Yatırım sürecinde dikkat edilmesi gerekenler

 

Girişimci ile Yatırımcı İlişkisi

Türkiye'de genel olarak yatırımcılar girişimcileri seçiyor, ancak doğru olan girişimcinin yatırımcısını seçmesidir. Bu seçim parayla değil yatırımcının kişiliği, geçmişi ve karakteri ile ilgili olmalıdır. Deneyimsiz yatırımcı, yatırımcının en tehlikelisidir. Kesinlikle deneyimsiz yatırımcıya şirketin kontrolünü teslim etmeyin.

Yatırımcınızdan paradan fazlasını talep etmelisiniz. Yatırımcınız iş dünyasında tecrübeli, iş yaptığınız pazarda iş yapmış ve size imkanlar sunmaya elverişli biri olması gerekir. Yatırımcınız aynı zamanda sizin mentorunuz olmalı. Yatırımcınıza iş modelinizi ve stratejilerinizi anlatın, girişiminizi sindirmesine ve kendi ekosistemine dahil etmesine izin verin. Ardından yatırımcınızın tavsiyelerine kulak verin ve uygulayın.

Girişimci ve yatırımcı ilişkisi bir evliliktir. Yatırımcı ile sözde anlaşır anlaşmaz anlaştığınız tüm konuları gösteren bir Term Sheet imzalamalısınız, bu sayede nişanlanmış olursunuz. Ancak girişimci ve yatırımcı arasındaki asıl evlilik akdi, ortaklık sözleşmesidir (Shareholder Agreement veya SHA). Bu sözleşme sizin ilişkinizin temel taşıdır. Bir sözleşmeye her şey iyi gittiği için önem vermezsiniz, hatta imzalarken bir avukata göstermez, okumazsınız bile ama işler kötüye gittiğinde herkesin bakacağı yer orası olacaktır.

İmzalayacağınız her sözleşmeyi bir avukata gösterin, kafanızda senaryolar canlandırın ve her ihtimali sözleşmelere yazın.

Yatırımcınızı doğru seçin ve mutlaka yatırım aşamasında bir avukatla çalışın. Yatırımcınız mutlaka bir avukatla çalışacaktır ve yatırımcınıza güvenseniz bile bunun bir iş olduğunu ve yatırımcınızın hiçbir şeyi şansa bırakmadığını bilin. Yatırımcı rakamlara ve metinlere bakar, siz de öyle yapın; rakamlarınıza güvenin ve metinleri okuyun.

Yatırımcınızın avukatının girişiminizin avukatı olması ve girişiminizle ilgilenmesi, sizin de avukatınız olduğu ve sizin de haklarınızı koruduğu anlamına gelmez.

 

Şirketleşme Süreci

İlk aşamalarda şirketleşme işleri gereksiz gibi görünebilir ancak yatırımcıların yalnızca Anonim Şirketlere yatırım yapacaktır. Şirketinizi ilk aşamada şahıs şirketi veya limited olarak kursanız dahi, yatırım aşamasında Anonim Şirkete dönüştürmeniz gerekecektir.

Bu konu ile ilgili olarak daha önce Paraşüt Blog'da yayınlanan Ortaklık Hukuku - Limited ya da Anonim Şirket başlıklı yazımıza bakabilirsiniz.

Anonim Şirket olan şirketinizde hisse oranlarını düzenleyin, kurumsal yapıyı oturtun ve şirket ile aranızda sözleşme imzalayın. Şirketin hem çalışanı hem ortağı olduğunuzu unutmayın.

 

Ortak sayısını kontrol altında tutun

İlk zamanlarda hem masraf yapmamak hem de birlikte çalıştığınız insanları motive etmek için çalışanlarla veya yazılımcınızla hisse opsiyonları ile çalışabilirsiniz ancak girişimci olarak bu durumu kontrol altında tutmanız gerekir.

Bir girişimin belli bir miktarda opsiyon fonu bulundurması oldukça normal olsa da, bu işe alım politikanız olmamalıdır. Hiçbir yatırımcı şirkette ortak olarak kendisi dışında çok sayıda ortak görmek istemez.

Bu nedenle hisse opsiyonu vereceğiniz bir hisse havuzu tutsanız bile ortak sayısını belli bir sayıda sınırlamanız gerekir. Eğer girişimizi büyük düşünüyorsanız girişimci olarak yatırımcı ile görüşmeniz ve alacağınız yatırımın son yatırımınız olmayacağını, birkaç tur daha yatırım alabileceğinizi hesap etmeniz lazım. Şirket ortakları arasında kurucular, çalışanlar ve eski yatırımcılar olarak bir kalabalık güruh olması yeni yatırımların önünü tıkayacağı gibi girişiminiz içinde çıkar veya hisse çatışmalarına da yol açabilir.

 

Gizliliğe Önem Verin

Her girişimin fikri, fikri uygulama şekli o girişimin alametifarikasıdır. Aynı işi yapan birden fazla girişim dahi olsa, fikir uygulamada farklılıklar gösterir.

Ancak yatırımcınız yatırım yapmadan önce sizden her şeyi öğrenmek ve girişimle ilgili her şeyi bilmek ister. İlk aşamada fikrinizi anlatırken ayrıntı vermeyin ve uygulamadaki ticari sırlarınızdan bahsetmeyin.

Eğer yatırımcınıza yüzde yüz güveniyorsanız, ileriki toplantılarda fikrinizin ayrıntılarını anlatmaya başlayabilirsiniz. Ancak Term Sheet'i imzalamadan önce dikkatli davranın. Mümkünse fikrinizin ayrıntılarını anlatmadan önce bir Gizlilik Sözleşmesi imzalatın. Sözleşme teklif etmek yanlış gibi gelebilir ancak fikrinizin başkaları tarafından kopyalanıp piyasaya çıkartıldığını görmek istemezseniz. İlk baştan itibaren bu güven ve prensip ilişkisinin kurulması önemlidir.

 

Dürüst olun

Yatırım sürecinde yatırımcının avukatları, finans uzmanları ve mühendisleri girişiminizi incelemeye alır ve her türlü belge, bilgi ve hesapları kontrol ederler. Yaptığınız her işi belgelendirin ve sözleşmeler imzalayın. Bu sürece Due Diligence süreci denir.

Due Diligence sürecinde girişimciler ve girişimcilerin tüm yaptığı hareketler su yüzüne çıkar. Tüm belgeler incelenir. Due Diligence sürecinin ardından ortaya çıkan bilgiler ve sizin verdiğiniz bilgiler ışığında ortaklık sözleşmesi müzakere edilir ve imzalanır.

Bu aşama yatırımcı ile ilk kez karşı karşıya geleceğiniz ve ardından birlikte yola devam edeceğiniz aşamadır. Bu süreci iyi yönetmeniz gerekir.

Girişiminiz ile duygusal bağlar kurmayın. Girişiminize yapılan bir eleştiriyi kişisel almayın ve bir iş adamı gibi basiretli ve objektif davranın.

Girişimcilik ve yatırım konularında hazırladığımız içerikleri kaçırmamak için bloga abone olun:

 

Bu yazılarımız da ilginizi çekebilir:

Kurumsal mı start up mı?

İş fikrinizi nasıl geliştirebilirsiniz?

Yatırım sürecinde ihtiyacınız olacak hukuki metinler