Müteselsil Sorumluluk Nedir?

Müteselsil sorumluluk çoğu firma sahibinin duyduğu bir kavram. Kısaca açıklayacak olursak müteselsilen sorumluluk, var olan bir borcun belirli bir kısmı yerine tamamından sorumlu olma durumudur. Peki müteselsil sorumluluğun kapsamı nedir? Hangi durumlarda uygulanır? Gelin, birlikte inceleyelim.

7 dk
Müteselsil Sorumluluk

Bu yazımızı okuyarak müteselsil sorumluluğun kapsamı ve sorumluluğun şartları yerine getirilmediğinde uygulanan cezai yaptırımlar hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz.

Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik mesleği ile ilgili 3568 sayılı kanunun Görevle İlgili Suçlar başlıklı 47. Maddesinde “Meslek mensupları, görevleri sırasında veya görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı, fiillerinin niteliğine göre Türk Ceza Kanunu'nun kamu görevlilerine ait hükümleri uyarınca cezalandırılırlar.” hükmüne yer verilmesi dolayısıyla meslek mensupları yaptıkları işlerden ve kanunda sayılı görevlerinden dolayı kısmen kamu görevlisi olarak düşünülebilir. Dolayısıyla gerek mali müşavirler gerekse yeminli mali müşavirler görevlerinin ifası sırasında kamu yararını gözeterek büyük bir dikkat ve özenle çalışmalıdırlar. Aksi takdirde ortaya çıkacak vergi ziyaında mükelleflerle birlikte müteselsil sorumlu olmaları söz konusudur.

Nitekim, Vergi Usul Kanunu'nun (VUK) mükerrer 227. Maddesinde vergi beyannamelerinin 3568 sayılı kanuna göre yetki almış SMMM ve YMM’ler tarafından imzalanması zorunlu hale getirilmiş ve beyannameyi imzalayan meslek mensuplarının, imzaladıkları beyannamelerde yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından dolayı ortaya çıkan vergi ziyaına bağlı olarak salınacak vergi, ceza, gecikme faizlerinden mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulacakları hüküm altına alınmıştır.

Mali Müşavirlerin Müşterek ve Müteselsil Sorumluluk Halleri

4 Sıra Numaralı Vergi Beyannamelerini İmzalayan SMMM’lerin Sorumluluğuna ilişkin Genel Tebliği'ne göre:

  • Meslek mensupları, mükellef tarafından kendilerine ibraz edilen belgelerin, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri ile genel muhasebe kurallarına uygun ve doğru olarak yasal süresi içinde, kanuni defterlere kaydedilmesinden ve mali tablolara aktarılmasından sorumludur.
  • Meslek mensupları, bilerek kullandıkları veya harici araştırmayı gerektirmeden sahte veya muhteviyatı itibariyle (SMİYB) yanıltıcı olduğu anlaşılabilen belgelerden sorumlu tutulur.
  • Miktar veya tutar itibariyle işletmenin faaliyet konusu veya iş hacmiyle mütenasip olmayan belgeler ile ticari örf ve teamüle uygun olmayan belgelerden sorumludur. Böyle bir belgenin varlığı halinde, meslek mensupları, bunun doğruluğunun tespitini mükelleften isteyebilirler. Mükellefin bir tespitte bulunmaması veya bu konuda meslek mensubunun ikna olmaması halinde, keyfiyet, meslek mensubunca beyanname verme süresi sonuna kadar ilgili vergi dairesine yazılı olarak bildirilecektir. Bu bildirimle birlikte meslek mensubunun sözkonusu belgelere ait sorumluluğu ortadan kalkacaktır. Sorumluluğun tespitinde, yukarıda belirtilen sorumlulukla bağlantılı olarak ortaya çıkan vergi ziyaının varlığı yeterli olacaktır. Örneğin, sehven dahi olsa yevmiye defterinde yer alan bir toplamı yanlış aktararak veya bir yevmiye işlemini yanlış hesaba kaydederek vergi ziyaına sebebiyet veren meslek mensubu ziyaa uğratılan bu vergi, ceza ve gecikme faizlerinden mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacaktır.
  • Meslek mensupları, beyannamelerini imzaladıkları mükelleflerce ibraz edilen belgelerde yer alan bilgilerin kanuni defterlere ve defterlerdeki bilgilerin mali tablolara uygunluğunun yanı sıra, beyannamelere eklenen temel mali tablolarda yer alan ve Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğlerine göre belirlenen Dönem Kâr/Zararı'nın doğruluğundan da sorumludurlar.

Hazinenin vergi geliri elde etmesinde büyük rolü olan mali müşavirlere ve yeminli mali müşavirlere görevlerinin ifası için bazı sorumluluklar yüklenmesi elbette normal karşılanmaktadır. Ancak bu sorumlulukları yüklerken akılcı ve adil davranmakta fayda var.

