Yeni Kurulan İşletmelerin Sorumlu Olduğu Vergi ve Beyanname Türleri

Bir işletme, ister şahıs işletmesi ister şirket olarak kurulsun, kurulduğu anda vergisel yükümlülükleri başlar. Vergisel yükümlülüklerin yerine getirilebilmesi için de beyanname verilmesi gerekmektedir. Peki işletme sahiplerinin sorumlu olduğu bu vergi ve beyannameleri birlikte incelemek ister misiniz?

6 dk
Vergi türleri

Bu yazımızda sizlere yeni kurulan işletmelerin ödemekle yükümlü oldukları vergi ve beyanname türlerinden bahsedeceğiz.

Damga Vergisi

Damga Vergisi, Damga Vergisi Kanuna ekli I ve II sayılı listede belirtilen kağıtlar üzerinden alınan bir vergidir. Yeni kurulan bir işletme iş yeri kiraladığı takdirde bir kira kontratı imzalanır. Aynı şekilde, mali müşavirden hizmet almaya başlamadan önce yine bir hizmet sözleşmesi imzalanır. Kira kontratları ve hizmet sözleşmeleri Damga Vergisi Kanunu’na ekli listelerde yer aldıkları için damga vergisine tabidir. İmzalanan kontratlar için damga vergisi beyannamesi taraflardan herhangi birisi tarafından beyan edilebilir. Dolayısıyla yeni kurulan bir işletme için damga vergisi sorumluluğu en basit anlamıyla bu iki kontratın imzalanması ile başlar. Bunun haricinde ticari faaliyetlerinin devamı için imzalanan satın alma ya da diğer hizmet sözleşmeleri de damga vergisine tabidir. İlgili ayın Damga Beyannamesi izleyen ayın 23. günü akşamına kadar beyan edilip 26. günü akşamına kadar ödenmelidir.

Muhtasar Beyanname

İster şahıs işletmeleri olsun ister şirket olsun işverenler vergi kesintisi yapmaya sorumlu tutuldukları işlemleri için muhtasar beyanname vermek zorundadırlar. İşverenler, çalışanlarına ödedikleri ücretler üzerinden %15 oranından başlayan gelir vergisi kesintisini, kira ödemeleri üzerinden yapacakları %20 oranındaki gelir vergisi kesintisini ve muhasebe, avukatlık gibi serbest meslek hizmetleri için ödedikleri bedeller üzerinden %20 oranındaki gelir vergisi kesintisini muhtasar beyanname ile aylık ya da üç aylık periyotlarda beyan etmek zorundalardır. On kişiden az işçi çalıştıran işyerleri vergi dairesini bilgilendirmek şartıyla üç ayda bir muhtasar beyanname verebilirler. Ücretler üzerinden hesaplanan ve muhtasar beyanname ile beyan edilen gelir vergisi tutarından Devlet tarafından açıklanan Asgari Geçim İndirim tutarları mahsup edilir. İlgili aya ilişkin Muhtasar Beyanname izleyen ayın 23. gününe kadar beyan edilip 26. gününe kadar ödenir.

Üzerinden vergi kesintisi yapılması gereken işlemlerin detaylı listesi ise Gelir Vergisi Kanunun 94. Maddesinde belirtilmiştir.

Katma Değer Vergisi Beyannamesi

Şahıs işletmeleri ve şirketler her ay KDV beyannamesi vermekle yükümlüdürler. KDV bir tüketim vergisidir ve işlem üzerinden hesaplanarak fatura üzerinde gösterilir. İşlemin türüne göre KDV %1,%8 ya da %18 oranında olabilir. Mal ve hizmet alışları ve satışları KDV’nin konusuna girer.

KDV Beyannamesi aylık olarak beyan edilir. Ay içinde yapılan satışlarla müşterilerden tahsil edilen KDV tutarı ile üçüncü kişilerden alınan mal ve hizmetlere ilişkin ödenen KDV tutarları beyannamede ayrıca gösterilir. Bir ay içinde yapılan KDV’ye tabi işlemler için müşterilerden tahsil edilen KDV tutarı, müşterilere ödenen KDV tutarından fazla ise işverenlere KDV ödemesi çıkar. Tersi durumlarda ise devreden KDV söz konusu olur ve devreden bu KDV indirim konusu yapılmak üzere sonraki aya devreder.

Ayrıca KDV Kanunda sayılan İstisna Kapsamındaki işlemler, ihraç kayıtlı işlemler ve tevkifata tabi işlemler de KDV beyannamesinde ayrıca gösterilir. İlgili ayın KDV Beyannamesi izleyen ayın 24. günü akşamına kadar beyan edilip 26. günü akşamına kadar ödenmelidir.

