahsilatı (bozdurma) nasıl yapılır?
Çekin vadesi geldiğinde, hamil çeki muhatap bankaya ibraz eder. Türk Ticaret Kanunu Madde 796 uyarınca ibraz süreleri şöyle işler:
| Durum | Kanuni ibraz süresi |
|---|---|
| Çek, düzenlendiği yerde ödenecekse | 10 gün |
| Çek, düzenlendiği yerden farklı bir yerde (ilde) ödenecekse | 1 ay |
| Düzenlenme ve ödeme yeri farklı ülkede, aynı kıtadaysa | 1 ay |
| Düzenlenme ve ödeme yeri farklı kıtalardaysa | 3 ay |
Bu süreler, çekte yazılı düzenlenme tarihinin ertesi gününden itibaren işlemeye başlar ve hak düşürücüdür; yani ibraz süresi kaçırılırsa çek, kambiyo senedi vasfını kaybeder ve hamil, çeklere özgü hızlandırılmış icra takibinden yararlanamaz. Çekin tahsili için, çek üzerinde yazılı olan muhatap bankaya ya da aynı bankanın herhangi bir şubesine başvurulabilir; farklı bir bankaya ibraz edilirse işlem takas odası üzerinden yürür ve tahsilat 1-2 gün gecikebilir.
Çek kırdırma (faktoring) nedir?
Elinizde ileri vadeli bir müşteri çeki varken acil nakit ihtiyacınız doğarsa, çeki vadesinden önce paraya çevirmek isteyebilirsiniz. Bu işlem, piyasada "çek kırdırma" veya "çek bozdurma" olarak bilinir ve genellikle faktoring şirketleri aracılığıyla yapılır. Faktoring şirketi, çek bedelinden belirli bir komisyon keserek kalan tutarı size öder; vadesi geldiğinde çeki kendisi tahsil eder. Çek vadesinde karşılıksız çıkarsa, faktoring şirketi bu tutar için size rücu edebilir; yani asıl ödeme yükümlülüğü sizden tamamen kalkmaz. Bu yüzden çek kırdırma, hızlı nakit ihtiyacını karşılasa da maliyetli bir yöntemdir ve tercih edilmeden önce alternatif finansman seçenekleriyle karşılaştırılmalıdır. Nakit yönetimi araçlarıyla bu tür ihtiyaçları öngörmek, çek kırdırmaya başvurma sıklığınızı azaltabilir.
Çekin karşılıksız çıkması durumunda ne olur?
Çek, ibraz edildiğinde hesapta yeterli karşılık yoksa banka "karşılıksızdır" işlemi yapar. Bu durumun hem banka hem de keşideci açısından bağlayıcı sonuçları vardır:
- Banka sorumluluğu: Banka, hesapta hiç para olmasa dahi, her bir çek yaprağı için Merkez Bankası tebliğiyle belirlenen asgari tutarı hamile ödemekle yükümlüdür. 2026 yılı itibarıyla bu tutar, yeni basılan çek yaprakları için 16.350 TL, tebliğ öncesi basılmış eski çek yaprakları için ise 14.200 TL'dir. Bu tutar her yıl Ocak ayında yayımlanan Merkez Bankası tebliğiyle güncellendiğinden, işlem yapmadan önce bankanızdan güncel rakamı teyit etmenizi öneririz.
- Adli para cezası: 5941 sayılı Çek Kanunu Madde 5 uyarınca, "karşılıksızdır" işlemine sebep olan kişi hakkında hamilin şikâyeti üzerine, çek bedelinin karşılıksız kalan kısmından az olmamak üzere, her bir çek için 1.500 güne kadar adli para cezasına hükmedilir.
- Hapis riski: Kanun bu suç için doğrudan hapis cezası öngörmez; ancak adli para cezası ödenmezse, kamuya yararlı işte çalıştırma seçeneği uygulanmadan doğrudan hapis cezasına çevrilir.
- Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı: Mahkeme, hükümle birlikte belirli bir süre için hesap sahibinin yeni çek hesabı açmasını ve çek düzenlemesini yasaklayabilir. Bu yasak tüm bankalar için geçerli olacak şekilde Merkez Bankası'na bildirilir.