Yukarıda sahte ve muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge kullanımı ile ilgili düzenleme mali müşavirlere gereğinden fazla sorumluluk yüklendiği şeklinde değerlendirebilir. Nedenine gelince bir mali müşavirin hangi belgenin harici araştırma gerektirip hangisinin gerektirmeyeceğini ayırt edebilmesi için belirlenmiş bir kriter yok. Ayrıca, madde hükmünde SMİYB’nin bilerek kullanımı şeklinde bir ibare olası bir incelemede mali müşavirlerin SMİYB’leri bilmeyerek kullandıklarını beyan etmesi onları sorumluluktan kurtaracak mı sorusunu akıllara getirmektedir. Özetle, bu madde hükmü, SMİYB kullanımının önüne mali müşavirler aracılığıyla geçilmeye çalışılmış gibi bir yoruma açık olmakla birlikte bu durum mali müşavirlere gereğinden fazla iş yükü ve sorumluluk yüklemektedir.

Müşterek ve Müteselsil Sorumluluğun Tespiti

Denetim Elemanlarınca Yapılacak İşlem

Vergi Usul Kanununun 135. maddesinde sayılan vergi inceleme elemanlarınca yapılan incelemeler neticesinde bir matrah farkı ortaya çıktığı takdirde, denetim elemanları, beyannameyi imzalayan meslek mensuplarının sorumluluklarının tespitini yapacak ve raporlarında belirteceklerdir. Denetim elemanları, bulunan matrah farkı ile meslek mensubunun sorumluluğu arasındaki ilişkiyi ilgili meslek mensubunun bilgisine de başvurmak suretiyle inceleme raporlarında net bir şekilde ortaya koyacak ve bulunan matrah farkından meslek mensubunun sorumlu olup olmadığını açıklayacaklardır. Meslek mensubunun bu Tebliğle belirlenen sorumluluk çerçevesinde müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunun tespit edilmesi halinde, söz konusu inceleme raporlarının onaylı birer örneği denetim elemanlarınca, meslek mensubunun bağlı bulunduğu vergi dairesine ve disiplin cezası yönünden de gereği yapılmak üzere meslek odasına ayrıca gönderilecektir. Bulunan matrah farkı üzerinden tarh edilen vergi ve buna ilişkin cezalarda uzlaşmaya varılmış veya tahsilatın yapılmış olması, raporların birer örneğinin meslek mensubunun bağlı bulunduğu odaya gönderilmesine engel teşkil etmeyecektir. Bu raporların ayrıca Bakanlığa gönderilmesine gerek bulunmamaktadır.

Vergi Dairelerince Yapılacak İşlem

Müşterek ve müteselsil sorumluluğu vergi inceleme raporu ile tespit edilen meslek mensupları hakkında vergi dairelerince yapılacak takibat, vergi ve ceza tahakkukunun kesinleşmesinden sonra başlatılacak ve tahakkuku kesinleşen vergi ve cezanın tahsiline yönelik olacaktır. Sorumluluğu tespit edilen meslek mensupları ile ilgili takibat, bu meslek mensuplarının bağlı bulunduğu vergi dairelerince yerine getirilecektir.

Vergi Beyannamelerini İmzalayan Mali Müşavirlerin Sorumluluklarının Uygulanmasına İlişkin Cezai Yaptırımlar

Meslek mensuplarının sorumlulukları kapsamına giren yukarıda belirtilen işlemlerden dolayı bir vergi ziyaı ortaya çıktığı takdirde, beyannameyi imzalayan meslek mensubu, ziyaa uğratılan vergi, ceza ve gecikme faizlerinden mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacaktır.

Hatırlatmakta fayda var; Vergi Usul Kanunu'nun 359. Maddesine göre “Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler” ve “Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar” kaçakçılık suç ve cezası ile karşı karşıya kalırlar. Dolayısıyla görevlerini gerekli özen ve dikkatle yapmamaları halinde, mali müşavirlerin, yukarıda bahsettiğimiz sorumluluk hallerinden ötürü olası bir incelemede VUK’un 359. Maddesinde belirtilen kaçakçılık cezaları ile karşı karşıya kalmaları söz konusu olabilir. VUK’un 360. Maddesine göre mali müşavirlerin VUK’un 359 uncu maddede yazılı suçların işlenişine iştiraki tespit edilir ve bu suçların işlenmesinde menfaatlerinin bulunmadığı tespit edilirse, Türk Ceza Kanunu'nun suça iştirak hükümlerine göre hakkında verilecek cezanın yarısı indilir.

Yine Vergi Usul Kanunu uyarınca, inceleme elemanı tarafından VUK 359. Maddeye göre tespit edilen suçlara ilişkin cezaların uygulanması vergi ziyaı cezasının uygulanmasına engel değildir. Bu nedenle vergi inceleme elemanlarınca beyannameyi imzalayan mali müşavirlerin vergi ziyaına VUK 359. Madde uyarınca sebebiyet vermeleri halinde, fiile iştirakten 1 kat vergi ziyaı cezasına çarptırılabilirler.

Vergi alanındaki yeni yazılarımızdan haberdar olmak için Paraşüt Blog'u takip edebilirsiniz.

Blogu Takip Edin

Kaynak: http://www.gib.gov.tr/vergi-beyannamelerinin-serbest-muhasebeci-ve-serbest-muhasebeci-mali-musavirlerce-imzalanmasi

Vergi Alanında İlginizi Çekebilecek Yazılar

Kurumlar Vergisi Nedir?

Gelir Vergisi Nedir?

Çalışanların SGK Maliyetleri Nasıl Düşürülür?

Bültenimize katılın, hiçbir içeriği kaçırmayın!