Geçici Vergi Beyannamesi

İşletmelerin ya da şirketlerin mali kar/zarar durumları Geçici Vergi Beyannamesi ile üçer aylık dönemlerde beyan edilir. Geçici Vergi beyannamesi üzerinde kar beyan edilmesi halinde ödenen vergiler Yıllık Gelir veya Kurumlar Vergisinden indirilir.

Gelir Vergisi mükellefleri için geçici vergi oranı %15, kurumlar vergisi mükellefleri içinse geçici vergi oranı %20’dır. Geçici Vergi üç aylık dönemlerin kapanmasını izleyen ikinci ayın 14. günü akşamına kadar beyan edilir ve 17. günü akşamına kadar ödenir. Örneğin, Ocak-Şubat-Mart dönemine ilişkin geçici vergi beyannamesi 14 Mayıs tarihine kadar beyan edilmesi gerekir.

Basit Usulde Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi

Basit usule tabi olan mükelleflerin yıllık kar / zarar durumunu gösteren beyannamedir. Basit Usule Tabi mükellefler yıl içinde sadece bir defa yıllık gelir vergisi beyannamesi verirler. Yıllık faaliyetlerini kar ile tamamlayan basit usule tabi mükellefleri için gelir vergisi oranı %15’ten başlayarak %35’e kadar çıkabilir. Basit Usul Gelir Vergisi Beyannamesi izleyen yılın Şubat ayının 25. günü akşamına kadar beyan edilerek iki taksit (Şubat sonu ve Haziran sonu) halinde ödenir.

Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi

Yukarıda saydığımız tüm beyanname türleri ister şahıs işletmeleri isterse şirket olsun tüm mükellefiyet türleri için beyan edilirken Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi sadece gelir vergisi mükellefleri tarafından beyan edilir. Şahıs işletmeleri gelir vergisi mükellefi olarak her yıl 25 Mart’a kadar bir önceki yılın mali kar ya da zararını yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan ederler. Beyanname üzerinden bir yıl içinde ödenen geçici vergiler mahsup edilir. Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinde hesaplanan vergi artan oranlı dilime göre hesaplanır. Bu dilim %15’ten başlayarak %35’e kadar çıkar. Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi ilk taksiti Mart ayı sonuna kadar diğer taksiti ise Temmuz ayı sonuna kadar olmak üzere iki taksit halinde ödenir.

Yıllık Kurumlar Vergisi Beyannamesi

Kurumlar Vergisi Beyannamesi kurumlar vergisi mükellefleri tarafından beyan edilir. İşletmeler yıllık gelir vergisi beyannamesi beyan ederlerken şirketler kurumlar vergisi beyannamesi ile yıllık kar/zarar durumlarını beyan ederler. Kurumlar vergisi oranı %22 olup gelir vergisi gibi artan oranlı bir vergi değildir.

Yıl içinde geçici vergi ile ödenen vergiler Kurumlar Vergisi Beyannamesinden mahsup edilir. Kurumlar Vergisi beyannamesi izleyen ayın Nisan ayının 25. günü akşamına kadar verilir ve 30 Nisan’a kadar ödenir.

BA ve BS Formları

BA ve BS formları beyanname çeşidi olmayıp bir bildirim çeşididir. Aylık olarak beyan edilir. Beyanın konusuna KDV hariç 5.000 TL’yi aşan alım ve satımlar girer. İlgili aya ait bildirimler izleyen ayın son gününe kadar yapılır. Bu bildirime ait herhangi bir ödeme çıkmaz.

Yazımızı bitirmeden önce bir hatırlatma yapalım. Özel tüketim vergisine tabi işlemlerin alım satım işi ile uğraşan işletmelerin/şirketlerin aylık olarak ÖTV beyannamesi de vermesi gerekir. Bunun haricinde işçi çalıştıran işletmeler ya da şirketler aylık olarak SGK Hizmet Bildirgelerini de izleyen ayın 23. günü akşamına kadar beyan edip ayın son gününe kadar ödemekle mükelleftirler.

Vergi yükümlülükleri ile ilgili yazılarımızdan hemen haberdar olmak isterseniz, Paraşüt Blog'a abone olabilirsiniz.

Bloga Abone Olun

Vergi Alanında İlginizi Çekebilecek Yazılar

Kurumlar Vergisi Nedir?

Gelir Vergisi Nedir?

Çalışanların SGK Maliyetleri Nasıl Düşürülür?

Bültenimize katılın, hiçbir içeriği kaçırmayın!