blog-hero-left-bg blog-hero-right-bg
Yıllık izin nedir? Yıllık izin süreleri nasıl hesaplanır?
Blog-hero
İNSAN KAYNAKLARI

Yıllık izin nedir? Yıllık izin süreleri nasıl hesaplanır?

Yıllık izin, çalışanlar ile işverenlerin en çok sıkıntı yaşadığı konulardan biridir. Bu nedenle yıllık izin uygulaması ile ilgili işinize yarayacak bilgileri sizin için kaleme aldık.

İsmail Gemici, İnsan Kaynakları Yöneticisi

Ortalama okuma süresi 4 dk

Yıllık ücretli izin hesaplaması

İş Kanunu kapsamında çalışan bir işçinin en temel haklarından birisi de yıllık ücretli izin hakkıdır. Adından da anlaşılacağı üzere, işçinin hem dinlendiği hem de ücretini çalışmaksızın almaya devam ettiği bu dönemin kaç günden ibaret olduğu yine 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesinde açıklanmıştır.

Buna göre, işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de dâhil olmak üzere, en az 1 yıl çalışmış işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, kıdemi;

  • 1 yıldan 5 yıla kadar (beş yıl dâhildir) olan işçiler için en az 14 gün
  • 5 yıldan çok 15 yıldan az olan işçiler için en az 20 gün
  • 15 yıl (dâhildir) ve daha çok olan işçiler için en az 26 gün

Yer altındaki işlerinde (Maden vs.) çalışan işçiler için bu süreler 4’er gün arttırılır.

18 yaşında ve daha küçük yaştaki işçiler ile 50 yaşında ve daha üst yaştaki işçilere verilecek yıllık izin süresi her halde ve şartta en az 20 gündür. (Yani bu işçilerin izinleri 14 değil 20 günden başlar)

Çalışanlar yıllık ücretli izinlerini kullanamazsa ne olur?

İş Kanunu’nda işçilere tanınan haklardan bazılarından vazgeçilebilirken bazılarından vazgeçilemez. Örneğin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işçilerin çalışmaması esas olmasına rağmen işçinin onay vermesi halinde çalışabileceği, bu durumda ise ücretinin zamlı ödeneceği belirtilmiştir. Yıllık ücretli izin ise işçinin vazgeçemeyeceği, işverenin de vermekten kaçınamayacağı bir haktır. Bir işletmede hak edilen izinler haklı bir neden olmaksızın kullandırılmıyorsa çalışanın iki seçeneği bulunmaktadır.

  1. Çalışan bu durumu sebep göstererek ve İş Kanunu'nun 24. maddesine dayanarak sözleşmesini tek taraflı olarak feshedip kıdem tazminatını alma hakkına sahip olur.
  2. Kullanmadığı yıllık ücretli izinleri yanmayacağı için işten ayrılırken kullanmadığı geriye dönük tüm yıllık izin ücretlerini işverenden isteyebilir.

Yıllık izinlerin, hak edildikleri seneyi takip eden sene sonuna kadar kullandırılmaları esastır. Örneğin 2018 yılı izni en geç 2019 aralık ayı sonuna kadar kullandırılmalıdır. Buna rağmen kullandırılmayan izinler ne olacaktır? Hiçbir şey olmadan birikeceklerdir. İşçi işten ayrılırken kullanmadığı izin süreleri toplanacak ve işçiye en son ücreti üzerinden toplu olarak ödenecektir.

İnternette birçok kaynakta geriye dönük 5 yıllık izin parası istenebileceği şeklinde YANLIŞ BİLGİ mevcuttur. Zaman aşımı süresi ancak ve ancak işçinin işten ayrılmasıyla başlar ve bu tarihten sonra 5 yıldır. Yani işçi örneğin 25 yıldır çalışıyor ve hiç izin kullanmamışsa, bu 25 yıllık izin ücretinin tamamını işten ayrıldığı tarihten itibaren 5 yıl içinde mahkeme kanalıyla talep edebilir. (Yargıtay 7 Hukuk 2014/12970 E.)

Yıllık izin ile ilgili dikkat edilmesi gerekenler

  • İşçinin rızası olsa bile işveren tarafından yıllık izin yerine ücretinin ödenmesi, yani yıllık iznin paraya çevrilmesi mümkün değildir.
  • İşçinin rızası olsa bile; izne çıkılmaması, izin biriktirilmesi mümkün değildir.
  • Yıllık ücretli izne gönderilmeyen işçi, işverenini Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerine ya da BİMER’e şikayet edebilir. Bu durumda işyerinde bu konuyla ilgili teftiş yapılır. Teftiş sonucunda her bir çalışan için idari para cezası uygulanabilir ve yıllık ücretli izinler kullandırılabilir.
  • Yıllık ücretli iznin çok uzun süredir hiç kullandırılmaması ya da talep edildiği halde haklı bir gerekçe olmaksızın kullandırılmaması işçi açısından 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesine göre haklı fesih sebebidir. (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2009/45818 E. ve 2012/6984 sayılı kararı)

Kaynakça
– 4857 Sayılı İş Kanunu
– 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
– Sosyal Güvenlik Kurumu, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği

article-cloud-right

Yeni çıkan yazılarımızdan haberdar olmak ister misiniz?