Gelir vergisi nedir?

İşinizi, düzeninizi kurdunuz, hizmet ya da ürün satışına başladınız. Geliriniz artarken unutmamanız gereken bunu vergilendirmektir. İşte Gelir Vergisi burada zorunlu olarak karşılacağınız bir kavram. Nedir, ne değildir, inceledik.

5 dk

Gelir vergisi nedir?

Gelir vergisi; gerçek kişilerin yani hukukta hak edinebilen ve yetki kullanabilen kurumlaşmamış kişilerin gelirleri üzerinden alınan vergi türüdür. Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır.

Gelirin unsurları nelerdir?

Gelir vergisine tabi gelirler “Gelir Vergisi Kanunu”nda tanımlanmıştır. Buna göre gelire giren kazanç ve iratlar şunlardır:

  • Ticari kazançlar
  • Zirai kazançlar
  • Ücretler
  • Serbest meslek kazançları
  • Gayrimenkul sermaye iratları
  • Menkul sermaye iratları
  • Diğer kazanç ve iratlar.

irat ne demek?

TDK’ye göre irat; gelir, gelir getiren mülk.

Gelir vergisi mükellefleri kimlerdir? Kimler gelir vergisi öder?

Gelir vergisi için tam mükellefler:

  • İkametgahı Türkiye’de bulunanlar,
  • Bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar,
  • Resmi daire ve müesseselere veya merkezi Türkiye'de bulunan teşekkül ve teşebbüslere bağlı olup adı geçen daire, müessese,teşekkül ve teşebbüslerin işleri dolayısiyle yabancı memleketlerde oturan Türk vatandaşlarıdır.

Bu mükelleflerin Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilirler.

Türkiye’de yerleşmiş olmayan gerçek kişiler dar mükellef sayılır ve sadece Türkiye'de elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilirler.

Şirket Giderlerini Azaltın.

Paraşüt ile giderlerinizi organize eder, kime ne zaman ödeme yapacağınızı bilir, şirket ve personel giderlerini takip edip en çok nereye harcadığınıza yön verebilirsiniz.
14 Gün Ücretsiz Deneyin

Gelir vergisi beyannamesi nedir, nerede bulunur, ne zaman verilir?

Gelir vergisi beyannamesi gelirinizi gösteren ve verginin tarhının gerçekleşmesi için verilen beyannamedir. Gelir İdaresi Başkanlığı Web Sitesi'nin ilgili bölümünden beyannameye ulaşabilirsiniz.

Yıllık gelir vergisi beyannamesi izleyen yılın Mart ayının başından 25. günü akşamına kadar verilir. Gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan ibaret olması halinde izleyen yılın Şubat ayının başından 25. günü akşamına kadar verilir.

Gelir vergisi ne zaman ödenir?

Gelir Vergisi iki taksitle ödenir. Eğer gelir sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan oluşmuyorsa ilk taksit mart ayı sonuna kadar, ikinci taksit temmuz ayı sonuna kadar ödenir.

Eğer gelir sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan oluşuyorsa ilk taksit şubat ayı sonuna kadar ikinci taksit hazıran ayı sonuna kadar ödenir.

Gelir vergisi nereye ödenir?

Mükelleferin ikametgahlarının bulunduğu vergi dairesi, iş yerlerinin bağlı bulunduğu vergi dairesi veya bankalar aracılığıyla ödemeler gerçekleştirilebilir.

2016 gelir vergisi tarifesi nedir? Gelir vergisi oranları ve gelir vergisi dilimleri

Miktar Vergi Oranı
12.600 TL'ye kadar %15
30.000 TL'nin 12.600 TL'si için 1.890 TL, fazlası %20
69.000 TL'nin 30.000 TL'si için 5.370 TL, (ücret gelirlerinde 110.000 TL'nin 30.000 TL'si için 5.370 TL), fazlası %27
69.000 TL'den fazlasının 69.000 TL'si için 15.900 TL, (ücret gelirlerinde 110.000 TL'den fazlasının 110.000 TL'si için 26.970 TL), fazlası %35

Gelir vergisi nasıl hesaplanır?

Yukarıdaki vergi tarifesine göre birkaç gelir vergisi hesaplama işlemi yapalım.
12.600 TL altındaki gelirler için %15 oranında gelir vergisi alınır. Diyelim ki verginin matrahı yani verginin işlem göreceği miktar 6.000 TL. Bu miktar vergi tarifesinin birinci diliminde kaldığı için %15’lik orana tabi olacaktır. Yani ödenmesi gereken vergi miktarı 6.000 x %15 = 900 TL olacaktır.

Verginin matrahı yani verginin işlem göreceği miktar 14.000 TL olsun. Bu matrahın 12.600 TL’si ilk dilimde kaldığı için %15’lik orandan işlem görür. Yani 12.600 x %15 = 1890 TL. Matrahın geri kalan kısmı ise ikinci dilime dahil olduğu için %20’lik orandan işlem görür. Yani 1.400 x %20 =280 TL. Toplam ödenmesi gereken miktar ise 1890 + 280 = 2170 TL dir.

Verginin matrahı yani verginin işlem göreceği miktar 38.000 TL olsun. Bu matrahın 12.600 TL’si ilk dilimde kaldığı için %15’lik orandan işlem görür. Yani 12.600 x %15 = 1890 TL. Matrahın 17.400 TL’lik kısmı ikinci kısma dahil olduğundan %20’lik orandan işlem görür. Yani 17.400 x %20 = 3480 Tl. Ve geri kalan 8.000 TL üçüncü dilime dahil olduğundan %27’lik orandana işlem görür. Yani 8.000 x %27 = 2160 TL. Toplam ödenmesi gereken miktar ise 1890 + 3500 + 2160 = 7530 TL dir.

Ufak bir hatırlatma, bu işlemleri sizin yapmanıza gerek yok. Online olarak birçok gelir vergisi hesaplama uygulaması bulabilirsiniz.

Serbest meslek erbabı gelir vergisi öder mi?

Serbest meslek erbablarının gelirleri serbest meslek kazancı sayıldığı için onlar da gelir vergisine tabidir. Vergi oranları dilimleri ise yukarıda bulunan vergi tarifesi ile aynıdır. İster serbest meslek makbuzu kesin, isterseniz fatura bu vergiye dahil olursunuz. Eğer serbest meslek makbuzu mu fatura mı keseceğinizden emin değilseniz "Fatura Mı Serbest Meslek Makbuzu Mu?" yazımıza bakabilirsiniz.

Tüm gelirlerinizi ve vergilerinizi online ön muhasebe Paraşüt ile takip edebilirsiniz hem de ilk ay ücretsiz!

Paraşüt'ü 14 Gün Ücretsiz Deneyin

Oğuzhan Gömleksiz

Oğuzhan Gömleksiz

Oğuzhan, Paraşüt Blog'da girişimlerin ve büyüyen işletmelerin işine yarayacak içerikler üretiyor.

Bültenimize katılın, hiçbir içeriği kaçırmayın!