Fatura türleri neler? Faturalar arasındaki farklar nelerdir?

 

İşlem Amacına Bağlı Olarak:

Fatura çeşitlerini önce işlem amacına dayalı olarak inceleyelim.

 

Satış Faturası

Satış faturası; bir işletmenin sattığı ürün veya hizmeti belgelemek için müşterilerine kestiği faturadır. Her satışın belgelenerek yasallaşması gerekir. Bir satış faturasında satılan malın cinsi, ismi, miktarı, birim satış fiyatı, ve toplam bedeli gibi bilgiler beyan edilir.

Faturada mutlaka bulunması gereken bilgiler:

• Faturanın düzenlenme tarihi, seri ve sıra numarası
• Faturayı düzenleyenin adı, varsa ticaret unvanı, iş adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarası
• Müşterinin adı, ticaret unvanı, adresi, varsa vergi dairesi ve hesap numarası
• Malın veya işin nevi, miktarı fiyatı ve tutarı
• Satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası

 

İrsaliyeli Fatura

Hem sevk irsaliyesi hem de satış faturası değeri taşıyan belgeye irsaliyeli fatura denir.

İrsaliyeli faturada bulunması gereken bilgiler:

• “İrsaliyeli Fatura” ibaresi
• Maliye Bakanlığı klişesi veya noter tasdiki
• İrsaliyeli fatura düzenleyenin adı, ticari unvanı, iş adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarası
• Malın ve hizmetin cinsi, miktarı, fiyatı ve tutarı
• Malın nereye ve kime gönderildiği; müşterinin adı, ticari unvanı, adresi, vergi dairesi ve hesap numarası
• İrsaliyeli faturanın seri ve müteselsil sıra numarası
• İrsaliyeli faturanın düzenlenme tarihi ve saati
• İrsaliyeli faturayı düzenleyenin imzası

 

Proforma Fatura

Proforma fatura bir teklif faturasıdır ve hiç bir mali yükümlülüğe neden olmaz. Satıcı hizmet veya malı ne kadar ücret karşılığında satmak istediğini satış gerçekleştiriyormuş gibi alıcıya gönderir. Proforma fatura karşılığı ne mal sevkiyatı ne de ödeme yapılır.

Ticaret ve Vergi Hukukunda "Proforma Fatura" ile ilgili herhangi bir düzenleme bulunmuyor. Her firma Proforma faturayı kendi ihtiyaçlarına uygun şekilde düzenleyebilir. Ancak Proforma göndermek amacıyla asla resmi fatura kullanılmamalıdır ve fatura üstüne kesinlikle “Proforma Fatura” ibaresi eklenmelidir.

Proforma faturada bulunması gereken ve bulunabilecek bilgiler:

• “Proforma Fatura” ibaresi
• Faturanın tarihi
• Mal / hizmet cinsi -Satıcının ve alıcının isim/unvan, adresleri -Ödeme şekli -Malların menşei
• Teslim şekli
• Mal veya hizmetin birim fiyatı/miktarı/tutarı
• Malların ağırlığı, ebatları, miktarı
• Sevkiyatın şekli
• Mallara ilişkin ambalaj özellikleri, numara vb. detay açıklamalar
• Navlun ve sigorta prim tutarları
• Düzenleyenin imzası

Proforma fatura hazırlamak için Proforma fatura nedir? Proforma fatura nasıl düzenlenir? yazımıza göz atabilirsiniz.

 

İade Faturası

İade faturası, müşteri tarafından alınan bir malın satıcıya geri verilmesi durumunda düzenlenen bir faturadır. İade faturası ile müşteri tarafından alınan bir malın tamamının satıcıya iadesi olabileceği gibi bir kısmının da iadesi olanaklıdır.

İade faturası düzenlenirken dikkat etmeniz gerekenler:

• Faturanın görünür bir yerine 'iade faturasıdır' ibaresi yazılır
• Fatura kesmek için satış faturası koçanı kullanılır, iade faturası için ayrı bir fatura koçanı yoktur
• Satıcıdan gelen faturadaki seri no. ve tarihi bu faturada mutlaka bulunmalıdır
• İade faturası ile iade edilen malın birim bedeli, satıcı tarafından kesilen ilk faturadaki bedelden fazla olamaz. Müşteri iade faturası keserek kar edemez
• İade faturasının açık veya kapalı kesilebilir

 

Vergilendirmeye Bağlı Olarak:

Şimdi de fatura türlerini vergilendirmeye bağlı olarak gözden geçirelim.

 

Tevkifatlı Fatura

tevkifatli fatura; KDV’nin belirli bir oranının, satışı yapana ödenmesi yerine, alım yapan tarafından devlete ödenmesidir.

