Vergi borcu yapılandırması nasıl yapılır?

2026 yılı itibarıyla, Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş yeni bir “genel vergi borcu yapılandırması” (kamuoyunda bilinen adıyla “vergi affı”) bulunmuyor. Bu nedenle vergi borçlarını tek bir kanun kapsamında otomatik olarak yeniden yapılandıran yeni bir düzenleme şu an için uygulanmıyor.

Bununla birlikte, işletmeler vergi borçları için GİB üzerinden tecil (taksitlendirme) gibi mevcut başvuru yollarını değerlendirebilir. Ayrıca daha önce yürürlüğe giren yapılandırmalara başvuran mükellefler için, mevcut taksit ödeme süreçleri devam ediyor olabilir.

Vergi borcunuzun güncel durumunu görmek için en pratik yöntem, İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden borç sorgulaması yapmaktır. Burada; tahakkuk eden borçlar, gecikme zammı bilgileri ve ödeme adımları gibi detaylar görüntülenebilir.

İsterseniz e-Devlet üzerinden de Gelir İdaresi Başkanlığı hizmetleri aracılığıyla borç ve ödeme ekranlarına erişebilirsiniz.

Evet. Genel yapılandırma (torba kanun) olmasa bile, bazı durumlarda vergi borçları için tecil (taksitlendirme) seçeneği kullanılabilir. Tecil, bir “af” ya da “yapılandırma kanunu” değildir; borcun mükellefin ödeme gücüne göre belirli şartlarla ertelenmesi ve taksitlendirilmesi anlamına gelir.

Başvuru değerlendirildiğinde; borcun türü, tutarı ve ödeme planı gibi unsurlar üzerinden bir süreç yürütülür.

Geçmiş yıllarda çıkarılan yapılandırma düzenlemelerine başvuran mükelleflerin, yapılandırma kapsamındaki borçları için taksit ödeme planlarına uygun şekilde devam etmesi gerekir. Taksitlerin aksaması durumunda yapılandırmanın bozulması gibi sonuçlar doğabileceği için, ödeme takviminin düzenli takip edilmesi önemlidir.
 

Vergi borcu yapılandırması gibi düzenlemeler yürürlüğe girdiğinde, detaylar genellikle Resmî Gazete ve GİB duyuruları üzerinden paylaşılır. Yeni bir gelişme olması halinde, başvuru şartları ve kapsama giren borç türleri ayrıca netleşir.

Yapılan düzenlenme kapsamında; 

• Gelir Vergisi, 
• Kurumlar Vergisi, 
• KDV, MTV, ÖTV, 
• Gümrük vergileri, 
• Emlak vergileri 
• Çevre temizlik vergileri, 
• Ceza ve gecikme faizleri, 
• Prim borçları, 
• Köprü ve trafik cezaları, 
• Öğrenim kredisi borcu, 
• Kamunun kira alacakları, 
• TOBB-TESK-Barolar Birliği aidatları, 
• Çiftçilerin Tarım Kredi Kooperatifleri'ne olan borçları, 
• Orman köylülerinin kredileri, 
• Hazine alacaklarını kapsayan vergi borçları yeniden yapılandırılabiliyor ve 18 taksitte ödeme kolaylığı sağlanıyor.

Ödeme işlemlerinde katsayı taksit sayısına göre değişecek. Taksit sayısı arttıkça ödenecek rakamlar da artacak. Belediyelerin borçları ise genel bütçe vergi gelirleri payından kesinti yapılmak suretiyle 120 eşit taksitte tahsil edilecek.

Bağ-Kur sigortalıları başta olmak üzere primini kendi ödeyen kişiler, yapılandırma müracaatlarını e-devlet üzerinden yapabilirler. Prim borcu olanlar e-Sigorta kanalıyla internet üzerinden başvurabilir ya da posta yoluyla bağlı bulundukları SGK il müdürlüğüne veya Sosyal Güvenlik Merkezi'ne de yapabilirler.