- Şikâyet süresi: Hamilin, "karşılıksızdır" şerhini öğrendiği tarihten itibaren 3 ay içinde ve her hâlükârda fiilin işlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde şikâyette bulunması gerekir; bu süreler hak düşürücüdür.
- Etkin pişmanlık imkânı: Çekin karşılıksız kalan bedeli, ibraz tarihinden ödeme tarihine kadar işleyen ticari temerrüt faiziyle birlikte tamamen ödenirse, dava aşamasındaysa davanın düşmesine, mahkûmiyet kesinleşmişse hükmün ortadan kaldırılmasına karar verilebilir.
Not: Bu liste, karşılıksız çekin taşıdığı riskin neden hafife alınmaması gerektiğini özetler. Sorun yalnızca bir ticari itibar kaybı değil, doğrudan cezai bir sürece dönüşebilir. Bu nedenle çek yazarken hesap bakiyenizi ve gelecekteki nakit akışınızı gerçekçi bir şekilde planlamak büyük önem taşır; ön muhasebe düzeninizin sağlam olması, bu tür sürprizlerin önüne geçmenin en pratik yollarından biridir.
Çek yazmaya başlarken bilinmesi gerekenler neler?
- Çalıştığınız bankaya müracaat edeceksiniz. Banka sizden gerekli evrakları temin ettikten sonra 10 ya da 25 yapraklı bir çek defteri verecek.
- Her bir boş çek yaprağı için o yılın "değerli kâğıt bedelini" ödemeniz gerekir (2023 yılında bu tutar 33 TL'ydi, her yıl güncellenir). Bu, çek defterini almanın kendi maliyetidir ve bankaya değil devlete ödenir.
- Bunun tamamen ayrı bir konusu da banka sorumluluk tutarı: Verdiğiniz çeki müşteri vadesinde bankaya getirip parasını tahsil etmek istediğinde, hesabınızda yeterli para olmasa bile banka, kanunen belirlenen bu asgari tutarı hamile ödemek zorunda. 2026 yılı itibarıyla bu tutar yeni basılan çek yaprakları için 16.350 TL, eski basımlı çek yapraklarında ise 14.200 TL'dir (bu tutar da her yıl Merkez Bankası tebliğiyle güncellenir).
- Banka, kendisini bu sorumluluktan korumak için çek defterini size verirken sizden "çek yaprağı sayısı × banka sorumluluk tutarı" kadar bir teminat ya da bloke hesap bulundurmanızı isteyebilir. Bloke hesabınıza banka faiz işletebilir. Kredi ödemelerinizde sorun yoksa ve hesap hareketleriniz düzenliyse, bu teminatı yatırmadan da çek defteri alma şansınız var. Bankalar için bu tutar bir tür kredi hükmündedir; bu yüzden banka, normal bir kredi başvurusunda istediği koşulları çek defteri için de isteyebilir.
- Çek defteri almanız, o çeki piyasada kolayca kabul ettirebileceğiniz anlamına gelmez. Bir tedarikçiyle çalışıyorsanız, yaptıracağınız iş bedelinin en az %40'ının elinizde nakit olması, kalan %60'lık kısım için çek yazabilmeniz açısından güven oluşturur.
- Piyasada uzun süredir iş yapanlar genellikle kendi çeklerini yazmaktan kaçınır. Yeni kurulan işletmelerin, henüz piyasada itibarı oluşmamış kendi çeklerini kabul ettirip bankaya para bloke ettirmek yerine, müşterilerinden aldıkları çekleri cirolayarak kullanması daha kolay kabul görür — çünkü müşterinin çeki, başlangıçta sizin çekinizden daha güvenilir olacaktır. Bu çeki cirolamanız, aynı zamanda "müşteri bu çeki ödemezse ben öderim" anlamına gelir; bu da çeki karşı tarafa kabul ettirmenizi kolaylaştırır.
Çek hesabı nedir?
Çek defteri, diğer bir adıyla çek koçanı bankalar tarafından basılır. Bu defterin her sayfasında bir hesap numarası, çek hesabının bulunduğu banka, hesap sahibinin vergi numarası, çekin basıldığı tarih gibi bilgiler bulunur. İşte bu defterde bilgileri yazan hesaba çek hesabı denir.