Tevkifat uygulayacak kuruluşlar:

• Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve bunların teşkil ettikleri birlikler
• Döner sermayeli kuruluşlar
• Kanunla kurulan kamu kurum ve kuruluşları
• Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
• Üniversiteler (vakıf üniversiteleri hariç)
• Kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz emekli ve yardım sandıkları
• Bankalar ve özel finans kurumları
• Kamu iktisadi teşebbüsleri (Kamu İktisadi Kuruluşları, İktisadi Devlet Teşekkülleri)
• Özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar
• Organize sanayi bölgeleri ile menkul kıymetler, vadeli işlemler borsaları dahil bütün borsalar

Yarıdan fazla hissesi doğrudan yukarıda sayılan kurum ve kuruluşlara ait olan (tek başına ya da birlikte) kurum, kuruluş ve işletmeler

Tevkifat Uygulanacak İşlemler

• Yapım işleri ile bu işlere ilişkin mühendislik-mimarlık ve etüt-proje hizmetleri
• Temizlik, bahçe ve çevre bakım hizmetleri
• Özel güvenlik hizmetleri
• Makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait tadil, bakım ve onarım hizmetleri
• Her türlü yemek servisi
• Danışmanlık ve denetim hizmetleri

 

ÖİV’li Fatura

Özel İletişim Vergisi Türkiye’de tüm mobil iletişim hizmetlerine uygulanır. Bayındırlık hizmetlerine fon sağlamak amacıyla toplanmaktadır. Vergi GSM aboneleri tarafından ödenir ve GSM operatörleri tarafından toplanır. GSM operatörlerinin kestikleri faturalara ÖİV olarak yansır.

 

ÖTV'li Fatura

Özel tüketim vergisi, belirli mal ve ürünler üzerinden alınan bir tüketim vergisidir. Malın ithal edilmesi veya üretilen malın ilk alıcısına teslimi nedeniyle ÖTV doğar. Vergi ithalatçılar ve ilk satıcılar tarafından ödenir.

 

Hangi ürünlerde ÖTV var?

İthalatta Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), tütün mamulleri, alkollü ve kolalı içkiler, akaryakıtlar, doğal gaz, LPG, madeni yağlar ve solventler, motorlu araçlar, havyar, kozmetik ürünleri, beyaz eşyalar (buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, termosifon v.b su ısıtıcıları,) kurşun kristalden el imali sofra ve mutfak eşyaları, postlar, kürkler, kıymetli taşlar, traş makinesı, elektrikli ev aletleri, tv, video kamera, cep telefonu v.b. elektronik aletler…

 

Stopajlı Fatura

Kaynakta kesilen gelir vergisine stopaj vergisi adı verilir. Serbest Meslek kazancı ve kira getirisi gibi gelirler stopaja tabidir. Serbest Meslek Makbuzu ve Gider Pusulası gibi faturaya yerine geçen evraklarda stopaj bulunur.

 

Ödeme Zamanına Bağlı Olarak:

Faturalar, ödeme zamanına bağlı olarak şu şekilde sınıflandırılır:

 

Açık Fatura

Vadeli bir satış yapıldığında faturanın üst kısmına kaşe vurulup imzalanır. Bu tip faturalara “Açık Fatura” denir.

 

Kapalı Fatura

Peşin ödemeli satış yapıldığında ise fatura bedelinin peşin olarak alındığını göstermek için faturanın alt kısmı kaşelenip imzalanır. Bu da “Kapalı Fatura” olarak ifade edilir.

Ancak ticari hayatta uygulaması olan açık ya da kapalı ayrımı vergi kanunlarında yoktur. Vergi kanunlarına göre kaşenin faturada nereye vurulduğunun bir önemi ya da hukuki olarak tahsilata ilişkin ispat gücü de yoktur.

 

Gönderim Yöntemine Bağlı Olarak

Fatura türleri gönderim yöntemine göre de çeşitlenir:

 

Basılı Fatura

Yetkili matbaalarda şekil şartlarına uygun olarak basılmış faturadır.

 

Dijital Fatura

Dijital ortamda oluşturulup, saklanan faturalardır. Basılı fatura ile aynı değere sahiptir.

 

e-Fatura

İki e-Fatura mükellefi arasında alınıp gönderilen faturalardır.

 

e-Arşiv

Taraflardan birinin e-Fatura mükellefi olmadığı durumlarda gönderilen dijital faturalardır.

Fatura türleri hakkında bilgi aldınız, peki fatura takip sürecinizi nasıl daha düzenli hale getireceksiniz? Tabii ki Paraşüt ile! Kolay ön muhasebe programı Paraşüt ile faturalarınızı istediğiniz yerden görüntüleyebilir, paylaşabilir ve hatta yazdırabilirsiniz.