Vergi cezaları, gecikme faizleri ve gecikme zamları, trafik, seçim, nüfus para cezaları, Karayolu Taşıma Kanunu'na göre kesilen para cezaları, kara yollarından usulsüz geçişler nedeniyle kesilen para cezaları gibi tüm idari para cezaları yapılandırma kapsamında olacak.

Öğrenim katkı kredisi ve öğrenim kredisi borçları, ecrimisiller, haksız alınan destekleme ödemeleri, kaynak kullanımı destekleme fonu, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı da yapılandırılabilecek.

Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki Hazine alacakları, madenlerden alınan devlet hakkı, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre takip edilen diğer alacaklar için de yapılandırmadan yararlanılabilecek.

Sosyal güvenlik primi idari cezaları, gecikme cezaları ve faiz zamları da yapılandırılabilecek. Ayrıca il özel idarelerine olan borçlar, emlak vergisi, çevre temizlik vergisi, ilan ve reklam vergisi, diğer vergi ve harçlar, su, atık su, katı atık ücretleri, yol katılım payları, muhtelif ücretlerden kaynaklı kurum alacakları ve zam ve faizleri de yapılandırılabilecek.

TOBB, TESK, Türkiye Barolar Birliği, TÜRMOB, ihracatçı birliklerinin aidat ödemeleri de yapılandırmaya dahil olacak.

KOSGEB tarafından kullandırılan desteklerden kaynaklananlar ile aidat alacakları, il özel idareleri, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile sermayesinin yüzde 50'den fazlası bunlara ait şirketlerin taşınmazları hakkında yapılan irtifak hakkı ve kiralama işlemlerinden kaynaklanan alacaklar, Vakıflar Genel Müdürlüğü ve mazbut vakıfların kira alacakları, kalkınma ajanslarının il özel idareleri, belediye ve sanayi odalarından olan alacakları, Türk Standardları Enstitüsü hizmet bedeli alacakları da yapılandırma kapsamında yer alacak.

Tarım Kredi Kooperatiflerine borcu olan çiftçiler ile kredi kullanan orman köylüleri de düzenlemeden yararlanacak. İşsizlik ödeneğinden yararlandırılanların, işten ayrılmalarını takip eden 90 gün içinde işe girmeleri ve 12 ay süreyle kesintisiz hizmet akdine tabi olarak çalışmaları halinde, işsizlik ödeneğinden yararlandıkları süre için hesaplanacak uzun vadeli sigorta primleri İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanacak.

Cumhurbaşkanı; kadın, genç ve mesleki yeterlilik belgesi sahiplerini istihdam etmesi halinde işverene sağlanan prim desteğinin bir önceki yıl ortalamasına ilave istihdam edilen kişiler için 12 ay, bu kişinin kadın, genç veya engelli olması durumunda 18 ay süreyle işverene sağlanan prim teşvikinin ve ilave istihdam sağlayan işverene Gelir Vergisi stopaj teşviki ile Damga Vergisi desteği uygulamasının süresini 31 Aralık 2023'e kadar uzatmaya yetkili olacak.

Esnaf Ahilik Sandığı uygulamasının yürürlük tarihi, yeni tip koronavirüs salgınının olumsuz etkileri nedeniyle 1 Ocak 2021'den 31 Aralık 2023 tarihine ertelenecek. Cumhurbaşkanı, kısa çalışma ödeneği uygulamasının süresini 30 Haziran 2021'e kadar uzatma yetkisine sahip olacak.

Cumhurbaşkanı, kısa çalışma ödeneğinden yararlanan sigortalıların normal çalışma sürelerine dönmeleri durumunda işverene ödenen ve İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanan prim desteği süresini 30 Haziran 2021'e kadar uzatabilecek.