Çek örneği
Çek tasarımları bankadan bankaya değişiklik gösterse de her çekin üzerinde hesap sahibinin adı, ödemenin yapılacağı banka ve hesap numarası, ödeme yapılacak kişinin bilgileri, miktar ve tarih gibi kısımlar yer alır.
Çekin bankadan vadesinde tahsili neden önemlidir?
- Çekte vade yoktur ve çeki düzenleyen firmanın hesabı müsait ise, banka, çekin ibrazı durumunda, çek bedelini ödemek zorundadır. Bunu yapmak, girişimci firma için itibar kaybıdır ve ileride daha büyük sorunlara yol açabilir. Piyasada yer etmiş olan ticari icaba göre çeki vadesinden önce bankadan tahsil etmemek gerekir.
- Sizin yazdığınız çekleri tedarikçileriniz, sizin çalıştığınız banka şubesinden tahsil eder. Eğer çekin tahsilatı için başka bir bankaya verir ise çek takasa girer ve süreç 1-2 gün uzayabilir. Elinizde müşteri çeki var ise tahsil için çekin üzerinde yazılı olan bankaya vermeniz, size zaman kazandıracaktır.
Çek cirolama nedir, neden ve nasıl yapılır?
- Mal veya hizmet aldığınızda tedarikçiye nakit ödeme yapmak istemediğinizi düşünelim. Firma açık hesap üzerinden vadeli ödemeye sıcak bakmayabilir ve sizden çek talep edebilir. Kendi firmanızın çekini verebileceğiniz gibi müşterinizden aldığınız çeki de verebilirsiniz.
- Müşterinizden aldığınız çeki vereceğiniz zaman çeki cirolamanız gerekir. Çekin arkasına firmanızın kaşesini basarak, yetkili imza ile imzalar mal ya da hizmet aldığınız firmaya verebilirsiniz.
- Bu işleme cirolama denir ve çek tutarı ciro ile tedarikçiye devredilmiş olur. Ciro ile çeki alan firma, çeki bankaya verecek ve vadesinde de tahsilatı bekleyecektir. Ödemeyi çeki ilk düzenleyen firma yapacak ve zincir şeklinde bu ödeme son firmanın hesabına geçecektir.
Paraşüt ile kasa ve banka hesaplarınızın bakiyelerini takip eder, geçmiş nakit giriş çıkışını inceler, cari hesaplarınıza çek ile gelir ya da gider kaydeder ve ilerleyen zamanlardaki nakit durumunuz ile ilgili öngörü sahibi olursunuz. Paraşüt'ün Cari hesap takibi programını keşfetmek için tıklayın.
Çek kırdırma/bozdurma/faktöring nedir neden ve nasıl yapılır?
Çekin bedelini vadesinden önce tahsil etmek anlamına gelir. Elinizde ileri tarihli düzenlenmiş bir müşteri çeki var, sizin de acil ödemeniz gelmiş durumda. Nakit ihtiyacınızı karşılamanız için siz çeki bankaya değil, faktöring firmalarına ya da piyasada bu işi yapan şahıs ya da firmalara vermek durumundasınız. Bu durumda çek bedelinde %10 ila %40 arasında komisyon kesintisi yapılır. Eğer çek vadesinde karşılıksız çıkar ise bu firmalar size gelir.
Bloke çek nedir nerelerde ve nasıl kullanılır?
- Bloke edilmiş çekler genellikle konut, arsa ve iş yeri gibi emlak satışlarında kullanılır. Bloke çek banka tarafından keşidecinin (ödemeyi yapacak tarafın) beyanına göre yazılır.
- Örneğin işleme konu olan dairenin bedeli 5.000.000 TL. Bu durumda alıcı bankaya 5.000.000 TL para yatırıyor ve bloke ettiriyor. Bunun karşılığında da bankada 5.000.000 TL tutarında çek alıyor. Tapuda işlem anında çeki satıcıya veriyor ve işlem gerçekleşiyor. Satıcı daha sonra bankaya giderek bloke edilen tutarı tahsil ediyor.
- Alıcı ve satıcının çek ile ilgili bir problem yaşamamaları için tapudaki işlemi yapmadan önce, Bloke Çekin kontrol edilmesi gerekir. Bunun için imza öncesinde bloke çekin bulunduğu bankanın şubesinden, çekin durumunu öğrenilmesi gerekir.
- Bloke çek düzenlenirken zorunlu şekil şartlarına uyulmalı ve özellikle rakam yazılırken çok dikkat edilmeli. Uygulamada çekler hamiline veya nama yazılı olarak düzenlenebiliyor.
Hatır çeki nedir neden kullanılır?
Gerçek bir borç ve alacak ilişkisinden doğmayıp, işletmeye sadece finansman sağlamak için alınan ve verilen senetlerdir.
Elektronik çek nedir?
Elektronik çek; günlük yaşamda kağıt olarak hazırlanan çeklerin elektronik ortamdaki karşılığıdır. Genellikle e-ticaret sektöründe ödeme tutarının büyük olduğu işlemlerde şirketler tarafından tercih edilir.
Normal çeklerde olduğu gibi elektronik çeklerinde muhatap bankanın sisteminde tanımlı olması gerekir. Kullanımı banka kontrolünde olduğu için güvenli bir ödeme yöntemi olarak kabul edilebilir.
Kanuni Yönleriyle Çek yazımızı okuyarak çek kullanımı hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz.
Not: Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; bankacılık işlemleriniz için ilgili bankanızla veya bir mali müşavirle görüşmeniz önerilir.
Paraşüt ile çek senet takibi yapabileceğinizi biliyor muydunuz?
Çek ve senetlerinizi tek bir yerden takip etmek, vadeleri kaçırmamak ve nakit akışınızı önceden görebilmek işinizi büyütürken size zaman kazandırır. Paraşüt ile çek senet takibi yaparak cari hesaplarınıza çek kaydı düşebilir, gelecekteki nakit durumunuzu öngörebilirsiniz. Çeklerinizi Paraşüt ile istediğiniz takip edebilirsiniz. Eğer bir Paraşüt hesabınız yoksa Paraşüt'ü hemen 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz:
Ücretsiz Deneyin
Bu yazılarımız da ilginizi çekebilir:
Cari hesap takibinin püf noktaları
Stok yönetimi nasıl yapılmalı?
Ön muhasebe nedir, nasıl yapılır?
Kaynaklar: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, Madde 780-823 (mevzuat.gov.tr) · Findeks Çek Raporu
Bu makale yardımcı oldu mu?
Sıkça Sorulan Sorular
Detaylı yasal uyarılar için lütfen buraya tıklayınız.
Yeni Bloglardan Haberdar Ol
Paraşüt e-bültene abone olun. Bu sayede yeni içerikleri kaçırmayın.
Sizi haberdar edelim.
Blog bülten aboneliği kapsamında işlenecek kişisel verileriniz ile ilgili detaylı bilgiye Aydınlatma Metnini okudum.
Tarafıma blog bültenlerinin gönderilebilmesi için Açık Rıza Metni kapsamında, e-posta adresimin yurt dışına aktarılmasına onay veriyorum.
Ticari elektronik ileti gönderimi için Açık Rıza Metni kapsamında, e-posta adresimin yurt dışına aktarılmasına onay veriyorum.