İşsizlik Sigortası Kanunu'na eklenen başka bir geçici maddeye göre de işverene, Ocak 2019-Nisan 2020 döneminde en az sigortalı bildirimi yapılan ay veya dönemdeki sigortalı sayısına ilave olarak istihdam edeceği her bir sigortalı için her ay SGK'ye ödeyeceği tüm primlerden mahsup edilmek üzere nakdi ücret desteği sağlanacak.

Bu kapsamda, İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanacak destek tutarının, işe alındığı tarihten itibaren fiilen çalıştırılacak sigortalılar için günlük 44,15 lira, ilave işe alınacaklardan işveren tarafından ücretsiz izne ayrılacaklara ise günlük 39,24 lira olması öngörülüyor.

Cumhurbaşkanı, söz konusu destek ve nakdi destek tutarlarını, maddelerin yürürlük tarihinden sonra tespit edilecek asgari ücret artış oranında artırmaya yetkili olacak.

Gelir Vergisi Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle ayrı bir iş yeri açmaksızın ve sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine, alet kullanmaksızın oturdukları evlerde imal ettikleri malları internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satanların bu faaliyetleri muaflık kapsamına alınacak.

Bu muafiyetten faydalanılabilmesi için vergiden muaf esnaf belgesi alınması, Türkiye’de kurulu bankalarda bir ticari hesap açılması, tüm hasılatın münhasıran bu hesap aracılığıyla tahsil edilmesi ve hasılat tutarının belirlenen tutarı aşmaması gerekecek.

Bankalar, açılan ticari hesaplara aktarılan tutarlar üzerinden, aktarım tarihi itibarıyla yüzde 4 (1 ve üzeri işçi çalıştırıldığı durumda yüzde 2) Gelir Vergisi tevkifatı yapacak, kanun çerçevesinde bunları beyan edip ödemekle yükümlü olacak.

Yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını bu maddedeki hükümler çerçevesinde 31 Mart 2023 tarihine (bu tarih dâhil) kadar Türkiye'deki banka veya aracı kuruma bildiren gerçek ve tüzel kişiler, söz konusu varlıkları serbestçe tasarruf edebilecek.

Söz konusu varlıklar, yurt dışında bulunan banka veya finansal kurumlardan kullanılan ve maddenin yürürlük tarihi itibarıyla kanuni defterlerde kayıtlı olan kredilerin en geç 31 Mart 2023'e kadar kapatılmasında kullanılabilecek.

Bu takdirde, defter kayıtlarından düşülmesi kaydıyla borcun ödenmesinde kullanılan varlıklar için Türkiye'ye getirilme şartı aranmaksızın bu madde hükümlerinden yararlanılacak.

Vergi Usul Kanunu'na göre defter tutan mükellefler, bu madde kapsamında Türkiye'ye getirilen varlıklarını, dönem kazancının tespitinde dikkate almaksızın işletmelerine dahil edebilecekleri gibi aynı varlıkları vergiye tabi kazancın ve kurumlar için dağıtılabilir kazancın tespitinde dikkate almaksızın işletmelerinden çekebilecekler.

Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sahip olunan ve Türkiye'de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile taşınmazlar, 31 Mart 2023'e kadar vergi dairelerine bildirilecek. Bildirilen varlıklar, dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaksızın kanuni defterlere kaydedilebilecek.

Bu takdirde, söz konusu varlıklar vergiye tabi kazancın ve kurumlar için dağıtılabilir kazancın tespitinde dikkate alınmaksızın işletmeden çekilebilecek. Bu fıkra kapsamında bildirilen taşınmazların ayni sermaye olarak konulmak suretiyle işletme kayıtlarına alınması halinde, sermaye artırım kararının bildirim tarihi itibarıyla alınmış olması ve söz konusu kararın bildirim tarihini izleyen onuncu ayın sonuna kadar ticaret siciline tescil edilmesi kaydıyla, bu madde hükümlerinden faydalanılabilecek.

Bir diğer gelişme ise, konaklama vergisi ile ilgili yapılan düzenlemede oldu. Konaklama vergisinin yürürlük tarihi, 1 Ocak 2023 oldu.