‘’Sanki yıllardır kullanıyorum’’
Yüz binlerce işletmenin bir bildiği var, Paraşüt ile e-fatura düzenlemek çok kolay!
En Çok Okunanlar

Ön Muhasebe Rehberi
Fatura Nedir? Fatura Türleri ve 2026 Düzenlemeleri
Fatura kesmek profesyonel hayatın en temel unsurlarından biri. Verdiğiniz hizmet karşılığında fatura kesmek, kestiğiniz faturaların takibini yapmak ve arşivlemek emin adımlarla büyümek isteyen her KOBİ'nin yapması gereken işlerdir. Peki fatura keserken nelere dikkat etmeli? Fatura üzerinde hangi bilgiler bulunmalı?

Ön Muhasebe Rehberi
2026 yılında e-Arşiv ve e-Fatura Zorunluluğu Nasıl Değişecek?
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yeni yayınlanan 535 numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğ ile elektronik belgelerin kullanımı ve denetiminde önemli değişikliklere gidildi. Peki ilgili tebliğ e-fatura ve e-arşiv kullanımını nasıl etkileyecek?

İş Kurma Rehberi
KOSGEB girişimcilik belgesi nedir ve nasıl alınır?
Bir iş kurma hayaliniz var ama destek süreçleri, eğitimler ve hibe başvuruları size karmaşık mı geliyor? Bu rehberde KOSGEB girişimcilik belgesi nedir, nasıl alınır, kimler başvurabilir ve ne kadar hibe desteği sağlanır sorularını adım adım yanıtlıyoruz. Eğitim sürecinden belge sorgulamaya, iş kurma ve iş geliştirme desteklerinden genç ve kadın girişimci teşviklerine kadar tüm detayları tek içerikte bulabilir; KOSGEB desteklerinden en doğru şekilde nasıl yararlanabileceğinizi öğrenebilirsiniz. Girişimcilik yolculuğunuza sağlam bir başlangıç yapmak için okumaya başlayın.

İş Kurma Rehberi
NACE Kodu Nedir, Ne İşe Yarar? 2026 Sorgulama ve Öğrenme Rehberi
Şirket kurarken, vergi levhanızı incelerken ya da bir İSG uzmanından “tehlike sınıfınız nedir?” sorusunu duyduğunuzda karşınıza çıkan kavramlardan biri NACE kodudur. NACE kodu; işletmenizin hangi faaliyet alanında yer aldığını resmi olarak tanımlar ve buna bağlı olarak vergi uygulamalarından SGK prim oranlarına, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinden devlet desteklerine kadar birçok süreci doğrudan etkiler.
Peki NACE kodu tam olarak nedir, neden bu kadar önemlidir ve nasıl öğrenilir? 2026 yılı itibarıyla güncel bilgilerle tüm detayları bu rehberde sade bir dille ele alıyoruz.

İş Kurma Rehberi
2026 Limited Şirket Kuruluş Maliyeti: Güncel Hesaplama ve Gider Kalemleri
Limited şirket kurmaya karar verdiniz ve kuruluş için ne kadar harcama yapmanız gerektiğini merak mı ediyorsunuz? Mali Müşavir Hasan Dalgıç verdiği şirket örneğiyle limited şirket kuruluş maliyetlerini sizler için adım adım anlatıyor.

Girişimcilere Özel
Editörün Önerisi
KOSGEB nedir ve kimler faydalanabilir?
KOBİ'lerin sektörde kendine yer bulması, istihdam sağlaması ve rekabet gücünü artırabilmesi için KOSGEB çeşitli programlar ile işletmelere finansal destek sağlıyor. Biz de bu yazımızda, KOSGEB destek programlarını, genç ve kadın girişimci destek detaylarını, hibe ve kredi desteklerinden nasıl yararlanabileceğinizi aşama aşama anlattık. İyi okumalar dileriz.

Şirket Büyütme
Kıdem Tazminatı Nedir? 2026 Kıdem Tazminatı Güncel Tavan ve Hesaplama
Çalışanların işten ayrılırken ya da çalışma süreleri boyunca kafalarına takılan en önemli sorulardan: Kıdem Tazminatı nedir? Kıdem Tazminatı nasıl hesaplanır? Neura Mali Müşavirlik'ten Mehmet Orhun tüm detayları ile kıdem tazminatını inceledi.

İş Kurma Rehberi
Şahıs şirketi ile limited şirket arasındaki farklar
Start-up, bizim bildiğimiz adıyla girişim şirketi, dinamik yapısı sayesinde hızlı adaptasyon kabiliyetine sahip ve değişkendir. Bu noktada sizin de girişiminiz için, özellikle hukuki anlamda değişken ve dinamik bir sistemde ilerlemeniz faydalı olacaktır. Bu yazımızda size limited şirket ile şahıs şirketi arasındaki farklılıkları özetleyecek, sizin kendi girişiminiz için daha uygun olduğunu düşündüğünüz şirket modelini bulmanız adına sizlere yol göstereceğiz.

Ön Muhasebe Rehberi
Proforma fatura nedir? Nasıl düzenlenir?
Proforma fatura, bir satış işlemi gerçekleşmeden önce alıcıya fiyat, ödeme ve teslimat koşullarını bildirmek amacıyla hazırlanan teklif niteliğinde bir belgedir. Vergi Usul Kanunu kapsamında resmi bir fatura değildir ve muhasebe kayıtlarına işlenmez. Proforma faturada satıcı ve alıcı bilgileri, ürün veya hizmet detayları, birim fiyat, toplam tutar, ödeme yöntemi ve teslim şartları yer alır.

İş Kurma Rehberi
Editörün Önerisi
Bir Personelin İşletmeye Olan Maliyeti Nasıl Hesaplanır? 2026
Birçok şirkette çalışanların maaşları, şirketin en büyük gider kalemlerinden biridir. Özellikle “NET” ücret üzerinden çalışan maaşı hesaplama sürecine vergi ve SGK kalemleri de eklendiğinde bir personelin işletmeye olan maliyeti tahmin edilenden çok daha yüksek seviyelere çıkabilmektedir. Peki bu önemli gider kalemini nasıl hesaplayacaksınız?
En Çok Okunanlar









